Η ξηρασία φέρνει σοβαρή έλλειψη πατάτας στην Ευρώπη. Τέρμα οι τηγανίτες πατάτες;

επιμέλεια medlabnews.gr

Στη μικρότερη σοδειά πατάτας εδώ και χρόνια, προβλέπεται να οδηγήσει το «απειλητικά θερμό» καλοκαίρι που έζησε φέτος όλη η Ευρώπη, με την εμφάνιση της χειρότερης ξηρασίας των τελευταίων 500 ετών, τους καύσωνες και τις θερμοκρασίες «ρεκόρ».

Η ανομβρία στη Γερμανία, τη Γαλλία, την Ολλανδία και το Βέλγιο, τις βόρειες χώρες που αντιστοιχούν στο μεγαλύτερο μέρος της ευρωπαϊκής παραγωγής, θα μπορούσε να μειώσει την παραγωγή σε ιστορικό χαμηλό, κάτω από τα επίπεδα που καταγράφηκαν στην ξηρασία του 2018, προειδοποιούν αναλυτές του συνδέσμου World Potato Markets.

Και αυτό την ώρα που οι αυξήσεις τιμών στα τρόφιμα και την ενέργεια τροφοδοτούν εκτίναξη του πληθωρισμού, ο οποίος έχει φτάσει στην ευρωζώνη το 9%, το μεγαλύτερο επίπεδο εδώ και μισό αιώνα.

Οι εκτιμήσεις για τη φετινή σοδειά είναι προσωρινές και η κατάσταση δεν θα αποσαφηνιστεί πλήρως μέχρι να αρχίσει η συγκομιδή τον Σεπτέμβριο. Οι πρώτες βροχές και η πτώση της θερμοκρασίας ίσως φέρουν ανακούφιση για κάποιους αγρότες, για άλλους όμως η κατάσταση είναι ήδη δραματική.

Στο Γιούλιχ της δυτικής Γερμανίας, ο Έριχ Γκούσεν διαμαρτύρεται ότι η μισή σοδειά του χάθηκε λόγω της ξηρασίας και οι βροχές δεν πρόκειται να βοηθήσουν. «Τίποτα δεν θα συνεχίσει να φυτρώνει εδώ» λέει καθώς επιθεωρεί το ξερό χωράφι του.

Στις 26 Αυγούστου, το γερμανικό υπουργείο Γεωργίας προειδοποίησε ότι οι προοπτικές για τη σοδειά πατάτας είχαν «επιδεινωθεί δραματικά».

Η Γαλλία επίσης αναμένεται να δεχτεί πλήγμα, με τον σύνδεσμο παραγωγών UNPT να εκτιμά ότι η συγκομιδή θα είναι τουλάχιστον 20% χαμηλότερη σε σχέση με τον μέσο όρο εικοσαετίας. Σύμφωνα με την Ναυτεμπορική οι περαιτέρω αυξήσεις τιμών βρίσκονται προ των πυλών, με τους καταναλωτές, που είδη προσπαθούν να αντιμετωπίσουν τον αυξανόμενο πληθωρισμό, αλλά και την ανατιμήσεις στο λάδι, να αναγκάζονται να αποχωριστούν τελείως το δημοφιλές συνοδευτικό και το αγαπημένο πιάτο των παιδιών, όπως είναι οι πατάτες τηγανιτές ή τα πατατάκια.

Βασικό προϊόν για τα νοικοκυριά, είτε αγοράζονται φρέσκες είτε προτηγανισμένες, συγκαταλέγονται στις καλοκαιρινές καλλιέργειες, οι οποίες φέτος έχουν υποφέρει από θερμοκρασίες πολύ άνω των φυσιολογικών.

Σύμφωνα με αναλυτές, οι υψηλές θερμοκρασίες σε Γερμανία, Γαλλία, Ολλανδία και Βέλγιο - τη βορειοδυτική ζώνη που αντιπροσωπεύει το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής πατάτας στην Ευρωπαϊκή Ένωση - θα μπορούσαν να ρίξουν την παραγωγή της ΕΕ στο χαμηλότερο ιστορικό της, ακόμη και κάτω από εκείνο που είχε παρατηρηθεί στο παρόμοιο πλήγμα από την ξηρασία το 2018.

Παράλληλα, η άνοδος των τιμών της ενέργειας και των τροφίμων γενικά, έχει πυροδοτήσει μια απότομη άνοδο του πληθωρισμού, ο οποίος έχει ανέλθει στο 9% στην Ευρωζώνη, επίπεδα που είχαμε ξανά παρατηρήσει πριν μισό αιώνα.

Δυσοίωνες φαίνεται να είναι οι προβλέψεις

Την ίδια στιγμή, οι Ευρωπαίοι παραγωγοί επισημαίνουν ότι οι εκτιμήσεις των καλλιεργειών θα παγιωθούν κατά την κύρια συγκομιδή που θα ξεκινήσει τον Σεπτέμβριο, ενώ τονίζουν ότι οι βροχοπτώσεις και οι πρόσφατες χαμηλότερες θερμοκρασίες, ενδέχεται να φέρουν μια καθυστερημένη ανακούφιση. Ωστόσο, σε ορισμένες φάρμες, οι προβλέψεις δεν είναι ευοίωνες.

Καλλιεργητής στη δυτική Γερμανία, αναφέρει ότι η μισή σοδειά μπορεί να χαθεί λόγω ξηρασίας και ότι είναι πολύ αργά, ακόμη και εάν σημειωθούν βροχοπτώσεις. «Τίποτα δεν θα συνεχίσει να αναπτύσσεται εδώ», δήλωσε χαρακτηριστικά, ενώ το γερμανικό υπουργείο Γεωργίας απέφυγε να κάνει πρόβλεψη στην έκθεση καλλιέργειας που εξέδωσε στις 26 Αυγούστου, αναφέροντας μόνο ότι οι προοπτικές για την καλλιέργεια της πατάτας «έχουν επιδεινωθεί δραματικά».

Στο ίδιο μήκος κύματος και η υπηρεσία παρακολούθησης των καλλιεργειών της ΕΕ, μείωσε τις μηνιαίες προβλέψεις της για την απόδοση της πατάτας κατά 2,5%.

Στη Γαλλία η κατάσταση είναι ακόμη πιο ανησυχητική. Οι αποδόσεις εκεί μπορεί να είναι τουλάχιστον 20% κάτω από τον μέσο όρο των 20 ετών, σύμφωνα με την ομάδα γαλλικών παραγωγών UNPT, με βάση τις τελευταίες κλαδικές μελέτες. «Τη λειψυδρία μπορούμε να τη χειριστούμε, με τη θερμική καταπόνηση όμως δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα», υπογραμμίζουν οι καλλιεργητές. «Αυτό είναι πρωτόγνωρο», αναφέρουν χαρακτηριστικά.

Τονίζουν μάλιστα ότι η θερμότητα θεωρείται απαγορευτική τόσο για τις αποδόσεις όσο και για την ποιότητα, με το σχήμα και το χρώμα των βολβών να κινδυνεύει να αλλοιωθεί από τις υψηλές θερμοκρασίες. Όπως είναι αναμενόμενο, κάτι τέτοιο θα σήμαινε καταστροφή για τους καλλιεργητές, καθώς τα συμβόλαιά τους ορίζουν συγκεκριμένα κριτήρια, όπως είναι η διάρκεια του προϊόντος. «Θα κοστίσει περισσότερο στη βιομηχανία, περισσότερο στον καταναλωτή, αλλά το μεγαλύτερο κόστος θα το επωμισθούν οι αγρότες», δήλωσε ο διευθύνων σύμβουλος του βελγικού βιομηχανικού ομίλου Belgapom, εκτιμώντας ταυτόχρονα ότι η σοδειά της χώρας μπορεί να μειωθεί έως και 30%.

Ο υποδιευθυντής του Maison Antoine, ενός από τα πιο διάσημα σημεία των Βρυξελλών που πωλούν τις φημισμένες πατάτες του Βελγίου, υπογραμμίζει ότι οι λιγότερο ποιοτικές πατάτες, θα εκτοξεύσουν κι άλλο τις τιμές. «Είναι πολύ νωρίς για να πούμε πόσο, αλλά το σίγουρο είναι ότι δεν πρόκειται να κατέβουν», είπε.

Τι γίνεται στην Ελλάδα; Πώς μπορεί να υπάρξει έλλειψη;

Η καλλιεργήσιμη έκταση πατάτας στην Ελλάδα ανήλθε το 2020 σε 106.000 στρέμματα με μερίδιο 0,6% επί του συνολικού ευρωπαϊκού. Η παραγωγή ανήλθε σε 316.400 τόνους, που αντιστοιχεί στο 0,6% της συνολικής ευρωπαϊκής παραγωγής. 

Οι εισαγωγές - παραλαβές πατατών στη χώρα μας ανέρχονταν το 2020 σε 169.968 τόνους και το 2021 σε 155.741 τόνους, ενώ συγκεκριμένα από την Αίγυπτο, έχουμε μείωση των εισαγωγών από 97.291 τόνους το 2020 σε 68.849 τόνους το 2021, δηλαδή παρατηρείται μείωση της τάξεως περίπου του 30%. Οι εξαγωγές – αποστολές πατατών από τη χώρα μας ανέρχονταν το 2020 σε 88.646 τόνους και το 2021 σε 62.468 τόνους.

Ενα πρόβλημα που μπορεί να υπάρξει είναι η έλλειψη πατάτας στην υπόλοιπη Ευρώπη θα αυξήσει την ζήτηση και φυσικά την τιμή. Αυτό θα δώσει τη δυνατότητα να εξάγουμε πατάτες σε πολύ καλές τιμές με αποτέλεσμα να υπάρξει έλλειψη στην Ελληνική αγορά

Πολλές τροφές γίνονται θύματα της αύξησης της θερμοκρασίας: Οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στα τρόφιμα

του Αλέξανδρου Γιατζίδη, M.D., Γενικού Διευθυντή ΙΕΚΕΤΥ, medlabnews.gr iatrikanea

Η ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ συμβαίνει τώρα. Η κλιματική αλλαγή δεν επηρεάζει μόνο το περιβάλλον, αλλά και το καθημερινό μας πιάτο. Η άνοδος της θερμοκρασίας, οι συχνότεροι καύσωνες, η ξηρασία, οι πλημμύρες και τα ακραία καιρικά φαινόμενα μεταβάλλουν την αγροτική παραγωγή, την ποιότητα των τροφίμων, τη διατροφική τους αξία και τις τιμές. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας επισημαίνει ότι η κλιματική αλλαγή μπορεί να οδηγήσει σε μειωμένες αποδόσεις καλλιεργειών και χαμηλότερη θρεπτική ποιότητα τροφίμων, αυξάνοντας τον κίνδυνο υποσιτισμού.  

Τα νεότερα διεθνή δεδομένα δείχνουν ότι η επισιτιστική ασφάλεια επηρεάζεται πλέον από έναν συνδυασμό παραγόντων: κλιματικά ακραία φαινόμενα, συγκρούσεις και οικονομικές πιέσεις. Η κοινή έκθεση FAO, IFAD, UNICEF, WFP και WHO για την επισιτιστική ασφάλεια αναφέρει ότι το 2023 περίπου 713 έως 757 εκατομμύρια άνθρωποι αντιμετώπιζαν υποσιτισμό, με μέση εκτίμηση τα 733 εκατομμύρια, περίπου 152 εκατομμύρια περισσότεροι σε σχέση με το 2019. Οι οργανισμοί επισημαίνουν ότι η κλιματική αλλαγή και τα ακραία φαινόμενα γίνονται συχνότερα και σοβαρότερα, επιβαρύνοντας την παγκόσμια διατροφική ασφάλεια.

Η αύξηση της θερμοκρασίας παγκοσμίως είναι αδιαμφισβήτητη και φαίνεται από την αύξηση της παγκόσμιας μέσης θερμοκρασίας του αέρα και των ωκεανών, την εκτεταμένη τήξη του χιονιού και του πάγου, και την άνοδο του παγκόσμιου μέσου επιπέδου της θάλασσας. Τα ακραία καιρικά φαινόμενα έχουν αλλάξει σε συχνότητα αλλά και ένταση.

Τα επεισόδια καύσωνα έχουν γίνει συχνότερα στις περισσότερες χερσαίες εκτάσεις και η συχνότητα των έντονων καιρικών κατακρημνισμάτων έχει αυξηθεί στις περισσότερες περιοχές. Οι πλημμύρες , η ξηρασία, οι απότομες βροχοπτώσεις, τα ακραία καιρικά φαινόμενα, η κλιματική αλλαγή γενικότερα οδηγούν σε μείωση της αγροτικής παραγωγής, της κτηνοτροφίας και άρα σε μείωση της διαθεσιμότητας τροφής , σε παγκόσμια πείνα και άρα σε υποσιτισμό. Το 1990, 520 εκατομμύρια άνθρωποι απειλήθηκαν με τον κίνδυνο της πείνας σύμφωνα με Αμερικανούς και Βρετανούς επιστήμονες. Ο υποσιτισμός και η πείνα επηρεάζει όλους ανεξαιρέτως τους ανθρώπους αλλά κυρίως τα παιδιά.  (WHO, teachers guide, 2008) Επιπλέον  η πείνα η οποία σε μεγάλο βαθμό οφείλεται στην κλιματική αλλαγή, παραμένει μία κύρια αιτία πολέμου και μετανάστευσης.  (Zhang, 2007). 

Η αλλαγή του κλίματος πρόκειται να επηρεάσει αναπόφευκτα-ήδη έχουμε πολλές πρώτες ενδείξεις- τις βασικές απαιτήσεις για την διατήρηση της υγείας, όπως ο καθαρός αέρας και το νερό, η επαρκής τροφή και η ύπαρξη καταλύματος. Κάθε χρόνο, περίπου 800.000 άνθρωποι πεθαίνουν από αιτίες όπως η ατμοσφαιρική ρύπανση, 1,8 εκατ. από διάρροια που σε μεγάλο βαθμό οφείλεται στην έλλειψη πρόσβασης σε πόσιμο νερό και σύστημα αποχέτευσης καθώς και από την κακή υγιεινή, 3,5 εκατ. από τον υποσιτισμό και περίπου 60.000 από φυσικές καταστροφές. Η κλιματική αλλαγή δημιουργεί επίσης νέες προκλήσεις για τον έλεγχο των μολυσματικών ασθενειών. Πολλές από τις μείζονες αιτίες θανάτου είναι τα νοσήματα που συνδέονται με την αλλαγή των κατακρυμνησμάτων, συμπεριλαμβανομένης της χολέρας και άλλων διαρροϊκών ασθενειών, καθώς και ασθενειών όπως η ελονοσία, ο δάγκειος πυρετός και άλλες λοιμώξεις που μεταδίδονται με διαβιβαστές. Εν ολίγοις, η κλιματική αλλαγή απειλεί να επιβραδύνει, ακόμα και να αντιστρέψει την πρόοδο που έχει σημειώσει η παγκόσμια κοινότητα για τη δημόσια υγεία αναφορικά με τις προαναφερθείσες ασθένειες. Οι σταδιακές αλλαγές στη διαθεσιμότητα του γλυκού νερού, οι μεταβολές στην παραγωγή τροφίμων, και η αύξηση της στάθμης της θάλασσας έχουν τη δυνατότητα να αυξήσουν τον κίνδυνο ακόμα και εμφύλιων συρράξεων. 

Εκατομμύρια άνθρωποι σε Αφρική και Ασία απειλούνται με λιμό λόγω της αλλαγής του κλίματος, που επιφέρει δραματικές αλλαγές στην αγροτική παραγωγή και οδηγεί έως το 2050 σε υπερδιπλασιασμό των τιμών των βασικών ειδών διατροφής.

Οι κίνδυνοι για τη μελλοντική παραγωγή των τροφίμων αυξάνονται δραματικά λόγω του ότι η θερμοκρασία ανεβαίνει, ενώ παράλληλα αυξάνονται οι πλημμύρες και τα φαινόμενα ξηρασίας. Ένα μεγάλο μέρος της Αφρικής, τονίζουν, απειλείται με ερημοποίηση.

Το 2050 στη Γη θα κατοικούν 2,5 δισ. άνθρωποι περισσότεροι από ό,τι σήμερα, σύμφωνα με τις επιστημονικές προβλέψεις. Είναι λοιπόν απαραίτητο να διπλασιαστεί η παραγωγή τροφίμων μέχρι το 2050, ώστε να αντιμετωπιστεί η αύξηση του πληθυσμού καθώς και η αυξημένη κατανάλωση κρέατος από τους πλουσιότερους καταναλωτές, συνεκτιμώντας ταυτόχρονα τις νέες συνθήκες που θα διαμορφωθούν εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής (απώλεια βιοποικιλότητας, υποβάθμιση της ποιότητας του εδάφους και του νερού).

Οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στα τρόφιμα

- Ο ζεστός και ξηρός καιρός βλάπτει τα τεύτλα και τα καρότα. Αυτό στην πράξη σημαίνει ότι στο μέλλον θα έχουμε τεύτλα με λιγότερο χρώμα και καρότα με λιγότερη γεύση και κακή υφή.

- Σε περιοχές με συνδυασμό υγρασίας και ζέστης, οι πατάτες είναι περισσότερο ευάλωτες στον καταστρεπτικό περονόσπορο.

- Η άνοδος της θερμοκρασίας και η ξηρασία θα οδηγήσει σε καχεκτικές καλλιέργειες σιταριού και άλλων δημητριακών, που θα οδηγήσει σε αύξηση των τιμών, ενώ το αυξημένο κόστος θα επηρεάσει τις διατροφικές συνήθειες και των ζώων, που τρέφονται κατά βάση με δημητριακά. 
-Στις αρνητικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής έρχεται να προστεθεί πλέον και η μείωση της παραγωγικότητας των μελισσών. 

- Όσον αφορά τα ζώα (από τα κοτόπουλα μέχρι τις αγελάδες), που δεν θα μπορέσουν εύκολα να προσαρμοστούν στις νέες, αυξημένες θερμοκρασίες, ενδέχεται να μειωθεί σημαντικά η όρεξή τους (κυρίως στα πουλερικά) με αποτέλεσμα να έχουν πιο σκληρό, πιο ινώδες κρέας.

- Από τα συχνότερα κύματα καύσωνα θα επηρεαστεί και η παραγωγή γάλακτος από τις αγελάδες. Οι επιστήμονες προειδοποιούν για μείωση 10 έως 25%, που μπορεί να φτάσει ακόμη και το 45% σε εξαιρετικά ακραίες καιρικές συνθήκες. 

Είναι σαφές ότι η άνοδος της θερμοκρασίας έχει ίδιες επιδράσεις σε όλα τα μήκη και πλάτη του πλανήτη.

Οι φόβοι για τα τρόφιμα και η κίνηση για τα οργανικά προϊόντα έχουν καταστήσει πιο πολύπλοκη τη διαδικασία επιλογής των τροφίμων. Οι αλλαγές στην επιλογή των τροφίμων πρέπει να γίνονται βαθμιαία και με τρόπο τέτοιο, που να συνάδει με τις προτιμήσεις και τον τρόπο ζωής του κάθε ατόμου χωριστά. Το να τρώμε πιο υγιεινά πρέπει να έχει θετική επίδραση στην υγεία μας, χωρίς να μειώνει την απόλαυση της ζωής ή να επηρεάζει τις σχέσεις μας με τους άλλους ανθρώπους. 

Η ποιότητα των τροφίμων μπορεί να οριστεί ως το σύνολο εκείνων των χαρακτηριστικών που έχουν σημασία για τον καθορισμό του βαθμού αποδεκτότητας του καταναλωτή. Αν και η αποδεκτότητα γίνεται αντιληπτή µε τις αισθήσεις, εν τούτοις εκτός από τις οργανοληπτικές ιδιότητες στην αποδεχόμενη ποιότητα ενός προϊόντος συνεισφέρει ένας αριθμός συντελεστών. Η μικροβιολογική ακεραιότητα, άλλοι συντελεστές ασφάλειας και το θρεπτικό περιεχόμενο είναι όλα πολύ σημαντικά.

Ο καταναλωτής κυριολεκτικά αγνοεί τι καταναλίσκει. Δεν γνωρίζει για παράδειγμα ότι η σύνθεση σε λίπος ενός «βιομηχανικού αυγού» δεν έχει καμία σχέση με αυτήν της κότας που βόσκει στην εξοχή. Ότι το μαύρο ψωμί με μεγαλύτερη περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες έχει υψηλότερη διατροφική αξία από το λευκό. Επιπρόσθετα δεν γνωρίζει και τα συστατικά με τα οποία παρασκευάζονται τα φαγητά που καταναλίσκει ακόμη και στα λεγόμενα εστιατόρια πολυτελείας. Η εμφάνιση των γενετικά τροποποιημένων τροφίμων έδωσε το τελειωτικό κτύπημα στην «αθωότητα» της τροφής μας. Η ποσότητα, η εμφάνιση, η γεύση και το άρωμα δεν εξαρτώνται πια από το σπόρο, το έδαφος, τον καιρό, το πότισμα αλλά από τις παρεμβάσεις στο γενετικό κώδικα του φυτού η του φρούτου. 

Τα τρόφιμα, το νερό, τα ποτά ακόμη και ο αέρας δεν έχουν πλέον το τεκμήριο της καθαρότητας. Η αστικοποίηση του πληθυσμού και η αδυναμία του να καλλιεργεί η να προμηθεύεται τη τροφή του από δικές του πηγές οδήγησε τις τελευταίες δεκαετίες στη βιομηχανική παραγωγή και επεξεργασία των τροφίμων. Οι προσπάθειες για τυποποίηση και ποιοτικό έλεγχο δεν φαίνεται να επιτυγχάνουν πάντα το σκοπό τους και οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις από τη «βιομηχανική μόλυνση» του περιβάλλοντος μας δεν είναι δυνατόν ακόμη να αξιολογηθούν. Τα τελευταία χρόνια η ποιότητα αποτελεί πρωταρχικό κριτήριο επιλογής για την αγορά προϊόντων άλλα και υπηρεσιών από τους καταναλωτές. 

Μπροστά στη παγκόσμια αυτή απειλή αποτέλεσμα της κοινωνικής, οικονομικής και κυρίως τεχνολογικής ανάπτυξης εμείς οι καταναλωτές θα πρέπει να επιλέγουμε με προσοχή τη ποσότητα αλλά κυρίως τη ποιότητα των τροφίμων που επιλέγουμε. Η επαρκής ενημέρωση μας για τα τρόφιμα που αγοράζουμε είναι καθήκον της Πολιτείας, των βιομηχανιών, των παραγωγών, των μέσων ενημέρωσης και των ενώσεων των καταναλωτών. 

Η επιστροφή στις ρίζες της διατροφής μας, στη Μεσογειακή διατροφή, οι έξυπνες αγορές στο σούπερ μάρκετ και η σωστή συντήρηση των τροφίμων είναι τα «κλειδιά», ώστε να τρώμε υγιεινά, χωρίς να χρειάζεται να ξοδεύουμε μια περιουσία στο φαγητό. 

Πληθώρα μελετών δείχνουν ότι υπάρχει συσχέτιση μεταξύ χαμηλού οικονομικού στάτους και παχυσαρκίας/ ανθυγιεινών διατροφικών συνηθειών, αφού τα άτομα αυτά επιλέγουν συχνά τροφές χαμηλής θρεπτικής αξίας, που είναι πιο οικονομικές. Αξίζει να αναφέρουμε ότι τα τρόφιμα που είναι πλούσια σε trans λιπαρά (τα λεγόμενα «κακά λιπαρά»), σε αλάτι και ζάχαρη, αποτελούν την πρώτη επιλογή στις αγορές αυτών των στρωμάτων, εν αντιθέσει με πιο υγιεινές επιλογές. Για να δώσουμε ένα παράδειγμα, το ψάρι, τα φρούτα και τα λαχανικά, κοστίζουν περισσότερο από μία μπριζόλα ή ένα σακουλάκι πατατάκια ή έναν γύρο σουβλάκι.

Σύμφωνα με μεγάλη μελέτη του Ελληνικού Ιδρύματος Καρδιολογίας (ΕΛ.Ι.ΚΑΡ), μεγάλη μερίδα του ελληνικού πληθυσμού έχει εγκαταλείψει τη μεσογειακή διατροφή. Αυτό, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι το 19% των ανθρώπων που συμμετείχαν στη μελέτη ήταν παχύσαρκοι, 42% υπέρβαροι και 58% ακολουθούσαν καθιστικό τρόπο ζωής, επαναφέρει την ανάγκη να δοθεί και πάλι έμφαση στον μεσογειακό τρόπο διατροφής, που στηρίζεται στην κατανάλωση ελαιολάδου, ψαριών, λαχανικών, φρούτων, δημητριακών, οσπρίων και γαλακτοκομικών. Όλα αυτά μας παρέχουν, αναγκαία θρεπτικά συστατικά, βιταμίνες και μέταλλα, που είναι σημαντικά για άριστη σωματική και πνευματική μας ανάπτυξη. 

Διαβάστε επίσης

Οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και της υπερθέρμανσης του πλανήτη στην υγεία. Ποιες είναι οι ευάλωτες ομάδες;

Πρώτη δημοσίευση στο medlabnews.gr: Νοέμβριος 2015. Νεότερη αναδημοσίευση/επικαιροποίηση: 6 Αυγούστου 2026.

Έρχονται πόλεμοι για το νερό; Ο κόσμος μπήκε στην εποχή της «υδατικής χρεοκοπίας»

 

του Αλέξανδρου Γιατζίδη, M.D., Γενικού Διευθυντή Ινστιτούτου Ενημέρωσης και Επικοινωνίας της Υγείας, ΙΕΚΕΤΥ, για το medlabnews.gr iatrikanea

Το 2022, όταν η Ευρώπη αντιμετώπιζε τη χειρότερη ξηρασία των τελευταίων περίπου 500 ετών, το ενδεχόμενο συγκρούσεων για το νερό ακουγόταν σε πολλούς υπερβολικό.

Τέσσερα χρόνια αργότερα, η προειδοποίηση δεν αποτελεί πλέον μακρινό σενάριο. Η λειψυδρία επηρεάζει ήδη την παραγωγή τροφίμων, την ηλεκτροπαραγωγή, τη βιομηχανία, τη ναυσιπλοΐα, τον τουρισμό και την καθημερινή υδροδότηση εκατομμυρίων ανθρώπων.

Τον Ιανουάριο του 2026, επιστήμονες του Πανεπιστημίου των Ηνωμένων Εθνών εισήγαγαν έναν ακόμη πιο ανησυχητικό όρο: «παγκόσμια υδατική χρεοκοπία».

Με τον όρο αυτό δεν περιγράφουν μια προσωρινή περίοδο ανομβρίας. Περιγράφουν περιοχές στις οποίες η κατανάλωση νερού υπερβαίνει συστηματικά τη φυσική αναπλήρωσή του, ενώ έχουν ήδη υποστεί μη αναστρέψιμη ή εξαιρετικά δύσκολα αναστρέψιμη βλάβη υπόγειοι υδροφορείς, λίμνες, υγρότοποι, ποτάμια και εδάφη. άνθρωποι χωρίς ασφαλές νερό

Η Παγκόσμια Έκθεση των Ηνωμένων Εθνών για την Ανάπτυξη των Υδάτινων Πόρων του 2026 καταγράφει ότι:

• 2,1 δισεκατομμύρια άνθρωποι εξακολουθούν να μην έχουν πρόσβαση σε ασφαλώς διαχειριζόμενο πόσιμο νερό.
• Περίπου ο μισός παγκόσμιος πληθυσμός βιώνει σοβαρή λειψυδρία τουλάχιστον για ένα μέρος του έτους.
• Οι γυναίκες και τα κορίτσια δαπανούν συνολικά περίπου 250 εκατομμύρια ώρες κάθε ημέρα για τη συλλογή νερού.
• Η γεωργία απορροφά περίπου το 70% των παγκόσμιων απολήψεων γλυκού νερού.
• Τα υπόγεια ύδατα καλύπτουν περίπου το 50% της οικιακής κατανάλωσης και περισσότερο από το 40% του νερού άρδευσης παγκοσμίως. υδροφορέων λειτουργεί όπως η ανεξέλεγκτη ανάληψη χρημάτων από έναν τραπεζικό λογαριασμό χωρίς νέες καταθέσεις. Για ένα διάστημα το σύστημα συνεχίζει να λειτουργεί. Κάποια στιγμή, όμως, το φυσικό απόθεμα εξαντλείται ή υποβαθμίζεται σε τέτοιο βαθμό ώστε η αποκατάστασή του να απαιτεί δεκαετίες, τεράστιο κόστος ή να καθίσταται πρακτικά αδύνατη.

Έρχονται πραγματικά «πόλεμοι για το νερό»;

Το νερό σπάνια αποτελεί τη μοναδική αιτία ενός πολέμου μεταξύ κρατών. Είναι όμως όλο και συχνότερα:

• αιτία τοπικών συγκρούσεων,
• παράγοντας που επιδεινώνει προϋπάρχουσες πολιτικές και εθνοτικές εντάσεις,
• μέσο πίεσης ή πολεμικό όπλο,
• στόχος επιθέσεων,
• θύμα πολεμικών επιχειρήσεων, όταν καταστρέφονται φράγματα, δίκτυα ύδρευσης και εγκαταστάσεις επεξεργασίας.

Η βάση δεδομένων Water Conflict Chronology του Pacific Institute κατέγραψε 420 περιστατικά βίας που συνδέονταν με το νερό το 2024, αριθμό αυξημένο κατά περίπου 20% σε σχέση με το 2023 και κατά 78% σε σχέση με το 2022. Το 2000 είχαν καταγραφεί μόλις 24 ανάλογα περιστατικά. εν σημαίνουν ότι καταγράφηκαν 420 διακρατικοί «πόλεμοι για το νερό». Περιλαμβάνουν συγκρούσεις μεταξύ αγροτών και κτηνοτρόφων, επεισόδια για πηγάδια ή αρδευτικά δικαιώματα, βίαιες διαδηλώσεις, επιθέσεις σε υδραγωγεία και χρήση υδάτινων υποδομών ως όπλων σε υφιστάμενους πολέμους.

Ο ΟΗΕ επισημαίνει, παράλληλα, ότι ιστορικά έχουν υπάρξει περισσότερες περιπτώσεις συνεργασίας παρά πολέμου γύρω από τους υδάτινους πόρους. Ωστόσο, το 60% των παγκόσμιων ροών γλυκού νερού προέρχεται από διασυνοριακές λεκάνες, ενώ 153 χώρες μοιράζονται ποτάμια, λίμνες ή υπόγειους υδροφορείς. Όταν δεν υπάρχουν λειτουργικές συμφωνίες, η μείωση του διαθέσιμου νερού μπορεί να προκαλέσει κοινωνική αναταραχή και διεθνείς εντάσεις. νει ξανά το 2026

Η ξηρασία δεν αποτελεί πλέον πρόβλημα μόνο της Αφρικής, της Μέσης Ανατολής ή της Κεντρικής Ασίας.

Στην έκθεσή του της 31ης Ιουλίου 2026, το Κοινό Κέντρο Ερευνών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής διαπιστώνει επιδείνωση της ξηρασίας στην κεντρική και ανατολική Ευρώπη, αλλά και επιδείνωση των συνθηκών στη δυτική Ευρώπη. Η έλλειψη βροχοπτώσεων, οι ασυνήθιστα υψηλές θερμοκρασίες και οι ισχυροί καύσωνες έχουν οδηγήσει σε χαμηλή εδαφική υγρασία, μειωμένες ροές ποταμών και αυξημένη πίεση στις καλλιέργειες. ωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος, περίπου το 30% της έκτασης και το 33% του πληθυσμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης επηρεάζονται, κατά μέσο όρο, από συνθήκες λειψυδρίας τουλάχιστον για ένα τρίμηνο κάθε έτους.

Στη νότια Ευρώπη το πρόβλημα είναι εντονότερο. Περίπου το 30% του πληθυσμού ζει σε περιοχές με μόνιμη πίεση στους υδάτινους πόρους, ενώ το ποσοστό μπορεί να φτάσει έως και το 70% κατά τη θερινή περίοδο. Η Ελλάδα, η Ιταλία, η Ισπανία, η Πορτογαλία, η Μάλτα και η Κύπρος βρίσκονται μεταξύ των πλέον εκτεθειμένων χωρών. ετωπίζει μόνο πρόβλημα ποσότητας. Μόλις το 37% των επιφανειακών υδάτινων σωμάτων της βρίσκεται σε καλή ή υψηλή οικολογική κατάσταση και μόνο το 29% σε καλή χημική κατάσταση. Επομένως, ακόμη και όταν υπάρχει νερό, δεν είναι πάντοτε κατάλληλο ή οικονομικά εύκολο να χρησιμοποιηθεί. η εικόνα στην Αττική, συναγερμός στα νησιά

Η Ελλάδα παρουσιάζει έντονες γεωγραφικές και εποχικές αντιθέσεις. Οι βροχοπτώσεις συγκεντρώνονται κυρίως στη δυτική χώρα και τους χειμερινούς μήνες, ενώ η μεγαλύτερη κατανάλωση καταγράφεται το καλοκαίρι και σε περιοχές με περιορισμένα φυσικά αποθέματα.

Το 2026, επτά ελληνικά νησιά κηρύχθηκαν σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω λειψυδρίας. Στην Αστυπάλαια, ο βασικός ταμιευτήρας είχε περιοριστεί τον Ιούλιο περίπου στο ένα έκτο της χωρητικότητάς του. Η θερινή κατανάλωση έφτανε περίπου τα 900 κυβικά μέτρα ημερησίως, με αποτέλεσμα να διακοπεί η παροχή νερού προς αγροτικές εκμεταλλεύσεις και να επισπευσθεί η εγκατάσταση προσωρινής μονάδας αφαλάτωσης. πολλαπλασιάζεται κατά την τουριστική περίοδο. Σε ορισμένες περιπτώσεις ο θερινός πληθυσμός γίνεται πέντε ή δέκα φορές μεγαλύτερος από τον μόνιμο, την ίδια ακριβώς περίοδο που οι βροχοπτώσεις είναι ελάχιστες και η εξάτμιση βρίσκεται στο υψηλότερο επίπεδο.

Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας ενέκρινε τον Ιανουάριο του 2026 συνολικά 42 έργα αντιμετώπισης της λειψυδρίας, προϋπολογισμού 75,56 εκατομμυρίων ευρώ. Τα έργα περιλαμβάνουν μονάδες αφαλάτωσης, αντικατάσταση δικτύων, δεξαμενές, αγωγούς και αξιοποίηση πηγαίων νερών σε νησιωτικές και ηπειρωτικές περιοχές. ης Αττικής

Η εικόνα των ταμιευτήρων που υδροδοτούν την Αττική είναι το 2026 αισθητά καλύτερη σε σύγκριση με το ιδιαίτερα δύσκολο 2025, μετά τις αυξημένες χειμερινές βροχοπτώσεις.

Στις 27 Ιουλίου 2026, το συνολικό απολήψιμο απόθεμα σε Εύηνο, Μαραθώνα, Μόρνο και Υλίκη ανερχόταν σε περίπου 680,3 εκατομμύρια κυβικά μέτρα, έναντι 511,5 εκατομμυρίων κυβικών μέτρων την ίδια ημερομηνία του 2025 — αύξηση περίπου 33%.

Ωστόσο, μέσα σε μόλις επτά ημέρες, από τις 20 έως τις 27 Ιουλίου 2026, τα συνολικά αποθέματα μειώθηκαν κατά περίπου 12,1 εκατομμύρια κυβικά μέτρα. Η βελτίωση, επομένως, προσφέρει σημαντική ανάσα, αλλά δεν δικαιολογεί εφησυχασμό ούτε αναιρεί τη μακροχρόνια ανάγκη προστασίας των αποθεμάτων. πορεί να γίνει δυσκολότερο πρόβλημα από την ενέργεια

Η ενέργεια μπορεί, τουλάχιστον θεωρητικά, να παραχθεί από διαφορετικές πηγές: ήλιο, άνεμο, υδροηλεκτρικά έργα, πυρηνική ενέργεια, φυσικό αέριο ή άλλα καύσιμα.

Το νερό δεν έχει πραγματικό υποκατάστατο.

Επιπλέον:

1. Είναι βαρύ και δαπανηρό να μεταφερθεί σε μεγάλες αποστάσεις.
2. Πρέπει να βρίσκεται στην κατάλληλη ποσότητα και ποιότητα, στον σωστό τόπο και χρόνο.
3. Η αφαλάτωση χρειάζεται ενέργεια, ακριβές υποδομές και σωστή διαχείριση της παραγόμενης άλμης.
4. Η υπεράντληση μπορεί να προκαλέσει καθίζηση εδαφών και υφαλμύρινση παράκτιων υδροφορέων.
5. Η καταστροφή ενός υπόγειου υδροφορέα μπορεί να χρειάζεται δεκαετίες ή αιώνες για να αποκατασταθεί.

Νερό και ενέργεια, άλλωστε, δεν αποτελούν δύο ανεξάρτητες κρίσεις. Η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας χρειάζεται νερό για ψύξη, εξόρυξη, επεξεργασία καυσίμων και υδροηλεκτρική παραγωγή. Αντίστροφα, η άντληση, μεταφορά, επεξεργασία και αφαλάτωση του νερού απαιτούν ενέργεια. Όπως συνοψίζει ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας: η ενεργειακή ασφάλεια εξαρτάται από το νερό και η υδατική ασφάλεια από την ενέργεια. ς λειψυδρίας

Η έλλειψη νερού δεν σημαίνει μόνο περιορισμούς στο πότισμα ή χαμηλότερη πίεση στις βρύσες.

Μπορεί να προκαλέσει:

• μείωση της αγροτικής παραγωγής και αύξηση των τιμών των τροφίμων,
• εγκατάλειψη καλλιεργειών και απώλεια εισοδήματος για τους παραγωγούς,
• περιορισμό της υδροηλεκτρικής παραγωγής,
• προβλήματα ψύξης σε θερμικούς και πυρηνικούς σταθμούς,
• διακοπές στη βιομηχανική παραγωγή,
• επιβάρυνση του τουρισμού,
• επιδείνωση της ποιότητας του νερού,
• αύξηση υδατογενών νοσημάτων όταν υποβαθμίζονται οι υποδομές ύδρευσης και αποχέτευσης,
• εσωτερική και διασυνοριακή μετανάστευση,
• κοινωνικές συγκρούσεις για την κατανομή ενός ολοένα πιο περιορισμένου πόρου.

Τι πρέπει να γίνει

Η αντιμετώπιση της λειψυδρίας δεν μπορεί να βασίζεται μόνο στην κατασκευή νέων φραγμάτων ή μονάδων αφαλάτωσης.

Απαιτείται συνδυασμός μέτρων:

• άμεσος εντοπισμός και περιορισμός των διαρροών στα δίκτυα,
• επαναχρησιμοποίηση επεξεργασμένων λυμάτων για άρδευση και βιομηχανική χρήση,
• προστασία των υπόγειων υδροφορέων από υπεράντληση και ρύπανση,
• έξυπνη άρδευση και επιλογή καλλιεργειών κατάλληλων για το τοπικό κλίμα,
• συλλογή και αποθήκευση βρόχινου νερού,
• αποκατάσταση υγροτόπων και δασικών οικοσυστημάτων,
• αφαλάτωση με χαμηλότερο ενεργειακό και περιβαλλοντικό αποτύπωμα,
• συστηματική παρακολούθηση των αποθεμάτων και της κατανάλωσης,
• δίκαιη τιμολόγηση που αποτρέπει τη σπατάλη, χωρίς να στερεί το νερό από τα ευάλωτα νοικοκυριά,
• συμφωνίες συνεργασίας για τις διασυνοριακές λεκάνες απορροής.

Η Ευρωπαϊκή Στρατηγική Ανθεκτικότητας στο Νερό θέτει στόχο βελτίωσης της αποδοτικότητας της χρήσης νερού κατά τουλάχιστον 10% έως το 2030. Ωστόσο, οι ευρωπαϊκοί θεσμοί εκτιμούν ότι, με τις σημερινές τάσεις, είναι μάλλον απίθανο να μειωθούν αισθητά οι περιοχές που αντιμετωπίζουν λειψυδρία μέχρι το τέλος της δεκαετίας. να γίνει αιτία σύγκρουσης ή γέφυρα ειρήνης

Οι «πόλεμοι για το νερό» δεν αποτελούν αναπόφευκτη μοίρα.

Η λειψυδρία μετατρέπεται σε σύγκρουση όταν συνδυάζεται με φτώχεια, ανισότητα, κακή διακυβέρνηση, διαφθορά, ανεπαρκείς υποδομές και απουσία συνεργασίας.

Το ίδιο νερό που μπορεί να αποτελέσει πηγή αντιπαράθεσης μπορεί επίσης να οδηγήσει κράτη, περιφέρειες και κοινωνίες σε κοινές συμφωνίες, επενδύσεις και μηχανισμούς αμοιβαίας προστασίας.

Το βέβαιο είναι ότι η εποχή κατά την οποία το νερό θεωρούνταν ανεξάντλητος και σχεδόν δωρεάν φυσικός πόρος έχει τελειώσει.

Η επόμενη μεγάλη παγκόσμια κρίση δεν θα αφορά μόνο την τιμή της ενέργειας. Θα αφορά το εάν θα υπάρχει αρκετό καθαρό νερό για να παραχθούν τρόφιμα και ηλεκτρική ενέργεια, να λειτουργήσουν οι πόλεις και να προστατευθεί η υγεία δισεκατομμυρίων ανθρώπων.

Πρώτη δημοσίευση παλαιότερου σχετικού άρθρου: 31 Αυγούστου 2022
Νέο άρθρο – τελευταία ενημέρωση: 5 Αυγούστου 2026

Διαβάστε επισης

15 χρόνια «ΔΙΑΤΡΟΦΗ» από το Ινστιτούτο Prolepsis: Πάνω από 19,5 εκατ. δωρεάν γεύματα σε περισσότερους από 210.000 μαθητές

medlabnews.gr iatrikanea

Δεκαπέντε χρόνια συνεχούς παρουσίας και κοινωνικής προσφοράς συμπλήρωσε το Πρόγραμμα Σίτισης και Προώθησης Υγιεινής Διατροφής – ΔΙΑΤΡΟΦΗ του Ινστιτούτου Prolepsis. Από το 2012, οπότε ξεκίνησε η υλοποίησή του, μέχρι σήμερα έχουν διανεμηθεί περισσότερα από 19,5 εκατομμύρια δωρεάν υγιεινά γεύματα σε πάνω από 210.360 μαθητές που φοιτούν σε 1.065 δημόσια σχολεία σε όλη τη χώρα. Το πρόγραμμα έχει εξελιχθεί σε έναν σημαντικό μηχανισμό κοινωνικής υποστήριξης για χιλιάδες παιδιά και τις οικογένειές τους, συμβάλλοντας ταυτόχρονα στην καλλιέργεια υγιεινών διατροφικών συνηθειών μέσα στη σχολική κοινότητα.

Κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς 2025-2026, συμμετείχαν συνολικά 5.469 μαθητές από 156 δημόσια σχολεία της Αττικής, της Στερεάς Ελλάδας και της Δυτικής Ελλάδας. Οι μαθητές λάμβαναν καθημερινά ένα πλήρες και θρεπτικό γεύμα, ειδικά σχεδιασμένο ώστε να ανταποκρίνεται στις διατροφικές τους ανάγκες.

Τα γεύματα του Προγράμματος ΔΙΑΤΡΟΦΗ καταρτίζονται από εξειδικευμένους επιστήμονες και καλύπτουν σημαντικό μέρος των ημερήσιων διατροφικών απαιτήσεων των παιδιών. Περιλαμβάνουν σάντουιτς ή πίτες με προϊόντα ολικής άλεσης, φρέσκα φρούτα και γαλακτοκομικά προϊόντα, ενώ διανέμονται σε όλους τους μαθητές των συμμετεχόντων σχολείων από την αρχή της σχολικής ημέρας. Με αυτόν τον τρόπο ενισχύεται τόσο η συγκέντρωση και η ενεργή συμμετοχή των παιδιών στη μαθησιακή διαδικασία όσο και η δημιουργία ενός σχολικού περιβάλλοντος ισότητας, όπου όλοι οι μαθητές απολαμβάνουν το ίδιο γεύμα χωρίς διακρίσεις.

Η σημασία του προγράμματος αποτυπώνεται και μέσα από τις προσωπικές εμπειρίες των παιδιών που συμμετέχουν. Χαρακτηριστική είναι η μαρτυρία μαθητή Γυμνασίου:

«Κάποιες φορές δεν προλαβαίναμε να φτιάξουμε δεκατιανό στο σπίτι και δεν έφερνα κάτι μαζί μου στο σχολείο. Πεινούσα εκείνη την ώρα αλλά δεν έλεγα κάτι. Τώρα ξέρω ότι κάθε μέρα θα έχω το δεκατιανό μου να με περιμένει στο σχολείο. Μού αρέσει πολύ το φρέσκο γάλα και τα φρούτα και ξέρω πως με αυτά τα γεύματα κανένας στην τάξη και στο σχολείο μας δεν πρόκειται να μείνει νηστικός μέχρι το μεσημέρι».

Η προσφορά του Προγράμματος ΔΙΑΤΡΟΦΗ έχει αναγνωριστεί και σε διεθνές επίπεδο. Το Ινστιτούτο Prolepsis συμμετέχει στο παγκόσμιο δίκτυο School Meals Coalition, μια διεθνή πρωτοβουλία που προωθεί την ανάπτυξη και ενίσχυση προγραμμάτων σχολικής σίτισης ως επένδυση στην υγεία, την εκπαίδευση και την κοινωνική συνοχή. Μέσα από αυτή τη συμμετοχή, το Ινστιτούτο συμβάλλει ενεργά στον διεθνή διάλογο, μεταφέροντας την τεχνογνωσία και τα στοιχεία που έχουν προκύψει από τη μακρόχρονη εφαρμογή του προγράμματος.

Παράλληλα, τα αποτελέσματα του ΔΙΑΤΡΟΦΗ έχουν παρουσιαστεί σε έγκριτα διεθνή επιστημονικά περιοδικά. Πρόσφατα, ερευνητές της Σχολής Δημόσιας Υγείας του Πανεπιστημίου Harvard μελέτησαν τα δεδομένα του προγράμματος, οδηγώντας σε δημοσίευση στο The Lancet Europe, όπου αναδεικνύεται η σημαντική συμβολή του στη μείωση της επισιτιστικής ανασφάλειας και στη βελτίωση της υγείας των μαθητών που συμμετέχουν.

Για το σχολικό έτος 2025-2026, το Πρόγραμμα ΔΙΑΤΡΟΦΗ υλοποιήθηκε από το Ινστιτούτο Prolepsis με τη χρηματοδότηση της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας και με την ΑΒ Βασιλόπουλος ως Χρυσό Χορηγό. Επιπλέον, το ΝΟΥΝΟΥ προσέφερε το σύνολο του γάλακτος που διανεμήθηκε στους μαθητές καθ’ όλη τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς. Στην υλοποίηση συνέβαλαν επίσης οι φορείς και εταιρείες THE HELLENIC INITIATIVE, SOUTHBRIDGE ADVISORS S.A. AIFM, LIBRA PHILANTHROPIES, ΓΕΝΕΣΙΣ ΦΑΡΜΑ Α.Ε., NUEVO Α.Ε., ΕΛΑΣΤΡΟΝ ΑΕΒΕΕ, ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΕΡΟΛΙΜΕΝΑΣ ΑΘΗΝΩΝ, VICTUS NETWORKS Α.Ε., ΠΡΑΞΙΣ ΚΤΗΜΑΤΟΜΕΣΙΤΙΚΗ Ε.Ε., EUROBULK Ltd, ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΣΠΥΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ Α.Ε. LITTLES, καθώς και πολλοί ιδιώτες δωρητές από την Ελλάδα και το εξωτερικό.

Ενόψει της νέας σχολικής χρονιάς, το Ινστιτούτο Prolepsis σχεδιάζει ήδη τη συνέχιση και περαιτέρω ανάπτυξη του Προγράμματος ΔΙΑΤΡΟΦΗ, με στόχο να προσφέρει καθημερινά υγιεινά γεύματα σε ακόμη περισσότερους μαθητές και σε περισσότερες περιοχές της χώρας. Ιδιαίτερη βαρύτητα θα δοθεί και φέτος στην ένταξη περισσότερων Νηπιαγωγείων, καθώς δεν υπάρχει κρατική πρόβλεψη για τη σίτιση των νηπίων. Η συμβολή δωρητών, ιδρυμάτων, επιχειρήσεων και δημόσιων φορέων εξακολουθεί να αποτελεί βασικό παράγοντα για την περαιτέρω διεύρυνση του προγράμματος.

Περισσότερες πληροφορίες για το Πρόγραμμα ΔΙΑΤΡΟΦΗ και τους τρόπους υποστήριξής του είναι διαθέσιμες στην ιστοσελίδα diatrofi.prolepsis.gr.

Τροφές για υγιή και γερά μαλλιά: Τι να τρώτε για λάμψη, δύναμη και λιγότερη τριχόπτωση

της Θάλειας Γούτου, αισθητικού - κοσμετολόγου, medlabnews.gr iatrikanea

Η υγεία των μαλλιών δεν εξαρτάται μόνο από σαμπουάν, μάσκες και εξωτερική φροντίδα. Η τρίχα χρειάζεται επαρκή πρόσληψη πρωτεΐνης, σιδήρου, ψευδαργύρου, βιοτίνης, βιταμίνης C, βιταμίνης D και καλών λιπαρών, ώστε να υποστηρίζεται ο φυσιολογικός κύκλος ανάπτυξης. Η ανεπαρκής διατροφή ή οι ελλείψεις σε βασικά θρεπτικά συστατικά μπορεί να συμβάλουν σε αυξημένη τριχόπτωση ή αδύναμη τρίχα, ενώ η ισορροπημένη διατροφή βοηθά το τριχωτό και τα μαλλιά να διατηρούνται πιο υγιή. Δεν υπάρχουν «μαγικές» τροφές που σταματούν κάθε μορφή τριχόπτωσης, αλλά υπάρχουν τρόφιμα που προσφέρουν τα συστατικά που χρειάζεται η τρίχα. 

Όλοι ενδιαφερόμαστε για την εμφάνιση των μαλλιών μας. Από τον καιρό που ο άνθρωπος ζούσε σε σπηλιές, χρησιμοποιούσε τα μαλλιά του για να δηλώσει δύο πράγματα: για να δείξει ότι είναι υγιής και δυνατός και για να φλερτάρει! Ακόμα και μεγάλοι πολιτικοί έχουν εκλεχθεί λόγω της όμορφης κόμης τους!

Ότι θρέφει το σώμα μας θρέφει επίσης και τους περίπου 150.000 θύλακες των τριχών στο κεφάλι μας. Δοκιμάστε τις παρακάτω τροφές που περιέχουν  σημαντικές ουσίες για την υγεία των μαλλιών. Για να δείχνουν τα μαλλιά σας ότι είστε όσο νέοι αισθάνεστε, ή ακόμα και νεότεροι!

1. Πράσινο τσάι, καρύδια  και σολομός: Τα τρόφιμα αυτά είναι πλούσια σε πολυφαινόλες και ωμέγα-3 λιπαρά οξέα που ευνοούν την υγεία της καρδιάς και του εγκεφάλου. Επίσης προσδίδουν λάμψη στα μαλλιά! Εάν παλεύετε με τη πιτυρίδα, δοκιμάστε να ξεπλύνετε τα μαλλιά σας με πράσινο τσάι. Επίσης βοηθούν στην πρόληψη των μυκήτων που προκαλούν πιτυρίδα.

2. Φρούτα: Τα φρούτα που έχουν φωτεινό χρώμα, όπως τα ροδάκινα, οι φράουλες, το μάνγκο, τα πορτοκάλια, το ακτινίδιο και η ντομάτα (Ναι! Και η ντομάτα είναι φρούτο!) είναι πλούσια σε Βιταμίνη C, που είναι απαραίτητα για τη δημιουργία του κολλαγόνου το οποίο δομεί τα μαλλιά. Η Βιταμίνη C προσδίδει επίσης σφριγηλότητα στο δέρμα!

3. Φασόλια, δημητριακά ολικής αλέσεως και άλλες τροφές με Βιταμίνες Β: Οι Βιταμίνες Β (ειδικά η Β6 και το φολικό οξύ) διασφαλίζουν τη σωστή παροχή αίματος και οξυγόνου στους θύλακες των τριχών, η οποία βοηθά την ανάπτυξη και πιθανόν μειώνει την απώλεια τριχών. Άλλες τροφές πλούσιες σε Βιταμίνες Β είναι ο αρακάς, τα καρότα, η σόγια, οι ξηροί καρποί και τα αβγά.

4. Σκουρόχρωμα πράσινα λαχανικά όπως το σπανάκι, το μπρόκολο και τα σέσκουλα: είναι εξαιρετικές πηγές Βιταμινών Α και C, οι οποίες ευνοούν την παραγωγή σμήγματος. Τα σμήγμα αποτελεί ένα φυσικό «conditioner» ή αλλιώς «μαλακτικό» για τα μαλλιά.

5. Μαύρο σουσάμι: οι κινέζοι ορκίζονται ότι το μαύρο σουσάμι διατηρεί τα μαύρα μαλλιά στους άνδρες περισσότερο! 

6. Πείτε ναι στο αβοκάντο! Το αβοκάντο και το λάδι από αβοκάντο πιθανόν εμποδίζουν τη διϋδροτεστοστερόνη (DHT) να βρει τον στόχο της. Η ορμόνη αυτή σκοτώνει τους θύλακες της τρίχας.

Και ποιες τροφές πρέπει να προσέχετε για να έχετε υγιή μαλλιά;  

Αποφύγετε το ζωικό λίπος από το κόκκινο κρέας εάν έχετε απώλεια μαλλιών καθώς φαίνεται ότι προκαλεί μεγαλύτερη παραγωγή της DHT και βλάβες στους θύλακες της τρίχας. Η ορμόνη DHT συρρικνώνει τους θύλακες της τρίχας στους άνδρες που έχουν γενετική προδιάθεση για απώλεια μαλλιών.

Διαβάστε επίσης

• Αιτίες τριχόπτωσης. Τροφές που βοηθούν στην υγεία των μαλλιών
• Tροφές – βάλσαμο για τα μαλλιά σας
• Η τριχόπτωση μπορεί να αντιμετωπιστεί. Μύθοι και αλήθειες και απλοί τρόποι για γερά μαλλιά
• Ψευδάργυρος, η έλλειψή του προκαλεί λοιμώξεις, δερματοπάθειες, λευκά σημάδια στα νύχια, τριχόπτωση, υπογονιμότητα, διαταραχές στον ύπνο

• Μυστικά για υγιή μαλλιά

Αρχική ανάρτηση: 10 Μαΐου 2013. Νεότερη επιστημονική επικαιροποίηση: 30 Ιουλίου 2026.

Οι 21 μύθοι για την τριχόπτωση: Τι ισχύει και 10 tips για γερά μαλλιά

της Θάλειας Γούτου, κοσμετολόγος - αισθητικός,  medlabnews.gr iatrikanea

Η τριχόπτωση είναι ένα από τα συχνότερα προβλήματα που απασχολούν άνδρες και γυναίκες και μπορεί να εμφανιστεί ξαφνικά ή σταδιακά, εποχικά ή μόνιμα. Η καθημερινή απώλεια περίπου 50–100 τριχών θεωρείται φυσιολογική, όμως όταν η απώλεια γίνεται έντονη, επίμονη, εμφανίζεται κατά τόπους ή συνοδεύεται από κνησμό, πόνο, πιτυρίδα, ερυθρότητα ή αραίωση, χρειάζεται αξιολόγηση από δερματολόγο. Γύρω από την τριχόπτωση κυκλοφορούν πολλοί μύθοι: ότι φταίει το συχνό λούσιμο, το καπέλο, το κράνος, το κούρεμα ή η βαφή. Τι ισχύει πραγματικά και ποια καθημερινά βήματα βοηθούν στην υγεία των μαλλιών; 

Η τριχόπτωση μπορεί να εμφανιστεί με πολλούς διαφορετικούς τρόπους, ανάλογα με το πρόβλημα που την προκαλεί. Μπορεί να έρθει ξαφνικά ή σταδιακά και να επηρεάσει μόνο το δέρμα της κεφαλής ή και ολόκληρο το σώμα. Η απώλεια μέχρι 100 τριχών ημερησίως είναι φυσιολογική, όταν όμως η τριχόπτωση πάρει μεγαλύτερη έκταση, μπορεί να είναι παθολογική και είναι σκόπιμο να επισκεφθείτε έναν ειδικό που θα αντιμετωπίσει τα αίτιά της και θα σας συστήσει τον κατάλληλο τρόπο αντιμετώπισης.

Είτε είναι παροδική είτε μόνιμη, η τριχόπτωση αποτελεί έναν εφιάλτη για όλους - άνδρες και γυναίκες - καθώς προσθέτει χρόνια στην πραγματική μας ηλικία και καταρρακώνει την αυτοπεποίθηση μας. Ευτυχώς υπάρχουν τρόποι θεραπείας, ακόμα και όταν τα αίτια δεν είναι απολύτως αναστρέψιμα, που αποκαθιστούν στο 100% την αρχική εμφάνιση των μαλλιών. Επιπλέον, μπορούμε να προλάβουμε την τριχόπτωση ή να περιορίσουμε σημαντικά την εκδήλωσή της με τη βοήθεια 10 απλών, καθημερινών συμβουλών.

Το καλοκαίρι το κεφάλι μας βρίσκεται περισσότερο εκτεθειμένο στην ηλιακή ακτινοβολία UVA/UVB, στο χλώριο της πισίνας, στο αλάτι της θάλασσας, στην άμμο και τη σκόνη, παράγοντες που επιβαρύνουν την υγεία του τριχωτού της κεφαλής. Το φθινόπωρο παρατηρείται να πέφτουν τα μαλλιά σαν τα φύλλα  των δένδρων.

Οι αιτίες της τριχόπτωσης περιγράφονται σε παλαιότερο άρθρο μας Αιτίες τριχόπτωσης. Τροφές που βοηθούν στην υγεία των μαλλιών

Δεν πρέπει να συγχέουμε την παροδική αλωπεκία με τις άλλες μορφές, όπως την ανδρογενετική αλωπεκία και την γυροειδή αλωπεκία.

Μύθοι για την τριχόπτωση

Μύθος 1 - Με το να λουζόμαστε με κρύο νερό ελαττώνεται και η τριχόπτωση! Ξεβγάζοντας το κεφάλι μας με κρύο νερό ασφαλώς και βοηθάει στην κυκλοφορία αίματος αλλά δεν βοηθάει στην ελάττωση της αλωπεκίασης.


Μύθος 2- Η συχνή εκσπερμάτωση προκαλεί τριχόπτωση! Ούτε αυτό ισχύει αλλά και ούτε ο μύθος ότι όσο περισσότερο σεξ κάνεις τόσο λιγότερα μαλλιά θα χάσεις!


Μύθος 3- Χάνοντας καθημερινά μαλλιά σημαίνει ότι φαλακρώνεις! Τα μαλλιά ανανεώνονται καθημερινά. Είναι φυσικό να χάνεις 100 τρίχες την ημέρα. Τα μαλλιά αυτά συνήθως ξαναφυτρώνουν.


Μύθος 4- Είναι ασυνήθιστο να χάνεις μαλλιά από τα 30 σου. Όσο μεγαλώνεις τα θυλάκια του τριχωτού της κεφαλής εξασθενίζουν. Είναι φυσικό με τα χρόνια τα μαλλιά να γίνονται πιο αδύναμα και να αραιώνουν.


Μύθος 5- Τα καλλυντικά και προϊόντα μαλλιών προκαλούν τριχόπτωση. Δεν ισχύει κάτι τέτοιο φυσικά. Μπορείτε να χρησιμοποιείτε όσο ζελέ ή λακ στα μαλλιά σας θέλετε.


Μύθος 6- Με το να στέκεστε συχνά ανάποδα με το κεφάλι προς τα κάτω ελαττώνεται η τριχόπτωση! Με  τον τρόπο αυτό αυξάνεται όντως η ροή αίματος στο κεφάλι, δεν σημαίνει όμως και ότι αναζωογονείται το κεφάλι και τα μαλλιά ξαναφυτρώνουν. Η κυκλοφορία του αίματος δεν επηρεάζει την τριχόπτωση.


Μύθος 7- Τα καπέλα και το κράνος δημιουργούν τριχόπτωση και αλωπεκίαση. Εάν το καπέλο δεν είναι πολύ σφιχτό και δεν πιέζει ασφυκτικά διαρκώς το κεφάλι σας δεν επηρεάζει στο να χάνετε μαλλιά.


Μύθος 8- Το πολύ χτένισμα και το μασάζ στο κεφάλι μειώνει την τριχόπτωση. Όπως αναφέρθηκε και πιο πάνω η αύξηση της κυκλοφορίας του αίματος δεν αυξάνει και δεν οδηγεί στο να φυτρώνουν και μαλλιά. Αντιθέτως το πολύ έντονο χτένισμα μπορεί να σας τραυματίσει  και αυτό να οδηγήσει στην απώλεια μαλλιών.


Μύθος 9- Τα διάφορα στυλ μαλλιών δεν προκαλούν τριχόπτωση. Υπάρχουν κομμώσεις που καταπονούν τα μαλλιά, όπως σφιχτές κοτσίδες και αλογοουρές και μπικουτί.


Μύθος 10- Το συχνό κούρεμα δυναμώνει τα μαλλιά. Παρότι φαίνονται πιο δυνατά τα μαλλιά επειδή είναι πιο κοντά δεν σημαίνει και ότι το κούρεμα βοηθάει στην αντιμετώπιση της τριχόπτωσης.


Μύθος 11- Το στέγνωμα με το πιστολάκι δεν προκαλεί απώλεια μαλλιών. Το πιστολάκι βασικά μπορεί να βλάψει καίγοντας ή ξεραίνοντας τα μαλλιά σας με αποτέλεσμα να αρχίσουν να πέφτουν. Αλλά τα μαλλιά αυτά θα ξαναμεγαλώσουν. Η απώλεια δεν είναι μόνιμη.


Μύθος 12- Οι περούκες και προσθήκες ποστίς χειροτερεύουν την τριχόπτωση. Τα μαλλιά δεν χρειάζονται να αναπνεύσουν. Μόνο οι ρίζες στις τρίχες είναι ζωντανές και οξυγονώνονται από το αίμα στο κρανίο. Τα περουκοειδή μπορούν να προκαλέσουν πρόβλημα στα μαλλιά μόνο όταν είναι πολύ σφιχτά στο κεφάλι.


Μύθος 13- Το πολύ λούσιμο προκαλεί και τριχόπτωση. Αυτό δεν ισχύει. Το σαμπουάν αφαιρεί μόνο τρίχες που έχουν ήδη πέσει.


Μύθος 14- Η μεγάλη έκθεση στον ήλιο προκαλεί και απώλεια μαλλιών! Η απώλεια μαλλιών προκαλείται στις ρίζες στους θύλακες και τα μαλλιά λειτουργούν ως ασπίδα για τις ρίζες από υπερβολικές εκθέσεις στον ήλιο.


Μύθος 15- Η βαφή των μαλλιών προκαλεί αλωπεκίαση. Παρότι περιέχουν χημικά οι βαφές που μπορούν να είναι βλαβερές για τα μαλλιά σας αυτό δεν σημαίνει και ότι προκαλούν αλωπεκίαση.


Μύθος 16- Η δίαιτα μπορεί να προκαλέσει απώλεια μαλλιών. Η ισορροπημένη δίαιτα είναι απαραίτητη για την υγεία σας. Παρόλα αυτά δεν υπάρχουν αποδείξεις μερικές τροφές μπορεί να βοηθήσουν στην τριχοφυΐα ή να οδηγήσουν σε τριχόπτωση.


Μύθος 17- Το άγχος δημιουργεί και τριχόπτωση. Απότομα σοκ μπορεί να προκαλέσουν προσωρινή παύση τριχοφυΐας αλλά το στρες δεν προκαλεί μόνιμη αλωπεκίαση.


Μύθος 18- Ορμονικά προβλήματα προκαλούν τριχόπτωση. Προβλήματα με τον θυρεοειδή αδένα μόνο μπορεί να προκαλέσουν και απώλεια μαλλιών. Επίσης αμέσως μετά την εγκυμοσύνη μπορεί να παρατηρηθεί προσωρινή και μόνο τριχόπτωση.


Μύθος 20- Τα στεροειδή δεν επηρεάζουν τα μαλλιά. Αντιθέτως οι στεροειδείς ουσίες όπως τα αναβολικά αυξάνουν τα επίπεδα των ανδρικών ορμονών που προκαλούν αλωπεκίαση

Τέλος ο Μύθος 21 ότι χάνεις μαλλιά επειδή ο πατέρας σου δεν έχει μαλλιά. Όντως η αλωπεκίαση είναι κληρονομική αλλά θα μπορούσες να το αποκτήσεις κληρονομικά αυτό και από την πλευρά της μητέρας σου.

10 tips για γερά μαλλιά

1. Επειδή η τρίχα αποτελείται κυρίως από μια πρωτεΐνη που παράγεται από τα αμινοξέα «κυστίνη» και «μεθειονίνη» ενισχύουμε το διαιτολόγιό μας με πηγές πρωτεϊνών, όπως είναι τα πουλερικά, το ψάρι, το κόκκινο κρέας, τα όσπρια, το γάλα και τα τυριά.


2. Επίσης καταναλώνουμε συκώτι, φακές, σπανάκι και φασόλια, που είναι πλούσια σε σίδηρο, κατά προτίμηση σε συνδυασμό με τρόφιμα που περιέχουν βιταμίνη C (μπρόκολο, σύκα, πορτοκάλια, πατάτες, γκρέιπ - φρουτ, μήλα, πιπεριές), καθώς η βιταμίνη αυτή διευκολύνει την απορρόφηση του σιδήρου από τον οργανισμό.
 Διαβάστε και το άρθρο μας για τις τροφές που περιέχουν  σημαντικές ουσίες για την υγεία των μαλλιών.

3. Σημαντικό ρόλο παίζουν, επίσης, οπές οι βιταμίνες του συμπλέγματος Β και κυρίως οι Β5, Β6 και Β9, που συμμετέχουν στη σύνθεση των αμινοξέων από τα οποία αποτελούνται το στέλεχος και ο θύλακας της τρίχας. Ακόμα κι αν η διατροφή μας περιλαμβάνει επαρκείς πηγές του συμπλέγματος βιταμινών Β (γιαούρτι, δημητριακά ολικής αλέσεως, κόκκινο κρέας, ξηρούς καρπούς και αβγά) μπορούμε να πάρουμε επιπλέον ένα συμπλήρωμα, ειδικά όταν διανύουμε περιόδους κούρασης και άγχους ή όταν είμαστε άρρωστοι.


4. Για να δυναμώσουμε τα μαλλιά χρησιμοποιούμε σαμπουάν και τονωτικές αμπούλες που περιέχουν στη σύσταση τους χένα, τζιν-σενγκ, θυμάρι, δενδρολίβανο, ευκάλυπτο, κέδρο, τσουκνίδα, φασκόμηλο ή το βότανο echinecea.


5. Κατά τη διάρκεια του λουσίματος κάνουμε απαλό μασάζ με τα δάχτυλα στο τριχωτό του κεφαλιού, για 3-5 λεπτά. Έτσι τονώνεται η κυκλοφορία του αίματος και διευκολύνεται η «τροφοδοσία» του θύλακα της τρίχας με τα απαιτούμενα θρεπτικά συστατικά.


6. Συμπληρωματικά, κάνουμε 1 φορά την εβδομάδα μια θρεπτική μάσκα στα μαλλιά, την οποία παρασκευάζουμε αναμιγνύοντας 100 g ουδέτερης χένας (σε σκόνη) με 20 ml  λάδι τζοτζόμπα, 20 ml ελαιόλαδο, 20 ml δαφνέλαιο, 20 ml καρυδέλαιο και 20 ml μαγιά διαλυμένη σε νερό. Αν έχουμε πολύ λιπαρά μαλλιά, μπορούμε να αντικαταστήσουμε τη μισή ποσότητα από τα έλαια με φρεσκοστυμμένο χυμό λεμονιού.


7. Αποφεύγουμε να εφαρμόσουμε εκείνο το μυστικό «της γιαγιάς», σύμφωνα με το οποίο πρέπει να γυρίζουμε ανάποδα το κεφάλι και να βουρτσίζουμε με δύναμη 100 φορές τα μαλλιά το βράδυ πριν κοιμηθούμε.


8. Αν έχουμε μακριά μαλλιά δεν βλάπτει να τα πιάνουμε μ' ένα ειδικό λαστιχάκι με υφασμάτινη επένδυση προτού πέσουμε στο κρεβάτι, ώστε να μην μπλέκονται κατά τη διάρκεια του ύπνου.


9. Περιορίζουμε όσο μπορούμε το φορμάρισμα των μαλλιών με πιστολάκι, σίδερο, ρόλεϊ, κλπ, ειδικά τις εποχές που εντείνεται η τριχόπτωση (φθινόπωρο-άνοιξη).


10. Προτιμούμε ως χτένισμα μια χαλαρή αλογοουρά στη βάση του αυχένα ή ένα επίσης χαλαρό σινιόν από τη σφιχτή αλογοουρά στην κορυφή του κεφαλιού, ειδικά αν έχουμε μακριά μαλλιά, που έχουν και μεγαλύτερο βάρος λόγω του μήκους τους.

Για την αντιμετώπιση της κληρονομικής τριχόπτωσης υπάρχουν κάποια φαρμακευτικά σκευάσματα, όπως η μινοξιδίλη η οποία βρίσκεται σε μορφή λοσιόν, η φιναστερίδη, σε μορφή χαπιού και η ντουταστερίδη. Αυτά τα σκευάσματα μπορεί να σας τα δώσει ΜΟΝΟ ο γιατρός που θα εξετάσει το πρόβλημα σας (δερματολόγος) με ειδική συνταγή ο οποίος παράλληλα  θα σας ενημερώσει για τον ορθό τρόπο χρήσης τους καθώς και για τις όποιες παρενέργειες τους. Ο γιατρός μπορεί να σας χορηγήσει ειδικών βιταμινών και εξειδικευμένων προϊόντων αναδόμησης. Κάποιοι ακόμα τρόποι για να αντιμετωπίσετε την μόνιμη τριχόπτωση είναι η μεταμόσχευση μαλλιών την οποία θα πρέπει να την κάνετε σε κάποιον έμπειρο χειρουργό για να είστε σίγουροι για το αποτέλεσμα.  Επίσης θεραπεία μπορεί να γίνει με την βοήθεια laser, με μεσοθεραπεία, με PRP (Αυτόλογη Μεσοθεραπεία Βλαστοκυττάρων).

Διαβάστε επίσης

• Αιτίες τριχόπτωσης. Τροφές που βοηθούν στην υγεία των μαλλιών
• Tροφές – βάλσαμο για τα μαλλιά σας
• Μυστικά για υγιή μαλλιά
• Η τριχόπτωση μπορεί να αντιμετωπιστεί. Μύθοι και αλήθειες και απλοί τρόποι για γερά μαλλιά
• Οι σημαντικότερες τροφές για την υγεία των μαλλιών
• Τα αίτια και η θεραπεία της τριχόπτωσης: Συνέντευξη του Καθ. Δερματολογίας Δημήτρη Ιωαννίδη στο medlabnews.gr

Αρχική ανάρτηση: Σεπτέμβριος 2013. Νεότερη επιστημονική επικαιροποίηση: 30 Ιουλίου 2026.