Απόστολος Παπαγεωργίου: Έφυγε από τη ζωή ο κορυφαίος νεογνολόγος που άλλαξε τη μάχη με την προωρότητα

επιμέλεια medlabnews.gr iatrikanea 

Έφυγε από τη ζωή ο Απόστολος Παπαγεωργίου, ο διακεκριμένος Βολιώτης γιατρός, πανεπιστημιακός και νεογνολόγος που διέπρεψε διεθνώς στον Καναδά και συνέδεσε το όνομά του με τη φροντίδα των πρόωρων νεογνών και των βρεφών εξαιρετικά χαμηλού βάρους γέννησης.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα από τη Μαγνησία, ο Απόστολος Παπαγεωργίου πέθανε σε ηλικία 89 ετών, σκορπώντας θλίψη στην οικογένειά του, στον Βόλο, στην ελληνική ομογένεια του Καναδά και στη διεθνή επιστημονική κοινότητα της Νεογνολογίας.

Ο Απόστολος Ν. Παπαγεωργίου γεννήθηκε στον Βόλο το 1937. Προερχόταν από οικογένεια με έντονη παρουσία στην ιατρική και τη δημόσια ζωή, καθώς ήταν γιος του ιατρού και βουλευτή Νικόλαου Παπαγεωργίου και αδελφός του επίσης ιατρού και βουλευτή Γιάννη Παπαγεωργίου. Στα νεανικά του χρόνια είχε και αθλητική διαδρομή, καθώς υπήρξε ιδρυτικό μέλος και πρώτος αρχηγός της ανδρικής ομάδας μπάσκετ της Νίκης Βόλου.

Μετά τις εγκύκλιες σπουδές του, σπούδασε επιστήμες και ιατρική στη Σορβόννη, στο Παρίσι, και στη συνέχεια εγκαταστάθηκε στο Μόντρεαλ, όπου εκπαιδεύθηκε στην Παιδιατρική, τη Νεογνολογία και την Περιγεννητική Ιατρική. Από το 1974 συνδέθηκε με το Jewish General Hospital του Μόντρεαλ, όπου ανέλαβε τη Νεογνολογία, αρχικά για μικρό χρονικό διάστημα, αλλά τελικά παρέμεινε επί δεκαετίες σε ηγετικές θέσεις. Το McGill University Department of Pediatrics τον περιέγραψε το 2021 ως «larger than life legend», σημειώνοντας ότι αποχωρούσε από τη διεύθυνση της ΜΕΝΝ του Jewish General Hospital μετά από 45 χρόνια.

Ο Δρ. Παπαγεωργίου διετέλεσε Καθηγητής Παιδιατρικής, Μαιευτικής και Γυναικολογίας στο Πανεπιστήμιο McGill, καθώς και επικεφαλής Παιδιατρικής και Νεογνολογίας στο Jewish General Hospital και στο Saint Mary’s Hospital του Μόντρεαλ. Υπήρξε επιστημονικός συνεργάτης της American Academy of Pediatrics, εκλεγμένο μέλος επιστημονικών εταιρειών παιδιατρικής έρευνας στην Αμερική και την Ευρώπη και μέλος της International Academy of Perinatal Medicine.

Από το αρχείο του medlabnews: όταν μιλούσε για τη μάχη των 22 εβδομάδων

Το medlabnews είχε παρουσιάσει από το 2020 το έργο του Απόστολου Παπαγεωργίου, με αφορμή τη μεγάλη διεθνή διάκρισή του με το βραβείο Erich Saling της Διεθνούς Ένωσης Περιγεννητικής Ιατρικής. Στο τότε αφιέρωμα είχε αναδειχθεί η συμβολή του στην περιγεννητική βιωσιμότητα, στη φροντίδα των εξαιρετικά πρόωρων βρεφών και στη βελτίωση των εκβάσεων για νεογνά με ελάχιστο βάρος γέννησης.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η παλαιότερη συνέντευξή του, στην οποία ο ίδιος εξηγούσε ότι στο Jewish General Hospital είχαν ανανήψει νεογνά ακόμη και 22 εβδομάδων, επισημαίνοντας ότι λίγα νεογνολογικά κέντρα αναλαμβάνουν ανάνηψη σε τόσο οριακή ηλικία κύησης. Ανέφερε τότε ότι η επιβίωση στις 22 εβδομάδες ήταν περίπου 15%-20%, ενώ στις 23 εβδομάδες ανέβαινε περίπου στο 60% — στοιχεία που αποτυπώνουν πόσο λεπτή είναι η γραμμή ανάμεσα στη ζωή και τον θάνατο στα όρια της βιωσιμότητας.

Ο ίδιος δεν έβλεπε τη Νεογνολογία μόνο ως τεχνολογία θερμοκοιτίδας και αναπνευστήρων. Περιέγραφε ένα μοντέλο φροντίδας όπου οι γονείς βρίσκονται δίπλα στο πρόωρο νεογνό νυχθημερόν, συμμετέχουν στη σίτισή του και ενημερώνονται για την αναπτυξιακή του πορεία, με παράλληλη ψυχολογική υποστήριξη της οικογένειας. Αυτή η αντίληψη, που σήμερα θεωρείται βασικό στοιχείο της σύγχρονης νεογνολογικής φροντίδας, δείχνει γιατί ο Παπαγεωργίου δεν υπήρξε μόνο ερευνητής αλλά και γιατρός με βαθιά ανθρωποκεντρική προσέγγιση.

Ο «πατέρας της προωρότητας»

Η φράση που συχνά συνοδεύει το όνομά του είναι «πατέρας της προωρότητας». Δεν πρόκειται απλώς για τιμητικό χαρακτηρισμό. Η επιστημονική του διαδρομή συνέπεσε με μια περίοδο κατά την οποία η Νεογνολογία άλλαξε ριζικά: βρέφη που άλλοτε θεωρούνταν μη βιώσιμα άρχισαν να επιβιώνουν χάρη στη βελτίωση της εντατικής νεογνικής φροντίδας, του αναπνευστικού υποστηρικτικού εξοπλισμού, της διατροφικής υποστήριξης και της περιγεννητικής συνεργασίας μαιευτήρων και νεογνολόγων.

Κεντρικό πεδίο του έργου του ήταν η φροντίδα των εξαιρετικά πρόωρων και εξαιρετικά χαμηλού βάρους νεογνών. Το McGill αναφέρει ότι η συμβολή του συνδέθηκε ιδιαίτερα με τη βελτίωση της επιβίωσης και των εκβάσεων στα βρέφη εξαιρετικά χαμηλού βάρους γέννησης, ενώ η διεθνής του αναγνώριση αποτυπώθηκε και στη συμμετοχή του σε κεφάλαια βασικών συγγραμμάτων Νεογνολογίας.

Ανάμεσα στις σημαντικές επιστημονικές συνεισφορές του περιλαμβάνεται η μελέτη για την προγεννητική χορήγηση βηταμεθαζόνης στην πρόληψη του συνδρόμου αναπνευστικής δυσχέρειας των πρόωρων νεογνών, που δημοσιεύθηκε το 1979 στο Pediatrics. Η μελέτη συμπεριέλαβε 146 εγκύους σε προοπτική, διπλά τυφλή, ελεγχόμενη μελέτη για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας της βηταμεθαζόνης πριν από πρόωρο τοκετό.

Ερευνητικά, το έργο του επεκτάθηκε επίσης σε θέματα όπως η άπνοια της προωρότητας, η χρήση καφεΐνης, η αντιμετώπιση του ανοικτού αρτηριακού πόρου, η διατροφή των πρόωρων βρεφών, η μακροχρόνια παρακολούθηση των παιδιών που γεννήθηκαν εξαιρετικά πρόωρα και ο ρόλος της οικογένειας στην ανάπτυξη των πρόωρων νεογνών. Το BLoD του Ιδρύματος Μποδοσάκη αναφέρει ότι είχε περισσότερες από 125 δημοσιεύσεις σε επιστημονικά περιοδικά με κριτές και εκατοντάδες διεθνείς διαλέξεις.

Γιατί η προωρότητα παραμένει τόσο σημαντική

Η προωρότητα δεν είναι μόνο ιατρικός όρος. Είναι μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της παγκόσμιας παιδιατρικής υγείας. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ορίζει ως πρόωρα τα βρέφη που γεννιούνται πριν από την ολοκλήρωση των 37 εβδομάδων κύησης και εκτιμά ότι το 2020 γεννήθηκαν πρόωρα περίπου 13,4 εκατομμύρια μωρά παγκοσμίως. Οι επιπλοκές της προωρότητας συγκαταλέγονται στις κύριες αιτίες θανάτου παιδιών κάτω των 5 ετών.

Αυτό εξηγεί γιατί η συμβολή επιστημόνων όπως ο Απόστολος Παπαγεωργίου έχει ιδιαίτερη αξία. Η Νεογνολογία δεν περιορίζεται στη διάσωση ενός νεογνού τις πρώτες ώρες ή ημέρες της ζωής του. Αφορά την επιβίωση, τη νευροαναπτυξιακή πορεία, την αναπνευστική υγεία, τη διατροφή, τη σχέση γονέων-βρέφους και την ποιότητα ζωής για πολλά χρόνια μετά τη γέννηση.

Οι διακρίσεις

Ο Απόστολος Παπαγεωργίου τιμήθηκε με πολλές διακρίσεις, μεταξύ των οποίων το Osler Award του McGill για εξαίρετη διδασκαλία, το Kaplan Award από το Τμήμα Παιδιατρικής του McGill και το Prix Letondal από τον Ιατρικό Σύλλογο/Παιδιατρική Ένωση του Κεμπέκ. Το 2019 τιμήθηκε με το Erich Saling Prize της World Association of Perinatal Medicine για τη συμβολή του στην περιγεννητική φροντίδα.

Παρά τη διεθνή του διαδρομή, δεν αποκόπηκε από τις ελληνικές του ρίζες. Παρέμεινε στενά συνδεδεμένος με την ελληνική κοινότητα του Μόντρεαλ και με τον Βόλο, την πόλη από την οποία ξεκίνησε.

Η σχέση του με το medlabnews υπήρξε ιδιαίτερη, καθώς είχε παραχωρήσει παλαιότερα εκτενή συνέντευξη για την προωρότητα, τη σωτηρία των εξαιρετικά πρόωρων νεογνών και τον ρόλο της οικογένειας μέσα στη μονάδα νεογνών. Το αρχείο αυτό αποκτά σήμερα ξεχωριστή αξία, γιατί αποτυπώνει όχι μόνο το επιστημονικό του αποτύπωμα, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο ο ίδιος αντιλαμβανόταν την ιατρική: ως προσπάθεια να δοθεί ζωή εκεί όπου άλλοτε η επιστήμη δεν είχε περιθώρια παρέμβασης.

Ο θάνατός του κλείνει έναν μεγάλο κύκλο στην ιστορία της σύγχρονης Νεογνολογίας. Η παρακαταθήκη του, όμως, παραμένει ζωντανή σε κάθε μονάδα νεογνών όπου η επιστήμη, η επιμονή και η οργανωμένη φροντίδα δίνουν σε ένα πρόωρο μωρό την ευκαιρία να ζήσει.