«Γκοτζίλα» Ελ Νίνιο: Η Βρετανία ζητά τρόφιμα και νερό για μέρες – Τι μπορεί να φέρει ο χειμώνας στην Ελλάδα

 medlabnews.gr

Ένα εξαιρετικά ισχυρό Ελ Νίνιο αναπτύσσεται στον Ειρηνικό και οι τελευταίες εκτιμήσεις έχουν προκαλέσει παγκόσμια κινητοποίηση. Ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός θεωρεί πλέον σχεδόν βέβαιο ότι το φαινόμενο θα συνεχιστεί ολόκληρο τον χειμώνα, ενώ στις ΗΠΑ οι επιστήμονες δίνουν σημαντική πιθανότητα να εξελιχθεί σε γεγονός ιστορικής έντασης. Στη Βρετανία, μάλιστα, οι πολίτες καλούνται να έχουν στο σπίτι τρόφιμα και νερό που θα τους επιτρέψουν να αντέξουν για μερικές ημέρες σε περίπτωση διακοπών ρεύματος, νερού ή άλλης έκτακτης ανάγκης.

Το ερώτημα που αφορά άμεσα και την Ελλάδα είναι διαφορετικό: μπορεί ένα φαινόμενο που γεννιέται χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, στον τροπικό Ειρηνικό, να αλλάξει τον δικό μας χειμώνα;

Η απάντηση είναι «ναι, μπορεί να τον επηρεάσει», αλλά όχι με τον απλό τρόπο που συχνά παρουσιάζεται στους τίτλους.

1. Τι ακριβώς συμβαίνει με το Ελ Νίνιο του 2026;

Στις 3 Σεπτεμβρίου 2026 ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός ανακοίνωσε ότι το Ελ Νίνιο είναι πλέον σταθερά εγκατεστημένο και αναμένεται να ενισχυθεί περαιτέρω.

Η πιθανότητα να διατηρηθούν οι συνθήκες Ελ Νίνιο μέχρι και το τρίμηνο Δεκεμβρίου 2026 – Φεβρουαρίου 2027 πλησιάζει το 100%. Πρόκειται, σύμφωνα με τον WMO, για ασυνήθιστα υψηλό βαθμό βεβαιότητας.

Οι θερμοκρασίες στην περιοχή Niño 3.4 του Ειρηνικού είχαν ήδη φτάσει περίπου 2,2 έως 2,6°C πάνω από το φυσιολογικό στα τέλη Ιουλίου και τα μέσα Αυγούστου, ενώ κάτω από την επιφάνεια του ωκεανού έχουν καταγραφεί κατά τόπους αποκλίσεις άνω των 8°C.

2. Είναι πράγματι ένα «σούπερ» ή «Γκοτζίλα» Ελ Νίνιο;

Οι όροι «Super El Niño» και «Godzilla El Niño» δεν αποτελούν επίσημες επιστημονικές κατηγορίες. Ο ίδιος ο WMO διευκρινίζει ότι δεν χρησιμοποιεί τον όρο «Super El Niño».

Ωστόσο, η περιγραφή δεν εμφανίστηκε τυχαία.

Η αμερικανική NOAA εκτιμά ότι υπάρχει πάνω από 90% πιθανότητα να εξελιχθεί σε «πολύ ισχυρό» Ελ Νίνιο το φθινόπωρο και τον χειμώνα του 2026-27.

Ακόμη πιο εντυπωσιακό: δίνει 69% πιθανότητα, για το τρίμηνο Οκτωβρίου–Δεκεμβρίου, το σχετικό μέτρο RONI να ξεπεράσει τους +2,5°C, κάτι που θα το τοποθετούσε πάνω από τα προηγούμενα επεισόδια του αρχείου που ξεκινά το 1950.

Ακόμη και η Βιβλιοθήκη της Βουλής των Κοινοτήτων χρησιμοποίησε στις 4 Σεπτεμβρίου τον χαρακτηρισμό «Godzilla El Niño» σε ειδικό briefing για τις πιθανές επιπτώσεις.

3. Γιατί η Βρετανία λέει στους πολίτες να έχουν τρόφιμα και νερό;

Η υπουργός Περιβάλλοντος της Βρετανίας Angela Eagle κάλεσε τους πολίτες να είναι καλύτερα προετοιμασμένοι για έκτακτες καταστάσεις και να διαθέτουν στο σπίτι αρκετά τρόφιμα και νερό ώστε να μπορούν να περάσουν μερικές ημέρες χωρίς βασικές υπηρεσίες.

Η κυβέρνηση σχεδιάζει παράλληλα εκστρατεία ενημέρωσης για την οικιακή προετοιμασία απέναντι σε εθνικές έκτακτες ανάγκες.

Χρειάζεται όμως μια σημαντική διευκρίνιση: η Βρετανία δεν προβλέπει ότι θα “τελειώσουν τα τρόφιμα” εξαιτίας του Ελ Νίνιο.

Οι οδηγίες αφορούν ανθεκτικότητα απέναντι σε ενδεχόμενες πλημμύρες, καταιγίδες, διακοπές ηλεκτρικού ρεύματος ή ύδρευσης και άλλες καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.

Το επίσημο βρετανικό πρόγραμμα Prepare ήδη συστήνει την ύπαρξη μη ευπαθών τροφίμων, φακού, power bank, φαρμάκων και εμφιαλωμένου νερού στο σπίτι.

4. Γιατί προκαλεί τόσο μεγάλες αλλαγές ένα ζεστό κομμάτι του Ειρηνικού;

Το Ελ Νίνιο αποτελεί τη θερμή φάση του El Niño–Southern Oscillation, ENSO.

Σε φυσιολογικές συνθήκες, οι αληγείς άνεμοι σπρώχνουν τα θερμά επιφανειακά νερά του τροπικού Ειρηνικού προς τα δυτικά.

Κατά το Ελ Νίνιο οι άνεμοι αυτοί εξασθενούν και τεράστιες ποσότητες θερμού νερού εξαπλώνονται προς τον κεντρικό και ανατολικό Ειρηνικό.

Η αλλαγή επηρεάζει την κυκλοφορία της ατμόσφαιρας, τα μεγάλα ρεύματα αέρα και τελικά τη θέση των περιοχών βροχής και ξηρασίας σε ολόκληρο τον πλανήτη.

5. Τι μπορεί να προκαλέσει παγκοσμίως;

Δεν σημαίνει ότι όλος ο κόσμος θα αντιμετωπίσει τον ίδιο καιρό.

Αντίθετα, το Ελ Νίνιο μπορεί να προκαλέσει:

• περισσότερες βροχοπτώσεις και πλημμύρες σε ορισμένες περιοχές, ξηρασία σε άλλες,
• υψηλότερες θερμοκρασίες,
• μεταβολές στους μουσώνες,
• αυξημένο κίνδυνο πυρκαγιών,

προβλήματα στην αγροτική παραγωγή και στις παγκόσμιες αλυσίδες τροφίμων.

Ο WMO προβλέπει για το φθινόπωρο αυξημένη πιθανότητα θερμοκρασιών πάνω από τα φυσιολογικά επίπεδα σε σχεδόν όλες τις ηπειρωτικές περιοχές.

6. Μπορεί να ακριβύνουν τρόφιμα και προϊόντα;

Αυτός είναι ίσως ένας από τους τρόπους με τους οποίους ένα Ελ Νίνιο μπορεί να γίνει αισθητό ακόμη και σε χώρες που βρίσκονται πολύ μακριά από τον Ειρηνικό.

Ξηρασίες ή υπερβολικές βροχοπτώσεις μπορούν να επηρεάσουν καλλιέργειες όπως ρύζι, καφές, κακάο, ζάχαρη, δημητριακά και φοινικέλαιο, αλλά και την κτηνοτροφική παραγωγή.

Δεν σημαίνει ότι θα υπάρξει αναγκαστικά γενικευμένη έλλειψη τροφίμων. Μάλιστα, οι σημερινές παγκόσμιες αποθήκες και οι περισσότερο διαφοροποιημένες πηγές παραγωγής προσφέρουν μεγαλύτερη προστασία σε σχέση με προηγούμενες δεκαετίες.

7. Φτάνει η επίδραση του Ελ Νίνιο μέχρι την Ευρώπη;

Ναι, αλλά εδώ αρχίζει η μεγάλη αβεβαιότητα.

Ο Ειρηνικός βρίσκεται πολύ μακριά από την Ευρώπη και η σύνδεση γίνεται μέσω των λεγόμενων τηλεσυνδέσεων της ατμόσφαιρας.

Το Copernicus και το ECMWF επισημαίνουν ότι το ENSO μπορεί να επηρεάσει τους ευρωπαϊκούς χειμώνες, ιδιαίτερα μέσω μεταβολών στην κυκλοφορία του Βόρειου Ατλαντικού. Η σχέση όμως είναι πολύ λιγότερο σταθερή από ό,τι στις περιοχές κοντά στον Ειρηνικό.

8. Και ειδικά στην Ελλάδα τι μπορεί να συμβεί;

Εδώ δεν υπάρχει επιστημονικά αξιόπιστη εξίσωση του τύπου:

ισχυρό Ελ Νίνιο = βαρύς χειμώνας στην Ελλάδα.

Ούτε το αντίστροφο.

Ιστορικές και μοντελοποιημένες μελέτες δείχνουν ότι τα ισχυρά επεισόδια Ελ Νίνιο μπορούν να μεταβάλουν την ατμοσφαιρική κυκλοφορία στην περιοχή Ευρώπης–Μεσογείου. Για την ανατολική Μεσόγειο έχουν παρατηρηθεί σε ορισμένες περιόδους τάσεις προς υψηλότερες θερμοκρασίες, αλλά η σύνδεση μεταβάλλεται σημαντικά από δεκαετία σε δεκαετία.

Για την Ελλάδα καθοριστικό ρόλο θα παίξει τελικά η κυκλοφορία στον Βόρειο Ατλαντικό, η θέση των αντικυκλώνων και η διαδρομή των βαρομετρικών χαμηλών.

Από αυτά θα εξαρτηθεί εάν ψυχρές αέριες μάζες από τη βόρεια ή ανατολική Ευρώπη θα μπορέσουν να φτάσουν στα Βαλκάνια και την Ελλάδα. Το ίδιο έχει επισημάνει και ο μετεωρολόγος Σάκης Αρναούτογλου.

9. Άρα θα έχουμε ήπιο χειμώνα ή πολλά χιόνια;

Με τα σημερινά δεδομένα, δεν μπορεί κανείς να προβλέψει αξιόπιστα από τον Σεπτέμβριο εάν θα χιονίσει στην Αθήνα ή εάν η Ελλάδα θα δεχθεί μεγάλες ψυχρές εισβολές τον Ιανουάριο.

Οι εποχικές προγνώσεις δίνουν πιθανότητες και μέσες τάσεις, όχι τον καιρό συγκεκριμένων ημερών.

Το Copernicus βλέπει αυτή τη στιγμή αυξημένη πιθανότητα θερμοκρασιών πάνω από τα κανονικά επίπεδα σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης, ενώ ήδη για το φθινόπωρο υπάρχει σήμα για περισσότερες βροχοπτώσεις σε τμήματα της νότιας και δυτικής Ευρώπης — με σημαντική όμως αβεβαιότητα.

Ένας χειμώνας μπορεί συνεπώς να είναι θερμότερος από τον μέσο όρο συνολικά και ταυτόχρονα να παρουσιάσει μία ή περισσότερες έντονες ψυχρές εισβολές.

Αυτό είναι το σημείο που συχνά χάνεται όταν διαβάζουμε εποχικές προβλέψεις.

10. Πότε θα ξέρουμε πραγματικά τι χειμώνα θα κάνει στην Ελλάδα;

Η εικόνα θα αρχίσει να αποκτά μεγαλύτερη αξία τον Οκτώβριο και κυρίως τον Νοέμβριο, όταν θα υπάρχουν νεότερες εποχικές προβλέψεις και θα γνωρίζουμε καλύτερα:

τη μέγιστη ένταση που τελικά θα αποκτήσει το Ελ Νίνιο, την κατάσταση του Βόρειου Ατλαντικού, τη συμπεριφορά της πολικής δίνης, τις θέσεις των αντικυκλώνων και τη γενικότερη ευρωπαϊκή κυκλοφορία.

Το βέβαιο σήμερα είναι διαφορετικό:

Το Ελ Νίνιο του 2026 είναι ήδη εξαιρετικά ισχυρό και οι σημαντικότεροι διεθνείς μετεωρολογικοί οργανισμοί θεωρούν ότι θα ενισχυθεί ακόμη περισσότερο προς το τέλος της χρονιάς.

Το εάν όμως ο «Γκοτζίλα» του Ειρηνικού θα μεταφραστεί στην Ελλάδα σε ζεστό χειμώνα, πολλές βροχές ή εντυπωσιακές ψυχρές εισβολές δεν έχει ακόμη κριθεί.

Πηγές

• World Meteorological Organization (WMO) – El Niño set to become very strong
• NOAA Climate Prediction Center – ENSO Diagnostic Discussion
• UK House of Commons Library – briefing για το «Godzilla El Niño»
• Copernicus Climate Change Service – Seasonal Forecasts
• ECMWF / Copernicus – ENSO impacts based on ERA5 reanalysis
• UK Government – Prepare: Get prepared for emergencies