Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία: Οδηγίες προστασίας από τον καπνό των πυρκαγιών

medlabnews.gr iatrikanea

Η Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία (ΕΠΕ), με αίσθημα ευθύνης απέναντι στους πολίτες, απευθύνει συστάσεις προς τους κατοίκους και τους εργαζόμενους σε περιοχές που επηρεάζονται από δασικές πυρκαγιές, καθώς και προς όλους όσοι εκτίθενται σε καπνό και αιωρούμενα σωματίδια, επισημαίνοντας τους κινδύνους για την υγεία και τα απαραίτητα μέτρα προστασίας.
Μέτρα προστασίας σε συνθήκες επιβαρυμένης ατμόσφαιρας

Η ΕΠΕ συνιστά την άμεση απομάκρυνση από τις περιοχές όπου εκδηλώνονται πυρκαγιές. Ιδιαίτερα για άτομα με σοβαρά υποκείμενα νοσήματα, ηλικιωμένους, παιδιά και εγκύους, προτείνεται η πλήρης αποφυγή μετακινήσεων.

Οι πολίτες καλούνται να παραμένουν, όσο είναι δυνατόν, σε κλειστούς χώρους με παράθυρα και πόρτες κλειστά. Η χρήση κλιματισμού θεωρείται ωφέλιμη σε συνθήκες υψηλών θερμοκρασιών, καθώς ανακυκλώνει τον αέρα του χώρου, υπό την προϋπόθεση ότι δεν εισέρχεται εξωτερικός αέρας. Εφόσον αυτό δεν είναι εφικτό, προτείνεται η δημιουργία ενός προστατευμένου και κλιματιζόμενου δωματίου μέσα στην κατοικία.

Παράλληλα, συνιστάται η αποφυγή δραστηριοτήτων που επιβαρύνουν περαιτέρω την ποιότητα του εσωτερικού αέρα, όπως το κάπνισμα, η χρήση κεριών, το μαγείρεμα σε ανοιχτή εστία, τα προϊόντα αεροζόλ και η χρήση ηλεκτρικής σκούπας.

Η άθληση και κάθε μορφή έντονης σωματικής δραστηριότητας θα πρέπει να αποφεύγονται κατά τη διάρκεια αυξημένης ατμοσφαιρικής ρύπανσης.

Σε περιπτώσεις όπου η μετακίνηση είναι αναγκαία, η ΕΠΕ προτείνει τη χρήση μάσκας υψηλής αναπνευστικής προστασίας τύπου FFP2 ή FFP3, με σωστή εφαρμογή στο πρόσωπο. Διευκρινίζεται ότι οι χειρουργικές ή υφασμάτινες μάσκες δεν προσφέρουν επαρκή προστασία από τον καπνό και τη στάχτη. Επιπλέον, οι μετακινήσεις καλό είναι να πραγματοποιούνται σε ώρες χαμηλότερου θερμικού φορτίου, όπως τις βραδινές ώρες.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται για άτομα με χρόνια αναπνευστικά ή καρδιαγγειακά νοσήματα, τα οποία καλό είναι να αποφεύγουν τις μετακινήσεις, ειδικά όταν δεν είναι δυνατή η χρήση κατάλληλης μάσκας προστασίας.

Για τους ασθενείς με άσθμα ή Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ), που επηρεάζονται περισσότερο από την περιβαλλοντική επιβάρυνση, κρίνεται απαραίτητη η αυστηρή τήρηση της φαρμακευτικής αγωγής και η άμεση επικοινωνία με τον θεράποντα πνευμονολόγο σε περίπτωση επιδείνωσης των συμπτωμάτων.

Η ΕΠΕ καλεί επίσης τους πολίτες να παρακολουθούν τις ανακοινώσεις των αρμόδιων φορέων σχετικά με την ποιότητα του αέρα και να μην βασίζονται αποκλειστικά στην οσμή ή στην ορατότητα. Χρήσιμα εργαλεία αποτελούν και οι διαδικτυακές πλατφόρμες παρακολούθησης της ατμοσφαιρικής ρύπανσης σε πραγματικό χρόνο, όπως οι αντίστοιχες υπηρεσίες του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας και η πλατφόρμα PurpleAir.
Πιθανές επιπτώσεις από την έκθεση στον καπνό

Η βραχυχρόνια έκθεση στον καπνό μπορεί να προκαλέσει συμπτώματα από το ανώτερο αναπνευστικό σύστημα, όπως ρινική συμφόρηση, καταρροή και αίσθημα ξηρότητας στον φάρυγγα. Συχνά εμφανίζεται επίσης ξηρός και ερεθιστικός βήχας, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να παρουσιαστεί και δύσπνοια, ακόμη και σε άτομα χωρίς γνωστό υποκείμενο νόσημα.

Συμπτώματα όπως ζάλη, ναυτία, έντονη κόπωση και πονοκέφαλος ενδέχεται να υποδηλώνουν έκθεση σε μονοξείδιο του άνθρακα και απαιτούν άμεση ιατρική αξιολόγηση.

Αν και τα παραπάνω συμπτώματα μπορούν να εμφανιστούν και σε υγιή άτομα, παρατηρούνται συχνότερα και με μεγαλύτερη ένταση σε όσους πάσχουν από αναπνευστικά ή καρδιαγγειακά νοσήματα.

Η εισπνοή προϊόντων καύσης μπορεί να προκαλέσει θερμικές ή χημικές βλάβες στο αναπνευστικό σύστημα. Οι θερμικές βλάβες σχετίζονται με την εισπνοή πολύ θερμού αέρα ή ατμού κοντά στην εστία της φωτιάς και αφορούν κυρίως τους ανώτερους αεραγωγούς. Αντίθετα, οι χημικές βλάβες οφείλονται στην εισπνοή μικροσωματιδίων και ερεθιστικών χημικών ουσιών, επηρεάζοντας τόσο τους αεραγωγούς όσο και το πνευμονικό παρέγχυμα.

Η ασφυξία παραμένει η συχνότερη άμεση αιτία θανάτου σε περιστατικά πυρκαγιάς, λόγω της μείωσης του διαθέσιμου οξυγόνου και της ταυτόχρονης εισπνοής μεγάλων ποσοτήτων καπνού. Σε πολλές περιπτώσεις συνυπάρχει και χημική ασφυξία από την εισπνοή ουσιών όπως το μονοξείδιο του άνθρακα ή το υδροκυάνιο, που παράγονται κατά την ατελή καύση υλικών όπως τα πλαστικά.

Ακόμη και σε μεγαλύτερη απόσταση από τα πύρινα μέτωπα, η έκθεση σε μικροσωματίδια και τοξικά αέρια μπορεί να προκαλέσει επιπτώσεις στο αναπνευστικό και το καρδιαγγειακό σύστημα. Η σοβαρότητα των επιπτώσεων εξαρτάται από παράγοντες όπως το μέγεθος των σωματιδίων, η διάρκεια της έκθεσης, η σύσταση των αερίων και η ύπαρξη υποκείμενων νοσημάτων.

Η Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία δηλώνει ότι παρακολουθεί στενά την εξέλιξη της κατάστασης και θα επανέλθει με επικαιροποιημένες οδηγίες εφόσον προκύψουν νέα επιστημονικά δεδομένα.

Οδηγίες για την προστασία από τον καύσωνα από την Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία

medlabnews.gr iatrikanea

Στην Ελλάδα, οι περίοδοι καύσωνα και οι ιδιαίτερα υψηλές θερμοκρασίες αποτελούν συχνό φαινόμενο κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού. Ωστόσο, το γεγονός ότι κάθε χρόνο καταγράφονται δεκάδες περιστατικά νοσηλείας λόγω θερμοπληξίας καταδεικνύει την ανάγκη για καλύτερη ενημέρωση σχετικά με τα μέτρα προστασίας από τη ζέστη. Το παρόν κείμενο συγκεντρώνει χρήσιμες πληροφορίες και πρακτικές οδηγίες για την ασφαλή αντιμετώπιση των ακραίων θερμοκρασιών.

Τι είναι ο καύσωνας;

Ως καύσωνας χαρακτηρίζεται η χρονική περίοδος κατά την οποία η θερμοκρασία του περιβάλλοντος διαμορφώνεται σε επίπεδα σημαντικά υψηλότερα από τον μέσο όρο της εποχής. Η αυξημένη υγρασία εντείνει την επιβάρυνση του οργανισμού και καθιστά τις υψηλές θερμοκρασίες ακόμη πιο επικίνδυνες.
Ποιες παθήσεις μπορεί να προκαλέσει η έκθεση σε υψηλές θερμοκρασίες;

Η παρατεταμένη έκθεση στη ζέστη κατά τη διάρκεια καύσωνα συνδέεται κυρίως με δύο καταστάσεις: την ηλίαση (θερμική εξάντληση) και τη θερμοπληξία.

Για τη σωστή λειτουργία του οργανισμού απαιτείται η διατήρηση σταθερής εσωτερικής θερμοκρασίας. Όταν αυτή αυξάνεται, το σώμα επιχειρεί να αποβάλει τη θερμότητα κυρίως μέσω της εφίδρωσης. Σε συνθήκες υπερβολικής ζέστης, όμως, ο μηχανισμός αυτός ενδέχεται να μην επαρκεί, με αποτέλεσμα την επικίνδυνη άνοδο της θερμοκρασίας του σώματος, η οποία μπορεί να προκαλέσει βλάβες στον εγκέφαλο και σε άλλα ζωτικά όργανα.

Ποιοι διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο;

Οι υψηλές θερμοκρασίες επηρεάζουν περισσότερο:
τους ηλικιωμένους,
τα μικρά παιδιά,
τα άτομα με χρόνια καρδιαγγειακά νοσήματα,
τα άτομα με χρόνια αναπνευστικά νοσήματα, όπως η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια.

Παράλληλα, ακόμη και νεότερα άτομα μπορεί να κινδυνεύσουν όταν κατά τη διάρκεια καύσωνα αθλούνται ή εκτελούν έντονη σωματική εργασία, καταναλώνουν αλκοόλ, εκτίθενται στον ήλιο χωρίς προστασία ή δεν λαμβάνουν επαρκείς ποσότητες υγρών.

Πότε αυξάνεται ο κίνδυνος κατά τη διάρκεια καύσωνα;

Ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος:
όταν επικρατούν υψηλά επίπεδα υγρασίας,
κατά τη διάρκεια άθλησης ή έντονης σωματικής εργασίας,
σε περίπτωση κατανάλωσης αλκοόλ,
κατά τη λήψη φαρμάκων που προκαλούν απώλεια υγρών, όπως τα διουρητικά,
όταν δεν υπάρχει επαρκής πρόσληψη υγρών,
σε άτομα με παχυσαρκία,
σε όσους πάσχουν από καρδιολογικά ή αναπνευστικά προβλήματα.

Τι είναι η ηλίαση και τι η θερμοπληξία;

Η έκθεση στις υψηλές θερμοκρασίες μπορεί να οδηγήσει αρχικά σε ηλίαση και, εφόσον δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα, σε θερμοπληξία.

Στην περίπτωση της ηλίασης, η αύξηση της θερμοκρασίας του σώματος σε συνδυασμό με την απώλεια υγρών και ηλεκτρολυτών προκαλεί:
έντονη αδυναμία και αδιαθεσία,
τάση λιποθυμίας και υπόταση,
πονοκέφαλο και ζάλη,
μυϊκές κράμπες,
έντονη δίψα,
εφίδρωση, συχνά με κρύο δέρμα,
ταχυκαρδία.

Εάν τα συμπτώματα αυτά δεν αντιμετωπιστούν άμεσα, μπορεί να εξελιχθούν σε θερμοπληξία, η οποία συνοδεύεται επιπλέον από:
απώλεια συνείδησης, σύγχυση ή αποπροσανατολισμό,
σημαντική αύξηση της θερμοκρασίας του σώματος (≥40 έως 41°C).

Μέτρα προστασίας από τον καύσωνα

Η καλύτερη άμυνα απέναντι στον καύσωνα είναι η πρόληψη και η τήρηση βασικών κανόνων προστασίας:
Αποφύγετε την παραμονή σε συνθήκες υψηλής θερμοκρασίας, όπως σε εξωτερικούς χώρους ή κατά την ηλιοθεραπεία, και προτιμήστε δροσερούς ή κλιματιζόμενους χώρους.
Απομακρυνθείτε από χώρους με συνωστισμό.
Αναβάλετε την άσκηση ή την εργασία σε εξωτερικό περιβάλλον.
Περιορίστε τις μη αναγκαίες μετακινήσεις για εργασία ή ψυχαγωγία.
Επιλέξτε άνετα, ελαφριά και ανοιχτόχρωμα ρούχα, καθώς και καπέλο και γυαλιά ηλίου.
Εξασφαλίστε επαρκή ενυδάτωση πριν από κάθε έξοδο και καταναλώνετε άφθονα υγρά, όπως νερό και φυσικούς χυμούς, όσο βρίσκεστε εκτός σπιτιού.
Αποφύγετε το αλκοόλ και τα βαριά γεύματα.
Προτιμήστε ελαφριά και συχνά γεύματα, πλούσια σε φρούτα και λαχανικά, αποφεύγοντας τις λιπαρές τροφές.
Αν αισθανθείτε οποιαδήποτε αδιαθεσία, μεταβείτε άμεσα σε κλιματιζόμενο χώρο, πιείτε αρκετά υγρά και, εφόσον είναι δυνατό, κάντε χλιαρό ντους. Εναλλακτικά, εφαρμόστε υγρά επιθέματα στο κεφάλι και τον λαιμό.
Εάν πάσχετε από χρόνια καρδιαγγειακά ή αναπνευστικά νοσήματα, ακολουθήστε με ιδιαίτερη προσοχή τις οδηγίες του θεράποντος ιατρού σας και ζητήστε τυχόν επιπλέον συστάσεις για την περίοδο του καύσωνα.
Φροντίστε τα μικρά παιδιά και τους ηλικιωμένους να παραμένουν σε δροσερούς και κλιματιζόμενους χώρους, με συνεχή επίβλεψη καθ’ όλη τη διάρκεια του φαινομένου.
Εάν γνωρίζετε ηλικιωμένα άτομα που ζουν μόνα τους, διατηρήστε επικοινωνία μαζί τους και βεβαιωθείτε ότι διαθέτουν τα απαραίτητα μέσα προστασίας. Η έγκαιρη φροντίδα μπορεί να αποδειχθεί σωτήρια.
Διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο οι ασθενείς με αναπνευστικά νοσήματα;

Τα άτομα με αναπνευστικά προβλήματα, όπως το άσθμα και η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, είναι περισσότερο ευάλωτα κατά τη διάρκεια καύσωνα.

Για τον λόγο αυτό, θα πρέπει να τηρούν σχολαστικά τα γενικά μέτρα προστασίας, να λαμβάνουν κανονικά τη φαρμακευτική τους αγωγή και να έχουν λάβει σαφείς οδηγίες από τον θεράποντα ιατρό τους για την αντιμετώπιση συμπτωμάτων όπως η δύσπνοια ή ο βήχας.

Θερμοπληξία. Εξαιρετικά επείγουσα ιατρική κατάσταση. Πρώτες Βοήθειες;.

του Αλέξανδρου Γιατζίδη, Μ.D., medlabnews.gr iatrikanea

Ο άνθρωπος έχει τη δυνατότητα να διατηρεί σταθερή την εσωτερική του θερμοκρασία (36,8+/-0,4 0C),  με τη βοήθεια θερμορρυθμιστικών μηχανισμών  που έχει.

Σε υψηλές θερμοκρασίες το σώμα αποβάλλει θερμότητα περιορίζοντας τις καύσεις του, με διεύρυνση των μικρών αγγείων, με αύξηση της εφίδρωσης και με επιτάχυνση της αναπνοής. Η αποβολή θερμότητας γίνεται αναλογικά με αγωγή στο 33% , με ακτινοβολία στο 45% και με εξάτμιση στο 22%.

Η θερμοπληξία είναι μία εξαιρετικά επείγουσα ιατρική κατάσταση, απειλητική για τη ζωή η οποία οφείλεται σε ανεπάρκεια ή σε δυσλειτουργία των θερμορρυθμιστικών μηχανισμών. Εκδηλώνεται με εγκεφαλικές διαταραχές , υψηλότατο πυρετό και απουσία εφίδρωσης.

Για να συμβεί θερμοπληξία σε κάποιον άνθρωπο θα πρέπει να γίνουν ταυτόχρονα τα εξής: Υψηλή εξωτερική θερμοκρασία με υψηλή υγρασία, (ώστε να εμποδίζεται η απώλεια θερμότητας με εξατμίσεις) και προδιατεθειμένος οργανισμός.

Συμπτώματα θερμοπληξίας:

• Πυρετός, 
• εμετός, 
• διάρροια
• Διαταραχή της πηκτικότητας του αίματος
• Απουσία εφίδρωσης
• Απώλεια αισθήσεων
• Πιθανότητα πρόκλησης εμφράγματος του μυοκαρδίου
• Σε ακραίες περιπτώσεις, κωματώδης κατάσταση και θάνατος

Μέτρα για την πρόληψη της θερμοπληξίας:

• Αποφεύγουμε την έκθεση στον ήλιο.
• Προτιμούμε σκιερά και δροσερά μέρη, ντυνόμαστε ελαφρά με άνετα και ανοιχτόχρωμα ρούχα, καπέλο και γυαλιά ηλίου.
• Αποφεύγουμε χώρους με συνωστισμό.
• Κάνουμε χλιαρά ντους, πίνουμε πολλά υγρά.
• Καλό θα είναι να έχουμε πάντα μαζί μας ιαματικό νερό σε μορφή σπρέι και να ψεκάζουμε συχνά τα σημεία του σώματος μας που είναι εκτεθειμένα στον ήλιο.
• Σε έντονη εφίδρωση, φροντίζουμε για την λήψη αλατιού για να κρατηθεί το επίπεδο των υγρών στον οργανισμό.
• Αποφεύγουμε τα οινοπνευματώδη ποτά, καταναλώνουμε μικρά, ελαφρά γεύματα, χωρίς λιπαρά, αλλά με πολλά φρούτα και λαχανικά.
• Αποφεύγουμε τη βαριά σωματική εργασία σε ζεστούς χώρους με άπνοια και μεγάλη υγρασία.
• Δεν περνάμε και δεν τρέχουμε πολλή ώρα κάτω από τον ήλιο, αποφεύγουμε τις μεγάλες διαδρομές με τα μέσα συγκοινωνίας.
• Τέλος, ζητάμε την συμβουλή του γιατρού μας για οποιοδήποτε πρόβλημα υγείας.

Οι πιο ευπαθείς ομάδες σε υψηλές θερμοκρασίες είναι τα νεογνά και τα βρέφη, οι ηλικιωμένοι και οι πάσχοντες από χρόνια νοσήματα. Ειδικά όσοι πάσχουν από χρόνια αναπνευστικά, καρδιαγγειακά κ.λπ. νοσήματα πρέπει να συμβουλεύονται τον γιατρό τους αν θα συνεχίσουν την αγωγή και σε ποια δοσολογία, διότι μερικά φάρμακα έχουν την ιδιότητα να αυξάνουν την θερμοκρασία του σώματος.

Προδιαθεσικοί παράγοντες θερμοπληξίας

• Ηλικία άνω των 65 ετών.
• Καρδιακή ανεπάρκεια . χρόνια ασθένεια των νεφρών ή του ήπατος (συκώτι).
• Χρήση αλκοόλ και άλλων κατασταλτικών φαρμάκων.
• Χρήση αντικαταθλιπτικών φαρμάκων, φαινοθειαζινών, αντιπαρκινσονικών. ορισμένων αντιαλλεργικών κλπ
• Ιστορικό παλαιότερης θερμοπληξίας.
• Μοναχικά εξασθενημένα άτομα.
• Υπέρβαρα άτομα.
• Ερασιτέχνες απροπόνητοι αθλητές σε κοπιώδεις αθλητικές δραστηριότητες (π.χ σε μαραθώνιο).
• Εργασία κάτω από πολύ υψηλή θερμοκρασία περιβάλλοντος.

Αντιμετώπιση συμπτωμάτων θερμοπληξίας:

• Μεταφέρουμε τον θερμόπληκτο σε μέρος δροσερό, ευάερο, σκιερό.
• Αφαιρέστε ταχέως τα ρούχα του ασθενούς.
• Του βρέχουμε το πρόσωπο, το λαιμό και το στήθος με κρύο νερό. Ψεκάστε το σώμα με δροσερό νερό (150C). Η χρήση πάγου είναι καλό να αποφεύγεται αλλά θα πρέπει να επιχειρείται αν η θερμοκρασία δεν πέφτει.
Χρησιμοποιείστε ανεμιστήρες ή οποιοδήποτε μέσο μπορεί να διοχετεύσει αέρα με μεγάλη ταχύτητα. (Προσοχή στο συνδυασμό νερού και ανεμιστήρα! Κίνδυνος ηλεκτροπληξίας).
• Βάλτε τον ασθενή σε πλάγια θέση ώστε να είναι σε έκθεση μεγάλη επιφάνεια του δέρματος του στη ροή του αέρα.
• Του βρέχουμε το πρόσωπο, το λαιμό και το στήθος με κρύο νερό.
• Τοποθετούμε ψυχρά επιθέματα στο πρόσωπο και στο κεφάλι του.
• Κάνουμε εντριβές στα άκρα του με κατεύθυνση από κάτω προς τα πάνω.
• Αν μπορεί να πιει, του δίνουμε πολλά υγρά και μικρές ποσότητες αλατιού
• Εννοείται ότι ειδοποιείτε το 112. Ο θερμόπληκτος πολλές φορές χρειάζεται νοσηλεία σε Εντατική Μονάδα.

Διαβάστε επίσης

•   Τι πρέπει να κάνετε αν πάθετε ηλίαση;

•   Τι είναι το ηλιακό έγκαυμα, ποια τα συμπτώματά του και πώς μπορούμε να το αντιμετωπίσουμε;

•   Αντιμετωπίστε την Ηλίαση και την Θερμοπληξία. Πρώτες βοήθειες

ΕΠΕ: Τη Χάρτα για την πρόληψη των αναπνευστικών νοσημάτων υπέγραψε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας

medlabnews.gr iatrikanea

Με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνο Αν. Τασούλα, συναντήθηκε αντιπροσωπεία της διοίκησης της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας (ΕΠΕ), προκειμένου να τον ενημερώσει για τη Χάρτα δράσεων που έχει εκπονήσει η Εταιρεία σχετικά με κρίσιμα ζητήματα δημόσιας υγείας που αφορούν το αναπνευστικό σύστημα. Η πρωτοβουλία αυτή εντάσσεται στο πλαίσιο της συμπλήρωσης 60 ετών από την ίδρυση της ΕΠΕ.

Στη συνάντηση συμμετείχαν ο πρόεδρος της ΕΠΕ και καθηγητής Πνευμονολογίας Στέλιος Λουκίδης, ο γενικός γραμματέας και καθηγητής Πνευμονολογίας Πέτρος Μπακάκος, η ειδική γραμματέας και υπεύθυνη εκπαίδευσης, καθηγήτρια Πνευμονολογίας Νικολέττα Ροβίνα, καθώς και το μέλος του Δ.Σ. και καθηγήτρια Πνευμονολογίας Παρασκευή Κατσαούνου.

Κατά τη διάρκεια της συνάντησης, ο κ. Τασούλας υπέγραψε τη Χάρτα και συνεχάρη τα μέλη της αντιπροσωπείας της ΕΠΕ για την πρωτοβουλία τους, υπογραμμίζοντας τον καθοριστικό ρόλο της πρόληψης στη διαφύλαξη και προαγωγή της δημόσιας υγείας.

Από την πλευρά του ο Πρόεδρος της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας Στέλιος Λουκίδης ευχαρίστησε τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας για την αποδοχή της πρόσκλησης και τον ενημέρωσε σχετικά με το περιεχόμενο των παρεμβάσεων και τους στόχους της Χάρτας.

Υπενθυμίζεται ότι τη Χάρτα έχουν ήδη συνυπογράψει ο Πρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων Νικήτας Κακλαμάνης και οι εκπρόσωποι των φορέων: Θεόδωρος Βασιλακόπουλος, Πρόεδρος Εθνικού Οργανισμού Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ), Απόστολος Βαλτάς, Πρόεδρος Πανελλήνιου Φαρμακευτικού Συλλόγου (ΠΦΣ), Μιχάλης Χειμώνας, Γενικός Διευθυντής ΣΦΕΕ, Μέμη Τσεκούρα, Πρόεδρος Ένωσης Ασθενών Ελλάδας και Δημήτρης Κοντοπίδης, Πρόεδρος Πανελλήνιου Συλλόγου Ασθενών με Πνευμονολογικά Νοσήματα «ΑΝΑΣΑ».

Η Χάρτα αποτελεί πρωτοβουλία της ΕΠΕ και περιέχει σειρά παρεμβάσεων που αφορούν την πρόληψη των χρόνιων αναπνευστικών νοσημάτων (CRDs). Οι 5+1 άξονες των παρεμβάσεων που περιλαμβάνονται στη Χάρτα της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας αφορούν: τους εμβολιασμούς, την παχυσαρκία, το περιβάλλον και την αναπνευστική υγεία, τα καπνικά προϊόντα και την έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου του πνεύμονα.

Σκληρόδερμα ή συστηματική σκλήρυνση: συμπτώματα, μορφές και ποια όργανα προσβάλλει;

του Αλέξανδρου Γιατζίδη, M.D., medlabnews.gr iatrikanea

Το σκληρόδερμα, ή συστηματική σκλήρυνση, είναι χρόνιο αυτοάνοσο νόσημα του συνδετικού ιστού που μπορεί να επηρεάσει όχι μόνο το δέρμα, αλλά και εσωτερικά όργανα. Τα συμπτώματα διαφέρουν σημαντικά από άτομο σε άτομο και μπορεί να αφορούν τα χέρια, το αγγειακό, το πεπτικό, τους πνεύμονες, την καρδιά ή τους νεφρούς. Στο άρθρο αναλύονται οι μορφές του σκληροδέρματος, τα προειδοποιητικά σημεία, η διάγνωση και η σημασία της παρακολούθησης από ρευματολόγο. 

Το Σκληρόδερμα ή Συστηματική Σκλήρυνση είναι ένα χρόνιο, αυτοάνοσο νόσημα του συνδετικού ιστού. Τα συμπτώματά του, τα οποία διαφέρουν σημαντικά από άτομο σε άτομο, μπορεί να είναι ορατά, όπως, για παράδειγμα, οι εμφανείς αλλοιώσεις στο δέρμα, ή αόρατα, όταν προσβάλει εσωτερικά ζωτικά όργανα.

Όπως και οι υπόλοιπες Ρευματικές παθήσεις εμπίπτει και αυτό μέσα στα αυτοάνοσα νοσήματα. Αγνώστου αιτιολογίας. Υποθέσεις και θεωρίες υπάρχουν αρκετές για την αιτιολογία του μα τίποτα το βέβαιο. Ενοχοποιούνται κυρίως γονιδιακοί παράγοντες, περιβαλλοντικοί, μικροβιακοί και ιογενείς` από μόνα τους ή και με συνδυασμό μεταξύ τους.

Το Σκληρόδερμα εκδηλώνεται με πάχυνση του δέρματος και στη συνέχεια γίνεται πιο σκληρό, χάνει την ελαστικότητα του μεταβάλλεται το χρώμα του και δίδει την εικόνα της δερματίνης. Στη διάχυτο μορφή το δέρμα χάνει πλήρως την ελαστικότητα του, γίνεται πιο σκληρό, και επεκτείνεται στα δύο χέρια, πρόσωπο και κορμό.

Στη περιορισμένη μορφή περιορίζεται στα χέρια και πρόσωπο. Σε ορισμένες περιπτώσεις σε όλες τις μορφές συνυπάρχει και ο κνησμός.

Η υπόλοιπη συμπτωματολογία εξαρτάται από την συνύπαρξη άλλων παθήσεων ή προσβολή άλλων οργάνων. Όπως για παράδειγμα η συνύπαρξη με το Raynaud's phenomeno. Το φαινόμενο Raynaud είναι επίσης πολύ χαρακτηριστικό. Παρουσιάζεται με αλλαγή χρώματος στα άκρα μετά από έκθεση στο κρύο ή στρες (άσπρο, κόκκινο, μελανό). Στις πιο σοβαρές μορφές παρουσιάζονται ταυτόχρονα δακτυλικά έλκη και νεκρώσεις στα άκρα όπως επίσης και ασβεστώματα.

Δυνατό να προσβληθούν από το διάχυτο σκληρόδερμα, συστήματα όπως το αναπνευστικό, γαστρεντερικό, καρδιαγγειακό, μυοσκελετικό, ουροποιητικό κλπ.  Γι΄ αυτό και η συμπτωματολογία ποικίλει και ο ασθενής δυνατό να υποφέρει πολύ.

Η νόσος είναι σχετικά σπάνια και ο επιπολασμός της είναι δύσκολο να προσδιοριστεί. Εκτιμάται ότι υπάρχουν περίπου 240 κρούσματα ανά ένα εκατομμύριο ανθρώπους, με περίπου  20 νέα κρούσματα κάθε χρόνο. Το  σκληρόδερμα είναι φλεγμονώδες συστημική αυτοάνοση ασθένεια, αλλά τα ακριβή αίτια των συναφών διαταραχών δεν είναι ακόμη γνωστά. Μπορεί να επηρεάσει οποιονδήποτε σε οποιαδήποτε ηλικία, αλλά τα περισσότερα κρούσματαα εμφανίζονται μεταξύ 20 - 40 ετών. Οι γυναίκες που βρίσκονται σε αναπαραγωγική ηλικία επηρεάζονται τέσσερις φορές περισσότερο από ότι οι άνδρες. Υπάρχει επομένως η υποψία ότι οι διαταραχές σχετίζονται με κάποιο ορμονικό συστατικό. Παρά το γεγονός ότι η προδιάθεση δεν είναι άμεσα κληρονομική, υπάρχουν ενδείξεις ότι συνδέεται με την εθνικότητα. Το εντοπισμένο σκληρόδερμα είναι πιο συχνό στους Ευρωπαίους, ενώ το συστημικό σκληρόδερμα επηρεάζει περισσότερο τις γυναίκες αφρικανικής καταγωγής. Αν και η νόσος δεν έχει συνδυαστεί με περιβαλλοντικά αίτια, έχει παρατηρηθεί σχετικά συμπτώματα μετά από έκθεση σε χημικές ουσίες όπως χλωριούχο βινύλιο, τριχλωροαιθυλένιο, και μολυσμένο κραμβέλαιο.

Το σκληρόδερμα μπορεί να είναι εντοπισμένη ή συστημική νόσος. Μπορεί να περιορίζεται σε τμήματα του δέρματος στον κορμό, το πρόσωπο ή τα άκρα ή μπορεί να επηρεάσει μεγάλες περιοχές του σώματος διεισδύοντας βαθιά στο εσωτερικό των μυών, των οστών, και στα εσωτερικά όργανα, όπως είναι η καρδιά, οι πνεύμονες, ο γαστρεντερικός σωλήνας και τα νεφρά. Τα συμπτώματα κυμαίνονται από αισθητικές βλάβες των ιστών και πόνο έως μειωμένη ικανότητα κίνησης των χεριών καθώς και δυσλειτουργιών των νεφρών ή πνευμόνων απειλητικών για τη ζωή.

Το τοπικό σκληρόδερμα επηρεάζει το δέρμα και, σε ορισμένες περιπτώσεις, το μυ που βρίσκεται από κάτω. Υπάρχουν δύο γενικοί τύποι: 

Η μορφέα και το  γραμμικό σκληρόδερμα.

• Η μορφέα Morphea ορίζεται ως συμμετρική πάχυνση και συνδέεται με την εκδήλωση αποχρωματισμένων οβάλ κηλίδων του δέρματος στο στήθος, στην πλάτη, στα πόδια, στα χέρια ή στο πρόσωπο. Οι κηλίδες αυτές μπορεί να είναι ερυθρές ή λευκές με μωβ περίγραμμα και μπορεί να εμφανιστούν μεμονωμένα ή να καλύπτουν μεγάλες περιοχές.

• Το γραμμικό σκληρόδερμα Linear εμφανίζεται ως μια λωρίδα από συμπυκνωμένο ιστό. Αν εκδηλωθεί κατά την παιδική ηλικία μπορεί να ανακόψει την ανάπτυξη των οστών του προσβεβλημένου άκρου και να μειώσει την κινητικότητά τους.

Το συστηματικό σκληρόδερμα μπορεί να κατηγοριοποιηθεί είτε ως περιορισμένο δερματικό σκληρόδερμα είτε ως διάχυτο δερματικό σκληρόδερμα. Η συστηματική σκλήρυνση διακρίνεται σε περιορισμένο δερματικό σκληρόδερμα ή διάχυτο δερματικό σκληρόδερμα.

• Το Περιορισμένο δερματικό σκληρόδερμα επηρεάζει συνήθως συγκεκριμένες περιοχές του σώματος και αναφέρεται αλλιώς ως CREST (Calcinosis, Raynaud's phenomeno, Esophageal involvement,Calcinosis, Sclerodactyly και Telangiectasia).

• Το διάχυτο δερματικό σκληρόδερμα είναι ευρέως διαδεδομένο. Μπορεί να επηρεάσει το δέρμα και να προκαλέσει δυσλειτουργία στα συστήματα και  τα όργανα σε όλο το σώμα. Είναι η πιο σοβαρή μορφή.

Ποια όργανα και με ποιον τρόπο μπορεί να τα προσβάλει σκληρόδερμα;

• Αγγειακό Σύστημα

Το αγγειακό σύστημα, που αποτελείται από τις αρτηρίες, τις φλέβες και τα άλλα αιμοφόρα αγγεία, μπορεί να επηρεαστεί, με τα αγγεία να φλεγμαίνουν και τα τοιχώματα των μικρών αρτηριών να παχαίνουν.

• Στόμα

Είναι σύνηθες για τους ασθενείς να παρουσιάζουν μικροστομία, ξηροστομία, πόνο στο σαγόνι και παθήσεις των ούλων. Επίσης, κάποιοι ενδέχεται να εμφανίσουν αργότερα Σύνδρομο Sjogren, το οποίο μπορεί να επηρεάσει τους σιελογόνους αδένες.

• Χέρια

Το Σκληρόδερμα σε ορισμένους πάσχοντες προσβάλλει τα δάχτυλα, τις αρθρώθεις και τους καρπούς. Σκληροδακτυλία, φαινόμενο Reynaud, ασβέστωση και δακτυλικά έλκη είναι μόλις μερικά από τα συμπτώματα στο χέρι, τα οποία με το πέρασμα του χρόνου ενδεχομένως να οδηγήσουν σε μειωμένη χρήση των άνω άκρων.

• Μυοσκελετικό Σύστημα

Η Συστηματική Σκλήρυνση συχνά προκαλεί πόνο και φλεγμονή στους μύες, στις αρθρώσεις καθώς και στους τένοντες των ασθενών.

• Καρδιά και Πνεύμονες

Οι ασθενείς μπορεί να εμφανίσουν ουλές στους πνεύμονές τους, κάτι που ονομάζεται πνευμονική ίνωση. Άλλοι, ίσως να παρουσιάσουν Πνευμονική Αρτηριακή Υπέρταση, μία επίσης σπάνια ασθένεια που προκαλεί υψηλή πίεση του αίματος στις πνευμονικές αρτηρίες.

• Νεφρά / Νεφρικό Σύστημα

Η νεφρική κρίση, μία άκρως επικίνδυνη επιπλοκή της πάθησης, ενδέχεται να εμφανιστεί πολύ γρήγορα. Το πιο σημαντικό προειδοποιητικό σημάδι είναι μια ξαφνική αύξηση της αρτηριακής πίεσης, γι' αυτό και θέλει ιδιαίτερη προσοχή.

• Εγκέφαλος

Ψυχολογικά προβλήματα, όπως για παράδειγμα κατάθλιψη και άγχος, είναι συχνά συμπτώματα ατόμων που πάσχουν από χρόνιες παθήσεις.

• Γαστρεντερικό Σύστημα

Το πεπτικό σύστημα είναι εκείνο που επηρεάζεται πιο συχνά μετά το δέρμα. Ειδικότερα, εκτιμάται ότι το 75-90% των ασθενών έχουν προβλήματα με το γαστρεντερικό σωλήνα.

• Μάτια

Μερικοί ασθενείς αναπτύσσουν το Σύνδρομο Sjogren εξαιτίας του Σκληροδέρματος, το οποίο μπορεί να επηρεάσει τους δακρυϊκούς αδένες.

• Δέρμα

Η σκλήρυνση και η πάχυνση του δέρματος είναι τα δύο συμπτώματα που δίνουν και το όνομα στην ασθένεια. Επιπλέον, οι πάσχοντες ίσως να εμφανίσουν έλκη, ασβέστωση, τηλεαγγειεκτασία καθώς και άλλες δερματικές παθήσεις.

Διάγνωση

Η διάγνωση της νόσου βασίζεται στην κλινική εικόνα κυρίως, ενώ ο εργαστηριακός έλεγχος είναι απαραίτητος για την εκτίμηση της έκτασης της νόσου και την παρακολούθηση της. Απαραίτητες εξετάσεις αποτελούν, πέρα από το βασικό αιματολογικό έλεγχο, η ακτινογραφία θώρακα, το ηλεκτροκαρδιογράφημα, η σπιρομέτρηση και ο έλεγχος της διαχυτικής ικανότητας των πνευμόνων, ο υπέρηχος καρδιάς και, αν κριθεί απαραίτητο, η αξονική πνευμόνων υψηλής ευκρίνειας, ο δεξιός καθετηριασμός της καρδιάς και η οισοφαγογαστροσκόπηση.  

Με την διάγνωση θα πρέπει να γίνουν διάφορες εργαστηριακές εξετάσεις για να διευκρινιστεί πρώτο σε ποια κατηγορία κατατάσσετε και αν συνυπάρχει και κάποια άλλη πάθηση.  Το 60% των περιστατικών με σκληρόδερμα έχουν θετικά κάποια αντισώματα όπως για παράδειγμα ΑΝΑ (antinuclear antibodies), ACA (anti- centromere) anti SCl 70 (anti topoisomerase). Αυτά τα αντισώματα δυνατό να συνδεθούν με κάποια Ρευματική πάθηση. 

Η τριχοειδοσκόπηση είναι μια νέα τεχνική με την οποία αναγνωρίζονται οι χαρακτηριστικές του σκληροδέρματος αλλοιώσεις των μικρών αγγείων, ακόμη και πριν υπάρξει εμφανής σκληροδερμία. Πρόκειται ουσιαστικά για μια ανώδυνη μικροσκοπική εξέταση της λεπτής δερματικής μεμβράνης που καλύπτει τη ρίζα του νυχιού, παρόμοια, θα έλεγε κανείς, με τη βυθοσκόπηση του ματιού που διενεργούν οι οφθαλμίατροι. Δεν προκαλεί οποιονδήποτε πόνο και, όταν είναι παθολογική, σε συνδυασμό με τα αντιπυρηνικά αντισώματα μπορεί να προβλέψει με υψηλή ακρίβεια την ύπαρξη σκληροδέρματος.

Η διάγνωση μερικές φορές βγαίνει από την βιοψία του δέρματος διότι υπάρχουν ορισμένες άλλες παθήσεις που δίδουν παρόμοια κλινική εικόνα με το σκληρόδερμα.

Η αιτιολογία της Συστηματικής Σκλήρυνσης παραμένει ακόμη άγνωστη, και αυτός είναι και ένας από τους λόγους για τους οποίους δεν έχει αναπτυχθεί κάποιο φάρμακο για την απόλυτη και οριστική θεραπεία της. Εντούτοις, τα τελευταία χρόνια, γίνεται εκτεταμένη έρευνα γύρω από αυτήν, κι έτσι υπάρχουν αποτελεσματικές αγωγές για την αντιμετώπιση αρκετών από τα συμπτώματά της.

Οριστική θεραπεία δυστυχώς δεν υπάρχει όμως σήμερα υπάρχουν αποτελεσματικές θεραπείες που μπορούν να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής, να επιβραδύνουν την εξέλιξη της νόσου, να ελαττώσουν τις επιπλοκές και να επεκτείνουν την διαβίωση. Για την αντιμετώπιση των δερματικών εκδηλώσεων και της ενεργού πνευμονικής νόσου χρησιμοποιούνται διάφορα ανοσοτροποποιητικά φάρμακα όπως η μεθοτρεξάτη, η κυκλοφωσφαμίδη, το μυκοκοφενολικό μοφετίλ και η κορτιζόνη. Για πολλές εκδηλώσεις της νόσου η θεραπεία είναι συμπτωματική. 

Το φαινόμενο Raynaud αντιμετωπίζεται με αγγειοδιασταλτικά ενώ υπάρχουν δακτυλικά έλκη προστίθενται ανταγωνιστές της ενδοθηλίνης, της φωσφοδιεστεράσης και ανάλογα προστακυκλίνης. Τα τελευταία χρόνια έχει σημειωθεί πρόοδος στην θεραπεία της πνευμονικής υπέρτασης με τους ανταγωνιστές της ενδοθηλίνης, τους ανταγωνιστές φωσφοδιεστεράσης και με τα ανάλογα προστακυκλίνης. 

Η εγκατεστημένη πνευμονική ίνωση και η προσβολή του δέρματος αποτελούν σημαντικό πρόβλημα στη θεραπεία.

Τα τελευταία δεδομένα από τη μεταμόσχευση βλαστικών κυττάρων στην αρχική φάση της νόσου σε ασθενείς με σοβαρό συστηματικό σκληρόδερμα είναι ενθαρρυντικά, παρά τους κινδύνους που ενέχει η συγκεκριμένη θεραπεία.

Γενικές οδηγίες-συμβουλές

Άτομα τα οποία παρουσιάζουν τα πιο κάτω συμπτώματα πρέπει να συμβουλευτούν ένα Ρευματολόγο:

· Αλλαγές στο χρώμα των χεριών στο κρύο (Φαινόμενο Raynaud)

· Σκλήρυνση του δέρματος  ή/και οίδημα στο δέρμα

· Πληγές στα δάκτυλα

· Εύκολη κόπωση με δύσπνοια-Πνευμονική Ίνωση ή Πνευμονική Υπέρταση

Αν είστε ασθενής με συστηματικό σκληρόδερμα πρέπει:

· Να μετράτε τακτικά την αρτηριακή πίεση

· Να προστατεύεστε από το κρύο (χρησιμοποιείται γάντια, σκούφο, ζεστές κάλτσες, ζεστό νερό για οικιακές δουλειές κτλ)

· Να προστατεύεστε από τραυματισμούς

· Αν έχετε πληγές/έλκη στα δάκτυλα, να τα διατηρείτε καθαρά και ζεστά και να επικοινωνήσετε με το γιατρό σας

· Αν έχουν αλλάξει οι αντοχές σας στις καθημερινές συνήθεις δραστηριότητες, να ενημερώσετε άμεσα το γιατρό σας

· Αν έχετε προσβολή οισοφάγου, να τρώτε μικρά και συχνά γεύματα, να μην τρώτε για τουλάχιστον 2 ώρες πριν ξαπλώσετε και να διατηρείτε το κεφάλι και την πλάτη ανασηκωμένα κατά τον ύπνο

· Να διακόψετε το κάπνισμα και να αποφύγετε το αλκοόλ

· Να πηγαίνετε στα ραντεβού σας με το Ρευματολόγο τακτικά και να ενημερώνετε το γιατρό σας για ό,τι σας απασχολεί σε σχέση με την υγεία σας

29η Ιουνίου Παγκόσμια Ημέρα για το Σκληρόδερμα

Η 29η Ιουνίου είναι η Παγκόσμια Ημέρα για το Σκληρόδερμα, μία σημαντική ευκαιρία τόσο για την Ενημέρωση, όσο και για την Ευαισθητοποίηση του κοινού σχετικά με το σπάνιο αυτό νόσημα και τη σημασία της έγκαιρης διάγνωσης των πρώιμων συμπτωμάτων του. Καθιερώθηκε από την Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Ενώσεων για το Σκληρόδερμα FESCA (Federation of European Scleroderma Associations), που στόχο έχει κάθε ασθενής με Σκληρόδερμα να έχει πρόσβαση στις πλέον σύγχρονες θεραπείες από ειδικούς που κατέχουν πλήρως την νόσο.

Βιβλιογραφία

1. Marc C Hochberg, Alan J Silman, Josef S Smolen, Michael E Weinblatt, Michael H Weisman. Rheumatology 4 th edition,  Mosby Elsevier, 2008

2. John Imboden, David B. Hellmann, John H. Stone. Current diagnosis and treatment, Rheumatology, second edition, Lange Medical Books/McGraw-Hill, USA, 2007

3. J. M. van Laar, D. Farge, A. Tyndall Autologous Stem cell Transplantation International Scleroderma (ASTIS) trial: hope on the horizon for patients with severe systemic sclerosis. Ann Rheum Dis 2005; 64: 1515

Σελίδες στο διαδίκτυο με πληροφορίες για το σκληρόδερμα για ασθενείς:

1.  Scleroderma Foundation

2.  Scleroderma Care Foundation

3. Ελληνικό Ίδρυμα Ρευματολογικών Ερευνών, www.elire.gr

Διαβάστε επίσης

Ποιες είναι οι σπάνιες παθήσεις; Ένας στους δέκα Έλληνες πάσχουν από μία σπάνια ασθένεια. (video)

Dr.
PhD
https://scholar.google.gr/citations?hl=el&user=x0_XklQAAAAJ

Πρώτη δημοσίευση: Ιούνιος 2015

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 29 Ιουνίου 2026

«TΙΜΕ OUT»: Η ΕΠΕ ενημερώνει για τη διακοπή χρήσης καπνικών προϊόντων με νέα εκστρατεία

medlabnews.gr iatrikanea

Νέα εκστρατεία ενημέρωσης για τη διακοπή χρήσης καπνικών προϊόντων πραγματοποιεί η Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία με τα μηνύματα «Κάνε το δικό σου TimeOut! Κάνε τη διακοπή εφικτή…Καλύτερα ελεύθερος… Καλύτερα χωρίς καπνό, χωρίς ατμό».

H διακοπή χρήσης καπνικών προϊόντων είναι ένας από τους 5+1 άξονες που έχουν καταγραφεί στη Χάρτα της ΕΠΕ (η οποία αποτελεί μια πρωτοβουλία που στοχεύει στην ευαισθητοποίηση των φορέων υγείας για τις προκλήσεις που συνδέονται με την υγεία του αναπνευστικού συστήματος), δεδομένου ότι το κάπνισμα εξακολουθεί να αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου για την υγεία και συνδέεται άμεσα με την εμφάνιση και επιδείνωση πολλών αναπνευστικών νοσημάτων.

Αξιοποιώντας με λογικά και συναισθηματικά στοιχεία το δημοφιλές στην Ελλάδα άθλημα της καλαθοσφαίρισης και τον γνωστό όρο «TimeOut» η καμπάνια εκτυλίσσεται με βασικό επικοινωνιακό όχημα τηλεοπτικό σποτ που γυρίστηκε κατά τη διάρκεια προπόνησης της ομάδας της ΚΑΕ «ΑΡΗΣ Betsson». Στο μπάσκετ, όταν η εξέλιξη του αγώνα δεν είναι η επιθυμητή και χρειάζεται εγκαίρως νέα κατεύθυνση και αλλαγή τακτικής, ο προπονητής ζητά timeout και συχνά δίνει οδηγίες σε κάποιον παίκτη πώς να βγει ελεύθερος και να σκοράρει. Στο τηλεοπτικό σποτ της εκστρατείας ο προπονητής είναι ο ειδικός, ο γιατρός ή απλώς ένας φίλος που παρακινεί σε αλλαγή, δίνει συμβουλές/οδηγίες σε αυτόν που καπνίζει ή ατμίζει και τον παροτρύνει να απευθυνθεί στον Πνευμονολόγο για να ενημερωθεί για τις διαθέσιμες λύσεις διακοπής («Κάνε τη διακοπή εφικτή») ώστε «να βγει ελεύθερος»! («Καλύτερα ελεύθερος…Καλύτερα χωρίς καπνό, χωρίς ατμό»). Στο σποτ συμμετέχουν αφιλοκερδώς ο Χρήστος Χασανίδης (coach assistant) και οι καλαθοσφαιριστές Λευτέρης Μποχωρίδης (γκαρντ), Στέλιος Πουλιανίτης (γκαρντ), Βασίλης Πουρλίδας (γκαρντ) και Βασίλης Καζαμίας (γκαρντ).

Το σποτ της εκστρατείας προβάλλεται ήδη ως κοινωνικό μήνυμα στην τηλεόραση κατόπιν έγκρισης του ΕΣΡ, καθώς και στα social media της ΕΠΕ ως χορηγούμενο, ενώ σε δεύτερο χρόνο θα προβληθεί ως χορηγούμενο σε τηλεόραση και social media με την αποκλειστική χορηγία της φαρμακευτικής εταιρείας Kenvue.

Ο Χάρης Παπαγεωργίου, πρόεδρος της ΚΑΕ ΑΡΗΣ Betsson, αναφέρει για την εμφάνιση της ομάδας στο σποτ: «Ένας αθλητικός οργανισμός όπως η “ΚΑΕ ΑΡΗΣ Betsson”, με μεγάλη ιστορία και ιδιαίτερη ευαισθησία σε κοινωνικά θέματα, συμμετέχει στην εκστρατεία ευαισθητοποίησης για τη διακοπή του καπνίσματος, συμβάλλοντας με αυτό τον τρόπο στην ενίσχυση της πρωτοβουλίας της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας για την αντιμετώπιση ενός ιδιαίτερα σημαντικού ζητήματος για τη δημόσια υγεία».

Ο πρόεδρος της ΕΠΕ, Καθηγητής Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ Στέλιος Λουκίδης, εξηγεί ότι η εκστρατεία για τη διακοπή χρήσης προϊόντων καπνού αποσκοπεί να ενημερώσει και να ευαισθητοποιήσει τους πολίτες ότι η χρήση τους δεν αποτελεί απλή συνήθεια, καθώς η νικοτίνη προκαλεί έντονη εξάρτηση και για τον λόγο αυτό έχει ταξινομηθεί από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας ως χρόνια νόσος. «Η αναγνώριση της εξάρτησης ως χρόνιας νόσου δεν αποσκοπεί στον στιγματισμό των καπνιστών, αλλά αντίθετα στη συνειδητοποίηση της αναγκαιότητας οργανωμένης ιατρικής βοήθειας για την απεξάρτησή τους. Συγκεκριμένα, αν και το 75% των καπνιστών γνωρίζει τις δυσμενείς επιπτώσεις αυτού του εθισμού στην υγεία του και επιθυμεί να διακόψει, και το 40% έχει αποπειραθεί να διακόψει, μόνο το 3–5% τα έχει καταφέρει χωρίς ιατρική βοήθεια. Αντίθετα, το ποσοστό αυτό εκτοξεύεται στο 35–65% σε εξειδικευμένα ιατρεία διακοπής καπνίσματος και ακόμη περισσότερο όταν αποζημιώνεται η φαρμακευτική αγωγή».

H Κλιματική αλλαγή φέρνει στη χώρα μας επιδημίες από σοβαρές ασθένειες που είχαμε ξεχάσει

της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακής βιολόγου, medlabnews.gr iatrikanea

Κορυφαίοι επιστήμονες διεθνώς είναι κατηγορηματικοί ότι η παγκόσμια θερμοκρασία στη Γη αυξάνεται σταδιακά. Αν δεν ληφθούν μέτρα, οι θερμοκρασίες αναμένεται να αυξηθούν κατά 1,8 – 4 ̊C ως το 2100.

Ο ΠΟΥ έχει ήδη προσδιορίσει τις επιπτώσεις που θα έχουν στην υγεία οι υψηλότερες θερμοκρασίες, η άνοδος της στάθμης της θάλασσας και το επιπλέον λιώσιμο των πάγων, του χιονιού, και του παγωμένου εδάφους. Τα ακραία καιρικά φαινόμενα θα γίνουν συχνότερα και αναμένεται να επηρεάσουν την παραγωγικότητα των τροφίμων, την ποσότητα και την ποιότητα του νερού, την ποιότητα του αέρα, και την κατανομή φυτών και ζώων.  

O αριθμός των θανάτων στην Ευρώπη από καταστροφές που οφείλονται σε μετεωρολογικά αίτια μπορεί να αυξηθεί κατά 50 φορές έως το τέλος του αιώνα, με τους ακραίους καύσωνες να προκαλούν περισσότερους από 150.000 θανάτους κάθε χρόνο έως το 2100, αν δεν ληφθούν μέτρα για τον περιορισμό των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής, ανέφεραν επιστήμονες.

Σε μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Lancet Planetary Health», οι συντάκτες της έρευνας υπογράμμισαν ότι τα ευρήματά τους έδειξαν ότι η κλιματική αλλαγή επιβαρύνει κατά ραγδαία αυξανόμενο τρόπο την κοινωνία, με τα δύο τρίτα των Ευρωπαίων πιθανώς να επηρεαστούν, αν δεν ελέγχουν οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.

Αυτές οι βλαπτικές επιδράσεις δεν είναι απαραίτητα καινούργιες, ωστόσο η κλιματική αλλαγή αναμένεται να τις κάνει πολύ χειρότερες. Αυτοί που θα υποφέρουν θα είναι τα πιο ευάλωτα άτομα, και συγκεκριμένα τα παιδιά, οι ηλικιωμένοι, οι φτωχοί και, γεγονός ιδιαίτερα σημαντικό, όσοι πάσχουν ήδη από ασθένειες και όσοι δεν έχουν πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας.

Αγγειοκαρδιακές και αναπνευστικές παθήσεις επιδεινώνονται με την αύξηση της θερμοκρασίας όπως και άλλες αρρώστιες. Αυξημένοι τραυματισμοί, ψυχολογικές διαταραχές και απ’ ευθείας θάνατοι μπορεί να επέλθουν από τα ισχυρά και εκτεταμένα κύματα καύσωνα αλλά και από πλημμύρες, καταιγίδες, και άλλα ακραία καιρικά φαινόμενα. Αν και ίσως σε πιο ψυχρά κλίματα θάνατοι από κρυοπαγήματα να μειωθούν ή εξαφανιστούν, το ποσοστό αυτό είναι πολύ μικρό για να εξισορροπήσει τις αρνητικές επιπτώσεις.

Πιθανή είναι επίσης η αύξηση των επιδημιών. Αύξηση της θερμοκρασίας και της υγρασίας βοηθούν στην εξάπλωση των λοιμωδών ασθενειών, πολλές από τις οποίες είχαν σχεδόν εξαφανιστεί μέχρι τώρα όπως η χολέρα, η πανούκλα κτλ. Η πανούκλα είναι ανύπαρκτη στην Ευρώπη και συναντάται σπάνια σε άτομα που ταξιδεύουν στην Ευρώπη από άλλες χώρες. Ενδεχόμενη απειλή μπορούν να αποτελέσουν η νόσος του Lyme και η εγκεφαλίτιδα που μεταφέρεται από τσιμπούρια, ασθένειες οι οποίες θεωρούνται ήδη ενδημικές στην Ευρώπη. Με την κλιματική αλλαγή, είναι πιθανό κρούσματα εγκεφαλίτιδας να αρχίσουν να εμφανίζονται και σε περιοχές που βρίσκονται σε μεγαλύτερα υψόμετρα και γεωγραφικά πλάτη. Η μεγαλύτερη συχνότητα των πλημμυρών λόγω της κλιματικής αλλαγής ενδέχεται να αυξήσει και τους κινδύνους από τις ασθένειες αυτές.

Πολλά από τα βακτήρια που προκαλούν τέτοιες ασθένειες βρίσκουν καταφύγιο μέσα στα άλγη και τους ζωοπλαγκτονικούς οργανισμούς. Η αύξηση της θερμοκρασίας ευνοεί την άνθιση των άλγεων και επομένως τον πολλαπλασιασμό των βακτηρίων αυτών ενώ πολλές φορές μεταλλάσσονται γενετικά σε καινούρια και ανθεκτικότερα είδη. Οι λοιμώξεις αυτές μεταδίδονται κυρίως μέσω του νερού. Έτσι όταν το νερό είναι λίγο και κακής ποιότητας, και οι άνθρωποι πολλοί και απροστάτευτοι (χωρίς τροφή, εμβολιασμούς και περίθαλψη), το ξέσπασμα μιας επιδημίας μπορεί να αποβεί μοιραίο για χιλιάδες ανθρώπους, κυρίως παιδιά.

Οι πλέον ευάλωτες ομάδες λόγω της κλιματικής αλλαγής θα είναι:

• Οι ηλικιωμένοι
• Τα παιδιά
• Τα άτομα με χρόνια προβλήματα υγείας που βρίσκονται σε συνεχή ιατρική 
παρακολούθηση
• Οι φτωχοί με προβληματική διατροφή και υποσιτισμό που κατοικούν σε περιοχές 
χαμηλού εισοδήματος με δύσκολη πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας.
• Οι κάτοικοι νησιώτικων και ορεινών περιοχών που παρατηρείται λειψυδρία και 
εξεύρεσης υγιεινής τροφής.
• Μετανάστες που βρίσκονται σε κοινωνικό αποκλεισμό από την αγορά εργασίας τις 
κοινωνικές και υγειονομικές υπηρεσίες.

Οι σημαντικότερες επιπτώσεις όμως  είναι, όχι οι άμεσες αλλά, αυτές που θα ακολουθήσουν λόγω της διαταραχής των οικοσυστημάτων και των φυσικών πόρων σε συνδυασμό με την κακή ή ελλιπή ιατρική περίθαλψη. Ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι εκτίθενται σε αρρώστιες από τη μόλυνση και ρύπανση του άμεσου περιβάλλοντος, όπως διάρροιες, υποσιτισμός και πείνα, άσθμα και άλλες αλλεργικές παθήσεις. Αύξηση της θερμοκρασίας  προκαλεί εξάπλωση των ασθενειών που μεταδίδονται από έντομα (π.χ. κουνούπια), δεδομένου ότι τα έντομα αυτά εξαπλώνονται σε μεγαλύτερα πλάτη αλλά και ύψη. Ο βαρύς χειμώνας βοηθά να σκοτωθούν οι προνύμφες των εντόμων. Η άνοδος της θερμοκρασίας σε πολλές περιοχές πέρα από τις τροπικές, έχει οδηγήσει να περνά ο χειμώνας με θερμοκρασίες άνω των 15οC με αποτέλεσμα να πολλαπλασιάζονται τα έντομα και κυρίως τα κουνούπια με ταχύτατους ρυθμούς. Αυτό συμβαίνει πια και σε αρκετές περιοχές της Ελλάδας. Έτσι ασθένειες άγνωστες ή που είχαν εκλείψει βρίσκονται σε αύξηση.

Οι δώδεκα θανατηφόρες ασθένειες και επιδημίες που ευνοούνται από την κλιματική αλλαγή είναι: Η Γρίπη των Πτηνών, η ασθένεια Babesiosis, που μεταδίδεται από τα τσιμπούρια, ο ιός Έμπολα, τα εσωτερικά και εξωτερικά παράσιτα, η Μπορρελίωση, η πανούκλα, η φυματίωση, η ασθένεια του ύπνου, που μεταδίδεται από τη μύγα τσε τσε, ο υπερτροφισμός από τα φύκια, ο πυρετός Rift Valley, ο κίτρινος πυρετός και η χολέρα.

Η όλη κατάσταση επιτείνεται με την μετακίνηση πληθυσμών σε ασφαλέστερα μέρη, οπότε υπάρχει και αύξηση νοσημάτων σε μέρη που δεν είχαν προσβληθεί.

Κατηγορίες επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στην υγεία

α) Άσθμα, αναπνευστικές αλλεργίες και ασθένειες από τον ατμοσφαιρικό αέρα


β) Νεοπλάσματα


γ) Καρδιοαναπνευστικά προβλήματα και εμφράγματα


δ) Τροφιμογενείς ασθένειες και λοιμώξεις


ε) Νοσηρότητα και θνησιμότητα από τη ζέστη


στ) Επιπλοκές στην ανθρώπινη ανάπτυξη


ζ) Ψυχική υγεία και διαταραχές άγχους


η) Νευρολογικές διαταραχές


θ) Ασθένειες που προκαλούνται από φορείς


ι) Ασθένειες που προκαλούνται από το νερό


ια) Νοσηρότητα και θνησιμότητα από τον καιρό (ακραία καιρικά φαινόμενα)

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, οι κίνδυνοι που εγκυμονούν οι κλιματικές αλλαγές για την υγεία, θα είναι σημαντικοί και θα ποικίλλουν ανάλογα με τη γεωγραφική περιοχή. Η υγεία ενδέχεται να επιβαρυνθεί από τον υποσιτισμό, τη διάρροια και την ελονοσία, που αποτελούν αιτία θανάτου 6,5 εκατομμυρίων ανθρώπων κάθε χρόνο. Το φαινόμενο του θερμοκηπίου, η μετανάστευση των πληθυσμών και σύνθετες επιδημιολογικές παράμετροι έχουν τροποποιήσει τη συμπεριφορά των ιών. Νέοι ιοί που μεταδίδονται με κουνούπια ανακαλύπτονται κάθε χρόνο σε παγκόσμια βάση ενώ άλλοι ιοί μεταφέρονται μεταξύ των ηπείρων. Τρία δισεκατομμύρια άνθρωποι θα προσβληθούν από δάγκειο πυρετό και δύο δισεκατομμύρια άνθρωποι θα νοσήσουν από ελονοσία, εκτιμά ο Ρομπέρτο Μπερτολίνι, διευθυντής του Κέντρου Υγείας και Περιβάλλοντος του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. Οι κίνδυνοι για την Υγεία που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή μπορεί να είναι σημαντικοί και διαφορετικοί από περιοχή σε περιοχή και συχνά θα είναι μη αναστρέψιμοι

Τις επόμενες δεκαετίες οι κλιματικές αλλαγές θα φέρουν νέες ασθένειες, άγνωστες μέχρι τώρα. Τα πρώτα περιστατικά λοίμωξης από τον ιο του Δυτικού Νείλου στη χώρα μας καταγράφηκαν τον Αύγουστο του 2010. Τότε επικράτησε πανικός και οι ειδικοί εντομολόγοι προειδοποιούσαν ότι «ο ενδεδειγμένος τρόπος αντιμετώπισης είναι να γίνει απολύμανση σε κάθε περιοχή με στάσιμο νερό ακόμη και μέσα στα αστικά κέντρα». Κρούσματα λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου σε ανθρώπους και ζώα είχαν καταγραφεί τα έτη 2010-2014, κατά τους θερινούς μήνες, σε διάφορες περιοχές της χώρας μας, ενώ κυκλοφορία του ιού είχε καταγραφεί σε όλες σχεδόν τις Περιφέρειες. Αν και τα έτη 2015-2016 δεν καταγράφηκαν κρούσματα της λοίμωξης σε ανθρώπους στην Ελλάδα, λόγω της σύνθετης επιδημιολογίας και της απρόβλεπτης κυκλοφορίας του ιού, θεωρούνταν πιθανή και αναμενόμενη από τους επιστήμονες, η επανεμφάνιση περιστατικών λοίμωξης από τον ιό στη χώρα μας.

Η σκόνη της Σαχάρας, που συχνά επισκέπτεται τη χώρα μας από την Αφρική, συνδέεται με την εξάπλωση της νόσου του Lyme (λάιμ) στην Ελλάδα και αποτελεί μια χαρακτηριστική περίπτωση των λεγόμενων «εξωτικών» ασθενειών πλήττουν την Ευρώπη εξαιτίας των κλιματικών αλλαγών. Ο δάγκειος, που μπορεί να προκαλέσει αιμορραγικό πυρετό και ο ιός Chikungunya, που προκαλεί έντονες αρθραλγίες, θα δημιουργήσουν τα προσεχή χρόνια επιδημίες στις χώρες της Μεσογείου». Ο Ιός Chikungunya μεταφέρεται ταχέως κατά τα τελευταία χρόνια από τον Ινδικό Ωκεανό στην Ευρώπη. Τα πιο σοβαρά συστηματικά νοσήματα που μεταδίδονται μέσω κουνουπιών στην Ελλάδα είναι η εγκεφαλίτιδα του Νείλου και η ελονοσία. Οι σκνίπες είναι μέσο μετάδοσης κάλα αζάρ που δυστυχώς τσιμπούν και κατά την διάρκεια της ημέρας. 
Σποραδικά κρούσματα δάγκειου πυρετού έχουν αναφερθεί επίσης στην Ελλάδα. Ο δάγκειος πυρετός προκαλούσε πριν το 1990 επιδημίες στην Ελλάδα. Παρά το γεγονός ότι έχει ελεγχθεί στην Ελλάδα, η εκτεταμένη διασπορά της νόσου στη Μέση Ανατολή, στην Ασία, στην Αφρική σε συνδυασμό με τις κλιματολογικές αλλαγές και τα υψηλά ποσοστά μεταναστών και προσφύγων από τις χώρες αυτές δημιουργεί φόβους επανεμφάνισης κρουσμάτων στο μέλλον. Το κουνούπι που προκαλεί τον δάγκειο πυρετό συνήθως αναπαράγεται κοντά σε κατοικίες χρησιμοποιώντας το γλυκό νερό που λιμνάζει. Εισβάλλει με κεφαλαλγία, οπισθοβολβικό άλγος και ισχυρή μυαλγία, οσφυαλγία, δερματική υπερευαισθησία, εξάνθημα, ανορεξία, ναυτία, έμετο. Σε σοβαρές περιπτώσεις εμφανίζεται αιμορραγικό εξάνθημα και αιμορραγίες σε διάφορες εστίες του σώματος. Μετά το τσίμπημα κουνουπιού συρρέουν τοπικά παράγοντες φλεγμονής, εκλύεται ισταμίνη με αποτέλεσμα την εμφάνιση κνησμού, πρηξίματος, ερυθρότητας. Η τοπική εφαρμογή αντισηπτικού και αντιισταμινικής αλοιφής ανακουφίζει από τα συμπτώματα και παρέχει αντισηψία.

Διαβάστε επίσης

• Ποια είναι τα συμπτώματα της λοίμωξης από ιό του Δυτικού Νείλου; Μικρά αλλά χρήσιμα μυστικά για τα κουνούπια
• Η ελονοσία υπάρχει ακόμα. Η πρόληψη είναι ο καλύτερος τρόπος αντιμετώπισης.
• Ο κύκλος ζωής του Πλασμώδιου της ελονοσίας σε video