Facebook και Instagram: Ήξερε η Meta ότι «πατά» στις αδυναμίες του εφηβικού εγκεφάλου;

medlabnews.gr iatrikanea

Η δίκη στις ΗΠΑ φέρνει στο προσκήνιο εσωτερικές έρευνες της Meta, τον σχεδιασμό των social media και το ερώτημα αν οι πλατφόρμες σχεδιάστηκαν για να κρατούν τους ανηλίκους όσο περισσότερο γίνεται στην οθόνη.

Η Meta βρίσκεται στο εδώλιο σε μία από τις σημαντικότερες δικαστικές μάχες που έχουν γίνει μέχρι σήμερα για την επίδραση των social media στα παιδιά και τους εφήβους. Εισαγγελείς από 29 πολιτείες των ΗΠΑ υποστηρίζουν ότι το Facebook και το Instagram σχεδιάστηκαν με τρόπο που εκμεταλλεύεται τις ψυχολογικές ευαλωτότητες των παιδιών, με στόχο να αυξάνεται η χρήση και η αλληλεπίδρασή τους με τις πλατφόρμες. Η Meta αρνείται τις κατηγορίες.

Όμως η πιο ενδιαφέρουσα πλευρά της υπόθεσης για την υγεία δεν είναι το πιθανό ύψος των αποζημιώσεων. Είναι τι γνώριζε η ίδια η εταιρεία για τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί ο αναπτυσσόμενος εγκέφαλος των εφήβων.

Στο επίκεντρο η ευαλωτότητα του εφηβικού εγκεφάλου

Κατά την έναρξη της δίκης, η πλευρά των πολιτειών υποστήριξε ότι η Meta είχε πραγματοποιήσει εσωτερική έρευνα σχετικά με τους εφήβους και γνώριζε ότι συγκεκριμένα χαρακτηριστικά των προϊόντων της μπορούσαν να ενισχύσουν την καταναγκαστική χρήση.

Οι κατηγορίες αφορούν χαρακτηριστικά όπως το infinite scroll, οι συνεχείς ειδοποιήσεις και τα συστήματα εξατομικευμένων προτάσεων. Σύμφωνα με τους ενάγοντες, δεν πρόκειται για τυχαίες λειτουργίες, αλλά για στοιχεία του σχεδιασμού που έχουν ως αποτέλεσμα ο χρήστης να συνεχίζει να καταναλώνει περιεχόμενο χωρίς ένα σαφές φυσικό σημείο διακοπής.

Η πλευρά των πολιτειών υποστηρίζει μάλιστα ότι η Meta χρησιμοποίησε γνώση σχετικά με την ανάπτυξη του εφηβικού εγκεφάλου για να προσελκύσει και να διατηρήσει νεαρούς χρήστες.

Αυτό είναι ένα από τα στοιχεία που κάνουν την υπόθεση ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα από πλευράς δημόσιας υγείας: το ερώτημα δεν είναι μόνο αν τα social media μπορούν να βλάψουν ένα παιδί, αλλά αν ο ίδιος ο σχεδιασμός τους μπορεί να ενισχύσει τη συμπεριφορά που οδηγεί σε υπερβολική χρήση.

Οι εσωτερικές έρευνες της Meta στο μικροσκόπιο

Στη δίκη αναμένεται να εξεταστούν εσωτερικά έγγραφα και έρευνες της εταιρείας. Οι πολιτείες υποστηρίζουν ότι αυτά δείχνουν πως η Meta γνώριζε τους κινδύνους, αλλά δεν προχώρησε στις αλλαγές που απαιτούνταν.

Ιδιαίτερο βάρος έχει η κατάθεση του πρώην στελέχους της Meta Arturo Béjar, ο οποίος είχε προειδοποιήσει εσωτερικά την εταιρεία για προβλήματα που αντιμετώπιζαν νεαροί χρήστες. Σύμφωνα με το AP, κατέθεσε ότι ανησυχίες για την ασφάλεια των παιδιών και προτάσεις για βελτιώσεις δεν αντιμετωπίστηκαν όπως θα έπρεπε.

Παράλληλα, η υπόθεση έχει πάρει ιδιαίτερα έντονη κοινωνική διάσταση. Γονείς παιδιών που υπέστησαν σοβαρές συνέπειες μετά από εμπειρίες στα social media βρέθηκαν έξω από το δικαστήριο, με ένα πανό να περιλαμβάνει σχεδόν 600 ονόματα παιδιών και νέων που, σύμφωνα με τις οικογένειές τους, υπέστησαν βλάβες που συνδέονται με τη χρήση των πλατφορμών.

Δεν κατηγορείται απλώς το περιεχόμενο

Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο στοιχείο που διαφοροποιεί την υπόθεση από τη συνηθισμένη συζήτηση για τα social media.

Η διαμάχη δεν αφορά μόνο το τι βλέπει ένα παιδί στο Instagram ή στο Facebook.

Αφορά και το πώς είναι κατασκευασμένη η ίδια η πλατφόρμα.

Οι πολιτείες ζητούν αλλαγές σε λειτουργίες όπως το infinite scroll, το autoplay, οι ειδοποιήσεις και τα συστήματα προτάσεων. Σε περίπτωση που επικρατήσουν, η υπόθεση θα μπορούσε να οδηγήσει σε αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν Facebook και Instagram.

Με άλλα λόγια, η δίκη εξετάζει εάν η ευθύνη βρίσκεται μόνο στον χρήστη που «δεν μπορεί να αφήσει το κινητό» ή εάν πρέπει να εξεταστεί και ο ψηφιακός μηχανισμός που τον κάνει να συνεχίζει.

Η Meta απορρίπτει τις κατηγορίες

Η εταιρεία υποστηρίζει ότι οι ισχυρισμοί των πολιτειών παραποιούν ή απομονώνουν στοιχεία από το πραγματικό πλαίσιο και αρνείται ότι σχεδίασε τα προϊόντα της με σκοπό να προκαλέσει εθισμό στα παιδιά.

Η Meta επικαλείται επίσης τα μέτρα προστασίας που έχει εφαρμόσει για τους εφήβους και υποστηρίζει ότι έχει επενδύσει σημαντικά στην ασφάλεια των νεαρών χρηστών.

Άρα, οι ισχυρισμοί των πολιτειών δεν αποτελούν αποδεδειγμένο γεγονός. Αυτό είναι κρίσιμο να αποτυπωθεί στο άρθρο.

Γιατί η υπόθεση αφορά πλέον όλους τους χρήστες

Η δίκη αναμένεται να διαρκέσει περίπου έξι εβδομάδες και μπορεί να οδηγήσει όχι μόνο σε οικονομικές κυρώσεις αλλά και σε αλλαγές στον σχεδιασμό των πλατφορμών.

Και το ζήτημα δεν περιορίζεται στις ΗΠΑ. Τον προηγούμενο μήνα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διατύπωσε προκαταρκτική θέση ότι ο σχεδιασμός του Facebook και του Instagram ενδέχεται να παραβιάζει τον Digital Services Act, εξετάζοντας μεταξύ άλλων την ατέρμονη κύλιση, το autoplay και τις εξατομικευμένες προτάσεις.

Έτσι, η αμερικανική δίκη και η ευρωπαϊκή έρευνα συγκλίνουν σε ένα ευρύτερο ερώτημα:

Πόσο από τη συμπεριφορά μας στα social media είναι πραγματικά δική μας επιλογή και πόσο επηρεάζεται από τον τρόπο με τον οποίο έχουν σχεδιαστεί οι ίδιες οι πλατφόρμες;