Οδηγίες για την προστασία από τον καύσωνα από την Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία

medlabnews.gr iatrikanea

Στην Ελλάδα, οι περίοδοι καύσωνα και οι ιδιαίτερα υψηλές θερμοκρασίες αποτελούν συχνό φαινόμενο κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού. Ωστόσο, το γεγονός ότι κάθε χρόνο καταγράφονται δεκάδες περιστατικά νοσηλείας λόγω θερμοπληξίας καταδεικνύει την ανάγκη για καλύτερη ενημέρωση σχετικά με τα μέτρα προστασίας από τη ζέστη. Το παρόν κείμενο συγκεντρώνει χρήσιμες πληροφορίες και πρακτικές οδηγίες για την ασφαλή αντιμετώπιση των ακραίων θερμοκρασιών.

Τι είναι ο καύσωνας;

Ως καύσωνας χαρακτηρίζεται η χρονική περίοδος κατά την οποία η θερμοκρασία του περιβάλλοντος διαμορφώνεται σε επίπεδα σημαντικά υψηλότερα από τον μέσο όρο της εποχής. Η αυξημένη υγρασία εντείνει την επιβάρυνση του οργανισμού και καθιστά τις υψηλές θερμοκρασίες ακόμη πιο επικίνδυνες.
Ποιες παθήσεις μπορεί να προκαλέσει η έκθεση σε υψηλές θερμοκρασίες;

Η παρατεταμένη έκθεση στη ζέστη κατά τη διάρκεια καύσωνα συνδέεται κυρίως με δύο καταστάσεις: την ηλίαση (θερμική εξάντληση) και τη θερμοπληξία.

Για τη σωστή λειτουργία του οργανισμού απαιτείται η διατήρηση σταθερής εσωτερικής θερμοκρασίας. Όταν αυτή αυξάνεται, το σώμα επιχειρεί να αποβάλει τη θερμότητα κυρίως μέσω της εφίδρωσης. Σε συνθήκες υπερβολικής ζέστης, όμως, ο μηχανισμός αυτός ενδέχεται να μην επαρκεί, με αποτέλεσμα την επικίνδυνη άνοδο της θερμοκρασίας του σώματος, η οποία μπορεί να προκαλέσει βλάβες στον εγκέφαλο και σε άλλα ζωτικά όργανα.

Ποιοι διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο;

Οι υψηλές θερμοκρασίες επηρεάζουν περισσότερο:
τους ηλικιωμένους,
τα μικρά παιδιά,
τα άτομα με χρόνια καρδιαγγειακά νοσήματα,
τα άτομα με χρόνια αναπνευστικά νοσήματα, όπως η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια.

Παράλληλα, ακόμη και νεότερα άτομα μπορεί να κινδυνεύσουν όταν κατά τη διάρκεια καύσωνα αθλούνται ή εκτελούν έντονη σωματική εργασία, καταναλώνουν αλκοόλ, εκτίθενται στον ήλιο χωρίς προστασία ή δεν λαμβάνουν επαρκείς ποσότητες υγρών.

Πότε αυξάνεται ο κίνδυνος κατά τη διάρκεια καύσωνα;

Ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος:
όταν επικρατούν υψηλά επίπεδα υγρασίας,
κατά τη διάρκεια άθλησης ή έντονης σωματικής εργασίας,
σε περίπτωση κατανάλωσης αλκοόλ,
κατά τη λήψη φαρμάκων που προκαλούν απώλεια υγρών, όπως τα διουρητικά,
όταν δεν υπάρχει επαρκής πρόσληψη υγρών,
σε άτομα με παχυσαρκία,
σε όσους πάσχουν από καρδιολογικά ή αναπνευστικά προβλήματα.

Τι είναι η ηλίαση και τι η θερμοπληξία;

Η έκθεση στις υψηλές θερμοκρασίες μπορεί να οδηγήσει αρχικά σε ηλίαση και, εφόσον δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα, σε θερμοπληξία.

Στην περίπτωση της ηλίασης, η αύξηση της θερμοκρασίας του σώματος σε συνδυασμό με την απώλεια υγρών και ηλεκτρολυτών προκαλεί:
έντονη αδυναμία και αδιαθεσία,
τάση λιποθυμίας και υπόταση,
πονοκέφαλο και ζάλη,
μυϊκές κράμπες,
έντονη δίψα,
εφίδρωση, συχνά με κρύο δέρμα,
ταχυκαρδία.

Εάν τα συμπτώματα αυτά δεν αντιμετωπιστούν άμεσα, μπορεί να εξελιχθούν σε θερμοπληξία, η οποία συνοδεύεται επιπλέον από:
απώλεια συνείδησης, σύγχυση ή αποπροσανατολισμό,
σημαντική αύξηση της θερμοκρασίας του σώματος (≥40 έως 41°C).

Μέτρα προστασίας από τον καύσωνα

Η καλύτερη άμυνα απέναντι στον καύσωνα είναι η πρόληψη και η τήρηση βασικών κανόνων προστασίας:
Αποφύγετε την παραμονή σε συνθήκες υψηλής θερμοκρασίας, όπως σε εξωτερικούς χώρους ή κατά την ηλιοθεραπεία, και προτιμήστε δροσερούς ή κλιματιζόμενους χώρους.
Απομακρυνθείτε από χώρους με συνωστισμό.
Αναβάλετε την άσκηση ή την εργασία σε εξωτερικό περιβάλλον.
Περιορίστε τις μη αναγκαίες μετακινήσεις για εργασία ή ψυχαγωγία.
Επιλέξτε άνετα, ελαφριά και ανοιχτόχρωμα ρούχα, καθώς και καπέλο και γυαλιά ηλίου.
Εξασφαλίστε επαρκή ενυδάτωση πριν από κάθε έξοδο και καταναλώνετε άφθονα υγρά, όπως νερό και φυσικούς χυμούς, όσο βρίσκεστε εκτός σπιτιού.
Αποφύγετε το αλκοόλ και τα βαριά γεύματα.
Προτιμήστε ελαφριά και συχνά γεύματα, πλούσια σε φρούτα και λαχανικά, αποφεύγοντας τις λιπαρές τροφές.
Αν αισθανθείτε οποιαδήποτε αδιαθεσία, μεταβείτε άμεσα σε κλιματιζόμενο χώρο, πιείτε αρκετά υγρά και, εφόσον είναι δυνατό, κάντε χλιαρό ντους. Εναλλακτικά, εφαρμόστε υγρά επιθέματα στο κεφάλι και τον λαιμό.
Εάν πάσχετε από χρόνια καρδιαγγειακά ή αναπνευστικά νοσήματα, ακολουθήστε με ιδιαίτερη προσοχή τις οδηγίες του θεράποντος ιατρού σας και ζητήστε τυχόν επιπλέον συστάσεις για την περίοδο του καύσωνα.
Φροντίστε τα μικρά παιδιά και τους ηλικιωμένους να παραμένουν σε δροσερούς και κλιματιζόμενους χώρους, με συνεχή επίβλεψη καθ’ όλη τη διάρκεια του φαινομένου.
Εάν γνωρίζετε ηλικιωμένα άτομα που ζουν μόνα τους, διατηρήστε επικοινωνία μαζί τους και βεβαιωθείτε ότι διαθέτουν τα απαραίτητα μέσα προστασίας. Η έγκαιρη φροντίδα μπορεί να αποδειχθεί σωτήρια.
Διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο οι ασθενείς με αναπνευστικά νοσήματα;

Τα άτομα με αναπνευστικά προβλήματα, όπως το άσθμα και η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, είναι περισσότερο ευάλωτα κατά τη διάρκεια καύσωνα.

Για τον λόγο αυτό, θα πρέπει να τηρούν σχολαστικά τα γενικά μέτρα προστασίας, να λαμβάνουν κανονικά τη φαρμακευτική τους αγωγή και να έχουν λάβει σαφείς οδηγίες από τον θεράποντα ιατρό τους για την αντιμετώπιση συμπτωμάτων όπως η δύσπνοια ή ο βήχας.