Ροδόνερο για τα κουνούπια: Το δοκιμάσαμε ξανά και ξανά – Η εντυπωσιακή διαφορά και τι λέει η επιστήμη

της Θάλειας Γούτου, αισθητικού - κοσμετολόγου, medlabnews.gr iatrikanea

Είναι φθηνό, βρίσκεται εύκολα, έχει διακριτικό άρωμα και χρησιμοποιείται εδώ και χρόνια ως καλλυντικό προϊόν. Θα μπορούσε όμως το απλό ροδόνερο να έχει και μια εντελώς διαφορετική χρήση: να κρατά μακριά τα κουνούπια;

Στο medlabnews.gr το δοκιμάσαμε επανειλημμένα και το αποτέλεσμα ήταν τόσο έντονο, ώστε αποφασίσαμε να αναζητήσουμε τι γνωρίζει μέχρι σήμερα η επιστήμη.

Η δοκιμή έγινε σε περιοχή με πολύ μεγάλη παρουσία κουνουπιών, όπου όταν κάποιος βγει έξω είναι συνηθισμένο να βλέπει πολλά κουνούπια να κάθονται πάνω στα ακάλυπτα σημεία του σώματος.

Η εφαρμογή απλού ροδόνερου στο εκτεθειμένο δέρμα έκανε εντυπωσιακή διαφορά.

Το δοκιμάσαμε ξανά και ξανά και όχι μόνο σε ένα άτομο. Η ίδια εικόνα παρατηρήθηκε και σε άλλους: στα σημεία στα οποία είχε εφαρμοστεί ροδόνερο, τα κουνούπια πρακτικά σταματούσαν να κάθονται στο δέρμα.

Πρόκειται ασφαλώς για πραγματική παρατήρηση και όχι για ελεγχόμενη κλινική μελέτη. Όταν όμως αναζητήσαμε τη διεθνή βιβλιογραφία, διαπιστώσαμε ότι υπάρχει επιστημονική βάση που μπορεί να εξηγεί αυτό που βλέπαμε.

Τι ακριβώς είναι το ροδόνερο;

Το πραγματικό ροδόνερο ή rose hydrosol παράγεται με απόσταξη των πετάλων του τριαντάφυλλου, συχνά της Rosa damascena.

Και εδώ βρίσκεται η πρώτη σημαντική λεπτομέρεια.

Δεν πρόκειται απλώς για «νερό που μυρίζει τριαντάφυλλο».

Χημικές αναλύσεις έχουν δείξει ότι στο hydrosol περνούν πτητικές ουσίες του φυτού, μεταξύ των οποίων citronellol, geraniol, nerol, linalool και phenylethyl alcohol.

Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Current Microbiology βρήκε ότι citronellol και geraniol αποτελούσαν μαζί περισσότερο από το 55% του πτητικού κλάσματος του συγκεκριμένου rose hydrosol που εξετάστηκε.

Σε άλλη ανάλυση 10 εμπορικών δειγμάτων ροδόνερου, τα phenethyl alcohol, geraniol και β-citronellol ήταν μεταξύ των κυριότερων συστατικών.

Και σε ανθρώπινη μελέτη στην οποία αναλύθηκε το χρησιμοποιούμενο Rosa damascena hydrosol με GC-MS, το πτητικό κλάσμα περιείχε περίπου 45,4% phenyl ethyl alcohol, 34,1% β-citronellol και 12,2% geraniol.

Άρα το ροδόνερο περιέχει ουσίες που παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τα κουνούπια.

Ακόμη και νέα μελέτη του 2026 επιβεβαιώνει τα συστατικά

Το ενδιαφέρον γίνεται μεγαλύτερο επειδή τον Απρίλιο του 2026 δημοσιεύθηκε νέα αναλυτική μελέτη στο Journal of Chromatographic Science.

Οι ερευνητές ανέπτυξαν μέθοδο για τη μέτρηση οκτώ αρωματικών ουσιών στα rose hydrosols:

• benzyl alcohol

• phenylethyl alcohol

• eugenol

• geraniol

• nerol

• linalool

• citronellol

• methyl eugenol.

Όταν εφάρμοσαν τη μέθοδο σε Rosa damascena hydrosol, μεταξύ των κύριων συστατικών βρέθηκαν ξανά phenylethyl alcohol και citronellol.

Δεν πρόκειται επομένως για μια θεωρητική υπόθεση ότι το ροδόνερο «ίσως περιέχει κάτι που δεν αρέσει στα κουνούπια».

Γνωρίζουμε πλέον αρκετά καλά ότι πραγματικό απόσταγμα Rosa damascena μπορεί να περιέχει μια ολόκληρη ομάδα πτητικών ουσιών.

Και ορισμένες από αυτές έχουν μελετηθεί ανεξάρτητα ως εντομοαπωθητικά.

Geraniol: ένα από τα συστατικά του ροδόνερου με πραγματική αντικουνουπική δράση

Εδώ βρίσκεται ίσως η ισχυρότερη ένδειξη.

Το geraniol, που ανιχνεύεται επανειλημμένα στο rose hydrosol, έχει μελετηθεί ειδικά απέναντι σε κουνούπια.

Σε εργαστηριακή μελέτη arm-in-cage, ένα φυτικό repellent που περιείχε 5% geraniol παρουσίαζε ακόμη 94,7% απωθητική δράση πέντε ώρες μετά την εφαρμογή έναντι Aedes aegypti.

Στις δοκιμές πεδίου της ίδιας έρευνας είχε επίσης πολύ υψηλή αποτελεσματικότητα έναντι Aedes albopictus.

Αυτό δεν σημαίνει ότι το ροδόνερο περιέχει 5% geraniol ούτε ότι μπορεί να εξισωθεί με το συγκεκριμένο προϊόν.

Αποδεικνύει όμως κάτι πολύ σημαντικό:

ένα από τα φυσικά συστατικά που πράγματι υπάρχουν στο ροδόνερο έχει αποδεδειγμένη απωθητική δράση απέναντι στα κουνούπια όταν βρίσκεται σε κατάλληλη συγκέντρωση και formulation.

Νεότερη έρευνα που δημοσιεύθηκε το 2026 εξέτασε επίσης το geraniol έναντι Aedes aegypti και βρήκε δοσοεξαρτώμενη spatial repellency, δηλαδή τα ενήλικα θηλυκά κουνούπια απομακρύνονταν από την περιοχή όπου υπήρχε η ουσία.

Υπάρχει όμως και μελέτη ειδικά για «rose water»

Ακόμη πιο ενδιαφέρουσα είναι μια λιγότερο γνωστή δημοσίευση του 2018 με τίτλο:

«Biological and Morphological Changes in Culex Pipiens after Rose Water Exposure».

Η μελέτη πραγματοποιήθηκε από ερευνητές του Ain Shams University και του Research Institute of Medical Entomology στην Αίγυπτο και εξέτασε άμεσα την επίδραση rose water σε Culex pipiens.

Οι ερευνητές ανέφεραν δοσοεξαρτώμενη δράση τόσο σε ενήλικα κουνούπια όσο και στις προνύμφες.

Για τα ενήλικα καταγράφηκε LC50 περίπου 0,732% στις 24 ώρες, ενώ για τις προνύμφες περίπου 0,119% στις 48 ώρες.

Χρειάζεται όμως να σημειωθεί μία κρίσιμη επιστημονική λεπτομέρεια:

η συγκεκριμένη έρευνα μελετούσε κυρίως εντομοκτόνο/βιολογική επίδραση και όχι την προστασία ανθρώπινου δέρματος από τσιμπήματα.

Στα ενήλικα κουνούπια χρησιμοποιήθηκε μάλιστα μέθοδος fumigation.

Επομένως δεν μπορούμε να πάρουμε τα συγκεκριμένα αποτελέσματα και να ισχυριστούμε ότι αποδεικνύουν πως «βάζοντας ροδόνερο στο χέρι δεν μας τσιμπούν τα κουνούπια».

Αποδεικνύουν όμως ότι το rose water παρουσιάζει πραγματική βιολογική δραστηριότητα απέναντι στο Culex pipiens, γεγονός που κάνει την παρατήρησή μας πολύ πιο ενδιαφέρουσα.

Γιατί μπορεί να χρειάζεται συχνότερη επανάληψη;

Ένα πιθανό μειονέκτημα ενός hydrosol σε σχέση με ειδικά σχεδιασμένα εντομοαπωθητικά είναι η διάρκεια.

Οι ουσίες που μας ενδιαφέρουν είναι πτητικές. Μετά την εφαρμογή τους στο δέρμα εξατμίζονται σταδιακά.

Αυτό δημιουργεί μια πολύ ενδιαφέρουσα υπόθεση για την πρακτική χρήση του ροδόνερου:

ίσως είναι αποτελεσματικό αμέσως μετά την εφαρμογή αλλά χρειάζεται συχνότερη ανανέωση.

Αυτό ταιριάζει και με την παρατήρησή μας.

Επειδή όμως το ροδόνερο είναι φθηνό, εύχρηστο και δεν έχει το έντονο άρωμα πολλών φυτικών εντομοαπωθητικών, η επανάληψη της εφαρμογής είναι πρακτικά πολύ ευκολότερη.

Το ερώτημα που πρέπει πλέον να απαντήσει μια σωστά σχεδιασμένη μελέτη είναι:

πόσο διαρκεί η προστασία μετά από κάθε εφαρμογή;

Δεν είναι όμως όλα τα «ροδόνερα» ίδια

Αυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό.

Η χημική σύσταση του rose hydrosol μεταβάλλεται ανάλογα με:

• την ποικιλία του τριαντάφυλλου,

• τον τόπο καλλιέργειας,

• τον χρόνο συγκομιδής,

• τη μέθοδο απόσταξης,

• τη διάρκεια της απόσταξης,

• την αποθήκευση,

• την αραίωση του προϊόντος.

Υπάρχει επιπλέον σημαντική διαφορά ανάμεσα σε ένα πραγματικό distilled Rosa damascena flower water και σε ένα προϊόν που απλώς πωλείται ως «ροδόνερο» αλλά είναι νερό με πρόσθετο άρωμα ή άλλα συστατικά.

Μάλιστα, η μελέτη των δέκα εμπορικών προϊόντων από το Ιράν βρήκε ενδείξεις νοθείας ή προσθήκης άλλων αιθέριων ελαίων σε ορισμένα δείγματα.

Αυτό θα μπορούσε να εξηγεί γιατί κάποιος μπορεί να δοκιμάσει ένα ροδόνερο και να δει πολύ έντονο αποτέλεσμα και κάποιος άλλος να αγοράσει διαφορετικό προϊόν χωρίς να παρατηρήσει το ίδιο.

Τι παρατηρήσαμε εμείς

Στη δική μας περίπτωση η παρατήρηση ήταν αξιοσημείωτα καθαρή.

Σε περιοχή με πολύ μεγάλο αριθμό κουνουπιών, όπου τα έντομα κάθονται εύκολα πάνω στο ακάλυπτο δέρμα, χρησιμοποιήθηκε ροδόνερο στα εκτεθειμένα σημεία.

Η δοκιμή επαναλήφθηκε πολλές φορές και σε διαφορετικά άτομα.

Η εικόνα ήταν σταθερή: μετά την εφαρμογή του ροδόνερου δεν παρατηρούσαμε κουνούπια να κάθονται στα σημεία του δέρματος στα οποία είχε εφαρμοστεί.

Η εμπειρική αυτή παρατήρηση δεν αντικαθιστά μία τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη μελέτη.

Είναι όμως αρκετά έντονη και επαναλήψιμη ώστε, σε συνδυασμό με όσα γνωρίζουμε για τη χημική σύσταση του Rosa damascena hydrosol, να αξίζει σοβαρή επιστημονική διερεύνηση.

Τι δεν έχει ακόμη αποδειχθεί

Αναζητώντας τη βιβλιογραφία δεν εντοπίσαμε μέχρι σήμερα μεγάλη, καλά σχεδιασμένη κλινικού τύπου μελέτη στην οποία να έχει γίνει άμεση σύγκριση:

rose water έναντι placebo έναντι DEET ή icaridin πάνω σε ανθρώπινο δέρμα, με μέτρηση του χρόνου μέχρι το πρώτο τσίμπημα.

Αυτό είναι το μεγάλο κενό.

Επομένως σήμερα μπορούμε να πούμε ότι:

Υπάρχει πραγματική και επαναλαμβανόμενη παρατήρηση αποτελεσματικότητας.

Το rose hydrosol περιέχει γνωστές αντικουνουπικές ουσίες, ιδιαίτερα citronellol και geraniol.

Υπάρχουν πειραματικά δεδομένα ότι το rose water έχει βιολογική δράση έναντι Culex pipiens.

Υπάρχουν ανεξάρτητα δεδομένα ότι το geraniol μπορεί να απωθεί Aedes.

Αλλά δεν έχει ακόμη αποδειχθεί με τυποποιημένη ανθρώπινη δοκιμή ποια συγκέντρωση ροδόνερου προσφέρει αξιόπιστη προστασία και για πόσο χρόνο.

Και τι ισχύει για τα εγκεκριμένα αντικουνουπικά;

Σε περιοχές όπου υπάρχει ουσιαστικός κίνδυνος μετάδοσης νόσων από κουνούπια, δεν θα πρέπει να εγκαταλείπονται τα εντομοαπωθητικά των οποίων η αποτελεσματικότητα έχει ήδη αποδειχθεί με τυποποιημένες μελέτες.

Το CDC αναφέρει μεταξύ των καλά τεκμηριωμένων δραστικών ουσιών:

• DEET

• picaridin/icaridin

• IR3535

• Oil of Lemon Eucalyptus – OLE

• PMD

• 2-undecanone.

Το ροδόνερο δεν περιλαμβάνεται σήμερα σε αυτή την κατηγορία των επίσημα τεκμηριωμένων repellents.

Αυτό δεν σημαίνει ότι «δεν λειτουργεί».

Σημαίνει ότι η συγκεκριμένη χρήση του δεν έχει ακόμη εξεταστεί με τα ίδια standards αποτελεσματικότητας.

Προσοχή στην εφαρμογή στο πρόσωπο

Ακόμη και ένα προϊόν που θεωρείται ήπιο δεν πρέπει να εφαρμόζεται αδιάκριτα κοντά στα μάτια και στο στόμα.

Για τα εγκεκριμένα sprays, η EPA συστήνει να μην ψεκάζονται απευθείας στο πρόσωπο αλλά πρώτα στα χέρια και στη συνέχεια να γίνεται προσεκτική εφαρμογή, αποφεύγοντας μάτια και στόμα.

Επίσης, ένα εμπορικό προϊόν που αναγράφεται ως «ροδόνερο» μπορεί να περιλαμβάνει αλκοόλη, άρωμα, συντηρητικά ή άλλα συστατικά. Για τον λόγο αυτό πρέπει πάντα να ελέγχεται η ετικέτα και η προβλεπόμενη χρήση του προϊόντος.

Το απλό πείραμα που αξίζει πλέον να γίνει επιστημονική μελέτη

Η επόμενη κίνηση θα ήταν εξαιρετικά απλή αλλά επιστημονικά ενδιαφέρουσα:

να συγκριθεί πραγματικό Rosa damascena hydrosol με placebo και ένα καθιερωμένο εντομοαπωθητικό σε τυποποιημένες συνθήκες και να μετρηθούν:

• ο αριθμός των προσγειώσεων κουνουπιών,

• ο αριθμός των τσιμπημάτων,

• ο χρόνος μέχρι την πρώτη προσγείωση,

• ο χρόνος μέχρι το πρώτο τσίμπημα,

• η διάρκεια της προστασίας,

• η επίδραση της επανάληψης της εφαρμογής,

• και η ακριβής χημική σύσταση του χρησιμοποιούμενου ροδόνερου.

Τότε θα μπορούσαμε να απαντήσουμε επιστημονικά στο ερώτημα που η καθημερινή παρατήρηση έθεσε ήδη πολύ καθαρά:

Μήπως ένα από τα πιο απλά και φθηνά προϊόντα που υπάρχουν σχεδόν σε κάθε σπίτι αποτελεί ένα υποτιμημένο φυσικό απωθητικό κουνουπιών;

Μέχρι να γίνει αυτή η μελέτη, η απάντηση της επιστήμης δεν είναι ακόμη «ναι».

Αλλά, μετά από όσα βρήκαμε, σίγουρα δεν είναι πλέον και ένα απλό «όχι».

Διαβάστε επίσης

• Φυσικά εντομοαπωθητικά με βότανα και αιθέρια έλαια. Διώξτε τα κουνούπια και τις σκνίπες
• Γιατί προκαλεί φαγούρα το τσίμπημα των κουνουπιών; Τι πρέπει να κάνετε για να αντιμετωπίσετε την φαγούρα; Φυσικά εντομοαπωθητικά με βότανα.
• Ενοχλητικά έντομα - Επώδυνα τσιμπήματα
• Τα κουνούπια προτιμούν τους ανθρώπους με χοληστερίνη και ουρικό οξύ
• H Κλιματική αλλαγή φέρνει στην χώρα μας επιδημίες από σοβαρές ασθένειες που είτε είχαμε ξεχάσει, είτε δεν είχαμε ποτέ παλαιότερα.
• Η ελονοσία υπάρχει ακόμα. Η πρόληψη είναι ο καλύτερος τρόπος αντιμετώπισης.
• Ο κύκλος ζωής του Πλασμώδιου της ελονοσίας σε video
• Λίγα λόγια για τις σκνίπες και τα κουνούπια και πώς αντιμετωπίζεται, το τσίμπημα τους, φαρμακευτικά ή με φυσικό τρόπο

Πρώτη δημοσίευση: 3 Σεπτεμβρίου 2026 – medlabnews.gr / IatrikaNea | Το άρθρο βασίζεται σε επαναλαμβανόμενη πρακτική παρατήρηση και ανασκόπηση της διαθέσιμης επιστημονικής βιβλιογραφίας.