117 σεισμοί σε 55 ώρες στην Κωνσταντινούπολη: Γιατί διαφωνούν οι σεισμολόγοι – Τι σημαίνει το «2045» και ο φόβος για 7άρι

 

medlabnews.gr

Νέα σεισμική κινητικότητα ανοιχτά της Κωνσταντινούπολης επαναφέρει το ερώτημα που φοβίζει εκατομμύρια κατοίκους: πλησιάζει ο μεγάλος σεισμός του Μαρμαρά; Μέσα σε μόλις 55 ώρες το Παρατηρητήριο Kandilli κατέγραψε 117 μικροσεισμούς νότια των Πριγκηποννήσων. Οι επιστήμονες, όμως, διαφωνούν έντονα ως προς το τι σημαίνει αυτή η δραστηριότητα – και κυρίως ως προς το πότε και πόσο μεγάλος μπορεί να είναι ο επόμενος ισχυρός σεισμός.

Η Κωνσταντινούπολη παρακολουθεί ξανά με ανησυχία τον Μαρμαρά.

Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση του Boğaziçi University Kandilli Observatory and Earthquake Research Institute, από τις 06:00 της 18ης Αυγούστου έως τις 13:00 της 20ής Αυγούστου 2026, δηλαδή μέσα σε περίπου 55 ώρες, καταγράφηκαν 117 σεισμοί σε περιοχή ακτίνας περίπου 20 χιλιομέτρων νότια των Πριγκηποννήσων.

Τα μεγέθη κυμάνθηκαν από 0,7 έως 3,1. Το Kandilli χαρακτηρίζει την ακολουθία όχι ως ένδειξη επικείμενου μεγάλου σεισμού, αλλά ως μια χρονικά και χωρικά συγκεντρωμένη σειρά μικροσεισμών. Οι μηχανισμοί γένεσης όσων σεισμών κατέστη δυνατό να αναλυθούν εμφανίζονται αρκετά παρόμοιοι, γεγονός που υποδηλώνει ότι εξελίσσονται στο ίδιο ή σε παρόμοιο σύστημα ρηγμάτων.

Γιατί οι 117 σεισμοί προκαλούν τόσο μεγάλη συζήτηση

Το πρόβλημα δεν είναι το μέγεθός τους. Οι περισσότεροι είναι τόσο μικροί ώστε πολλοί κάτοικοι δεν τους αντιλήφθηκαν καν.

Το κρίσιμο στοιχείο είναι πού συμβαίνουν.

Η σεισμική δραστηριότητα εντοπίζεται στην ευρύτερη θαλάσσια περιοχή νότια της Κωνσταντινούπολης, κοντά σε τμήματα του Βόρειου Ανατολιακού Ρήγματος, το οποίο θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα ενεργά ρήγματα στην περιοχή.

Ακριβώς εκεί βρίσκεται και η μεγάλη επιστημονική αντιπαράθεση.

Ο γεωλόγος Prof. Dr. Okan Tüysüz υπογραμμίζει ότι η συγκεκριμένη ακολουθία δείχνει ουσιαστικά πως το σύστημα είναι ενεργό, αλλά δεν μπορεί από μόνη της να θεωρηθεί προειδοποίηση ότι επίκειται μεγάλος σεισμός.

Επιπλέον, απορρίπτει την ιδέα ότι οι μικρές δονήσεις «ξεφορτώνουν» το ρήγμα από την επικίνδυνη ενέργεια. Τα μεγέθη είναι πολύ μικρά για να οδηγήσουν σε ένα τέτοιο συμπέρασμα.

Υπάρχει και ένας βασικός κανόνας της σεισμολογίας που συχνά χάνεται στους εντυπωσιακούς τίτλους: ένας μικρός σεισμός χαρακτηρίζεται ως προσεισμός μόνο εκ των υστέρων, εάν ακολουθήσει μεγαλύτερος σεισμός. Δεν υπάρχει σήμερα μέθοδος που να επιτρέπει να κοιτάξουμε μια τέτοια ακολουθία και να πούμε αξιόπιστα ότι αποτελεί προειδοποίηση σεισμού συγκεκριμένου μεγέθους και χρόνου.

Τότε γιατί γίνεται λόγος για σεισμό άνω των 7;

Εδώ βρίσκεται η μεγάλη διαφορά.

Το γεγονός ότι οι 117 μικροσεισμοί δεν αποτελούν αποδεδειγμένο προάγγελο μεγάλου σεισμού δεν σημαίνει ότι ο μακροπρόθεσμος σεισμικός κίνδυνος για την Κωνσταντινούπολη είναι μικρός.

Πρόκειται για δύο διαφορετικά ζητήματα.

Πρόσφατη διεθνής επιστημονική έρευνα για το κύριο ρήγμα του Μαρμαρά περιγράφει μια σταδιακή μετατόπιση της σεισμικής δραστηριότητας προς τα ανατολικά κατά τα τελευταία περίπου 15 χρόνια. Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται στο θεωρούμενο ως κλειδωμένο τμήμα των Πριγκηποννήσων, νότια της Κωνσταντινούπολης, το οποίο σύμφωνα με τους ερευνητές διαθέτει τη δυνατότητα να παραγάγει σεισμό περίπου μεγέθους 7.

Παλαιότερες μελέτες είχαν επίσης εντοπίσει νότια της Κωνσταντινούπολης ένα τμήμα του ρήγματος μήκους περίπου 30 χιλιομέτρων με πολύ περιορισμένη σεισμικότητα, το οποίο ερμηνεύθηκε ως πιθανώς «κλειδωμένο» και επομένως ικανό να συσσωρεύει τεκτονική τάση.

Ακόμη πιο χαρακτηριστικό είναι ότι τον Ιούλιο του 2026 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, σε συνάντηση υπουργών Υγείας στην ίδια την Κωνσταντινούπολη για την προετοιμασία απέναντι σε μεγάλους σεισμούς, ανέφερε ότι δημοσιευμένες επιστημονικές εκτιμήσεις τοποθετούν την πιθανότητα ενός σεισμού μεγέθους 7 ή μεγαλύτερου που θα επηρεάσει την Κωνσταντινούπολη μέσα στις επόμενες δεκαετίες περίπου στο 40–60%. Πρόκειται για πιθανοτική εκτίμηση και όχι για πρόβλεψη ημερομηνίας.

Τι είναι λοιπόν το περίφημο «2045»;

Εδώ χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή.

Το 2045 δεν αποτελεί επίσημο χρονικό «ορόσημο» της σεισμολογίας ούτε υπάρχει επιστημονική συναίνεση ότι μεγάλος σεισμός δεν μπορεί να γίνει νωρίτερα.

Η ημερομηνία συνδέεται κυρίως με τον Τούρκο γεωφυσικό Prof. Dr. Övgün Ahmet Ercan, ο οποίος εδώ και χρόνια υποστηρίζει μια διαφορετική εκτίμηση από αρκετούς συναδέλφους του.

Με αφορμή τους νέους μικροσεισμούς επανέλαβε ότι δεν πρέπει να δημιουργείται πανικός μόνο από τον αριθμό των μικρών δονήσεων και υποστήριξε ότι ο μεγάλος σεισμός του βόρειου Μαρμαρά δεν αναμένεται, κατά τη δική του εκτίμηση, πριν από περίπου το 2045. Ως πιθανότερη περίοδο έχει κατά καιρούς αναφέρει μεταγενέστερες δεκαετίες, ακόμη και γύρω στο 2075.

Το ενδιαφέρον είναι ότι η θεωρία αυτή δεν εμφανίστηκε τώρα.

Ο Ercan μιλούσε ήδη από το 2016 για το 2045, βασίζοντας την εκτίμησή του στην ιστορική ακολουθία μεγάλων σεισμών στον Μαρμαρά. Το 2025, μετά τον σεισμό των 6,2 στο Σιλίβρι, επανέλαβε ότι κατά τη δική του ανάλυση οι επόμενοι σημαντικοί σεισμοί μπορεί να είναι περίπου 6,7 στην περιοχή προς την Κωνσταντινούπολη και 6,9–7,1 δυτικότερα, και ότι δεν θεωρεί πιθανό ένα ενιαίο γεγονός 7,5–8.

Άλλοι σεισμολόγοι διαφωνούν θεμελιωδώς.

Η αντίθετη «σχολή»: Το ρήγμα μπορεί να δώσει πάνω από 7

Ο γνωστός Τούρκος γεωεπιστήμονας Prof. Dr. Naci Görür έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι ο σεισμός των 6,2 του Απριλίου 2025 δεν ήταν ο μεγάλος σεισμός που αναμένεται στον Μαρμαρά και ότι τμήματα του ρήγματος εξακολουθούν να συσσωρεύουν τάση, με δυνατότητα παραγωγής σεισμού μεγαλύτερου των 7.

Αντίστοιχα, έρευνα που παρουσιάστηκε το 2026 από διεθνή ομάδα επιστημόνων με συμμετοχή του γερμανικού GFZ και της τουρκικής AFAD περιγράφει μια προοδευτική προς ανατολάς εξέλιξη των ρήξεων κατά μήκος του κύριου ρήγματος του Μαρμαρά, προς το κλειδωμένο τμήμα νοτίως της Κωνσταντινούπολης. Οι ίδιοι οι ερευνητές τονίζουν την ανάγκη συνεχούς παρακολούθησης της περιοχής.

Υπάρχει όμως και ακόμη πιο διαφορετική άποψη. Ο Prof. Dr. Şener Üşümezsoy έχει υποστηρίξει ότι το ρήγμα των Πριγκηποννήσων είναι παλαιό και δεν αποτελεί το τμήμα από το οποίο θα προέλθει ο καταστροφικός σεισμός που φοβάται η Κωνσταντινούπολη.

Έτσι εξηγείται γιατί οι δηλώσεις των Τούρκων επιστημόνων ακούγονται τόσο αντιφατικές: διαφωνούν για το ποια ακριβώς τμήματα είναι κλειδωμένα, πόσο μεγάλο μήκος μπορεί να σπάσει ταυτόχρονα και συνεπώς για το μέγιστο πιθανό μέγεθος και τον χρονικό ορίζοντα.

Οι μικροσεισμοί «αδειάζουν» το μεγάλο ρήγμα;

Όχι σε βαθμό που να επιτρέπει εφησυχασμό.

Αυτό είναι ένα από τα συχνότερα λάθη μετά από ακολουθίες πολλών μικρών σεισμών.

Η κλίμακα μεγέθους είναι λογαριθμική. Ένας σεισμός μεγέθους 7 απελευθερώνει ασύγκριτα περισσότερη σεισμική ενέργεια από έναν σεισμό μεγέθους 3. Επομένως, εκατοντάδες μικροσεισμοί αυτού του μεγέθους δεν σημαίνουν ότι αποφορτίστηκε το σύστημα από την ενέργεια που απαιτείται για έναν μεγάλο σεισμό.

Το ίδιο επισημαίνει και ο Tüysüz για τη σημερινή ακολουθία: τα γεγονότα είναι πολύ μικρά ώστε να δικαιολογούν την ιδέα ότι το μεγάλο ρήγμα «ξεφορτώνεται».

Και ο σεισμός των 6,2 του 2025;

Ο σεισμός Mw 6,2 της 23ης Απριλίου 2025 στον Μαρμαρά έχει αποκτήσει ιδιαίτερο επιστημονικό ενδιαφέρον επειδή ήταν ο μεγαλύτερος σεισμός στο κύριο ρήγμα του Μαρμαρά για περισσότερα από 60 χρόνια.

Οι αναλύσεις που ακολούθησαν έδειξαν ότι τμήματα του ρήγματος συμπεριφέρονται διαφορετικά: άλλα εμφανίζουν βραδεία ολίσθηση, άλλα μεταβατική συμπεριφορά και άλλα θεωρούνται κλειδωμένα.

Αυτό ακριβώς κάνει τόσο δύσκολη την απάντηση στην ερώτηση «πότε θα γίνει ο μεγάλος σεισμός».

Άρα, έρχεται μεγάλος σεισμός στην Κωνσταντινούπολη;

Η επιστημονικά ακριβής απάντηση είναι:

Οι 117 μικροσεισμοί δεν αποτελούν σήμερα απόδειξη ότι ένας μεγάλος σεισμός είναι άμεσος ή επικείμενος.

Ταυτόχρονα όμως, ο μακροπρόθεσμος κίνδυνος μεγάλου σεισμού στον Μαρμαρά παραμένει πραγματικός και πολύ σοβαρός.

Η επιστήμη μπορεί να προσδιορίσει ενεργά ρήγματα, να μετρήσει τη συσσώρευση παραμόρφωσης, να κατασκευάσει πιθανοτικά μοντέλα και να εκτιμήσει τα πιθανά μεγέθη. Δεν μπορεί όμως σήμερα να προβλέψει αξιόπιστα ότι ένας σεισμός θα συμβεί σε συγκεκριμένη ημέρα, μήνα ή έτος.

Γι' αυτό και το «2045» πρέπει να αντιμετωπίζεται ως εκτίμηση ενός συγκεκριμένου επιστήμονα και όχι ως ημερομηνία ασφαλείας για την Κωνσταντινούπολη.

Το ουσιαστικό μήνυμα των 117 μικροσεισμών είναι διαφορετικό: κάτω από τον Μαρμαρά βρίσκεται ένα ενεργό και σύνθετο τεκτονικό σύστημα, δίπλα σε μία μητρόπολη περισσότερων από 15 εκατομμύρια κατοίκων, και η πραγματική άμυνα απέναντί του δεν είναι η πρόβλεψη της ημερομηνίας αλλά η σεισμική θωράκιση.