ΗΠΑ: Παρέλυσε μετά από βουτιά σε πισίνα – Έξι χρόνια αργότερα κρατά ξανά αντικείμενα χάρη σε εγκεφαλικό εμφύτευμα

 medlabnews.gr iatrikanea

Έξι χρόνια μετά το ατύχημα που άλλαξε τη ζωή του, ο Κιθ Τόμας από τη Νέα Υόρκη μπορεί και πάλι να σηκώνει τα χέρια του, να κρατά αντικείμενα και, σε ορισμένες περιοχές, να αισθάνεται την αφή.

Ο Τόμας ήταν 42 ετών τον Ιούλιο του 2020, όταν έσπασε τον αυχένα του βουτώντας σε πισίνα. Η κάκωση του νωτιαίου μυελού, στο επίπεδο C4–C5, προκάλεσε σοβαρή τετραπληγία. Δεν μπορούσε να σηκώσει τα χέρια του από τα μπράτσα του αναπηρικού αμαξιδίου, να τα φέρει στο πρόσωπό του ή να αισθανθεί την αφή στις άκρες των άνω άκρων του.

Σήμερα, χάρη σε ένα πειραματικό εγκεφαλικό εμφύτευμα και σε ένα σύνθετο σύστημα ηλεκτρικής νευροδιέγερσης, μπορεί να πίνει από ποτήρι, να μεταφέρει τροφή στο στόμα του, να σκουπίζει το πρόσωπό του και να χειρίζεται ακόμη και εύθραυστα αντικείμενα.

Τα αποτελέσματα της τριετούς κλινικής δοκιμής δημοσιεύθηκαν στις 16 Ιουλίου 2026 στο επιστημονικό περιοδικό Nature Medicine. Πρόκειται για μελέτη ενός μόνο ασθενούς και επομένως τα ευρήματα θεωρούνται εξαιρετικά ενθαρρυντικά, αλλά ακόμη προκαταρκτικά.

Η «διπλή νευρική παράκαμψη»

Η τεχνολογία ονομάζεται double neural bypass – διπλή νευρική παράκαμψη. Στόχος της είναι να δημιουργήσει μια ηλεκτρονική «γέφυρα» γύρω από το σημείο όπου έχει τραυματιστεί ο νωτιαίος μυελός.

Οι χειρουργοί τοποθέτησαν συνολικά πέντε συστοιχίες μικροηλεκτροδίων στις περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με την κίνηση και την αίσθηση της αφής:

δύο συστοιχίες στον πρωτογενή κινητικό φλοιό, έως τρεις συστοιχίες στον πρωτογενή σωματοαισθητικό φλοιό.

Όταν ο Τόμας σκέφτεται ότι θέλει να ανοίξει ή να κλείσει το χέρι του, τα εμφυτευμένα ηλεκτρόδια καταγράφουν τη νευρική δραστηριότητα. Αλγόριθμοι τεχνητής νοημοσύνης αναγνωρίζουν την πρόθεσή του και τη μετατρέπουν σε ηλεκτρικά σήματα, τα οποία ενεργοποιούν τους μυς του χεριού μέσω νευρομυϊκής διέγερσης και μιας ειδικής τρισδιάστατα εκτυπωμένης όρθωσης.

Παράλληλα, αισθητήρες πίεσης στο χέρι καταγράφουν την επαφή με τα αντικείμενα. Τα δεδομένα επιστρέφουν στον αισθητικό φλοιό μέσω ηλεκτρικής μικροδιέγερσης, δημιουργώντας στον εγκέφαλο την αντίληψη ότι το χέρι αγγίζει κάτι.

Έτσι σχηματίζεται ένας κλειστός κύκλος: ο εγκέφαλος ζητά την κίνηση, το χέρι εκτελεί την κίνηση και ο εγκέφαλος λαμβάνει αισθητική πληροφορία από το αντικείμενο.

Κατάφερε να πίνει και να τρέφεται μόνος του

Το σύστημα αποκωδικοποιούσε τις προθέσεις κίνησης με ακρίβεια έως και 84,6%, χωρίς να χρειάζεται συνεχής επανεκπαίδευση του αλγορίθμου.

Σε συνδυασμό με τη διέγερση του αυχενικού νωτιαίου μυελού και την πολύμηνη εκπαίδευση, η δύναμη κάμψης του δεξιού αγκώνα αυξήθηκε έως και 86%, ενώ του αριστερού έως και 62%, σε σύγκριση με τις αρχικές μετρήσεις.

Η βελτίωση επέτρεψε στον Τόμας να φέρνει και τα δύο χέρια στο πρόσωπό του. Με τη βοήθεια της εγκεφαλικά ελεγχόμενης όρθωσης μπορούσε επίσης να πιάνει ένα ποτήρι, να το φέρνει στο στόμα του και να τρέφεται.

Σε δοκιμές λεπτής κινητικότητας κατάφερε να πιάνει και να σηκώνει άδεια κελύφη αυγών χωρίς να τα σπάει. Με ενεργοποιημένο τον αλγόριθμο ενισχυτικής μάθησης, ο έλεγχος της δύναμης ήταν επιτυχής στο 87% των δοκιμών, έναντι 27% όταν ο αλγόριθμος δεν χρησιμοποιούνταν.

Αισθάνθηκε ξανά την αφή

Οι ερευνητές ανέπτυξαν επίσης μια μέθοδο που ονόμασαν cortical mirroring, δηλαδή «φλοιώδη κατοπτρική διέγερση».

Αρχικά κατέγραφαν τη δραστηριότητα του αισθητικού φλοιού όταν ο Τόμας παρακολουθούσε ή φανταζόταν ότι κάποιος άγγιζε το χέρι και τον καρπό του. Στη συνέχεια αναπαρήγαγαν παρόμοια ηλεκτρικά πρότυπα στον εγκέφαλο, ενώ ταυτόχρονα διέγειραν το δέρμα και τον νωτιαίο μυελό.

Έπειτα από περίπου 25 εβδομάδες θεραπείας, άρχισε να αντιλαμβάνεται την αφή σε περιοχή του δεξιού καρπού που παρέμενε εντελώς αναίσθητη μετά το ατύχημα. Μπόρεσε ακόμη να αισθανθεί το χέρι της αδελφής του και το τρίχωμα του σκύλου του.

Βελτίωση ακόμη και όταν το σύστημα έκλεισε

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι μέρος της κινητικής και αισθητικής βελτίωσης παρέμεινε ακόμη και όταν το σύστημα νευροδιέγερσης απενεργοποιήθηκε για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, ορισμένα από τα οφέλη εξακολουθούσαν να καταγράφονται περισσότερα από δύο χρόνια αργότερα. Το εύρημα δημιουργεί την υπόθεση ότι ο συνδυασμός κίνησης, αισθητικής ανατροφοδότησης και ηλεκτρικής διέγερσης μπορεί να ενισχύει τη νευροπλαστικότητα και να βοηθά το νευρικό σύστημα να δημιουργεί ή να ενδυναμώνει λειτουργικές συνδέσεις.

Ωστόσο, η μελέτη δεν αποδεικνύει ακόμη ότι ο τραυματισμένος νωτιαίος μυελός «θεραπεύτηκε» ή ότι η τεχνολογία μπορεί να αποκαταστήσει πλήρως την παράλυση.

 

 Δεν αποτελεί ακόμη διαθέσιμη θεραπεία

Η συγκεκριμένη παρέμβαση είναι πειραματική και πραγματοποιήθηκε σε έναν μόνο άνθρωπο. Απαιτεί πολύωρη νευροχειρουργική επέμβαση, εμφύτευση ηλεκτροδίων στον εγκέφαλο, εξατομικευμένο εξοπλισμό, σύνθετους αλγορίθμους και μήνες εντατικής εκπαίδευσης.

Χρειάζονται μεγαλύτερες κλινικές δοκιμές για να εξακριβωθεί:

• πόσοι ασθενείς μπορούν να ωφεληθούν,
• ποια είδη κάκωσης του νωτιαίου μυελού ανταποκρίνονται καλύτερα,
• πόσο διαρκούν τα αποτελέσματα,
• ποιοι είναι οι μακροχρόνιοι κίνδυνοι των εμφυτευμάτων,
• εάν το σύστημα μπορεί να γίνει μικρότερο και πρακτικό για χρήση εκτός εργαστηρίου.

Οι ίδιοι οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι πρόκειται περισσότερο για ένα σημαντικό βήμα προς μελλοντικές θεραπείες παρά για έτοιμη θεραπευτική λύση. Η μεγαλύτερη σημασία του επιτεύγματος βρίσκεται στην ανάκτηση λειτουργιών της καθημερινότητας: να μπορεί ένας άνθρωπος να πιει, να φάει ή να αγγίξει ξανά ένα αγαπημένο πρόσωπο