Κόκκινα δάνεια: Οι ρυθμίσεις αυξάνονται, αλλά το ιδιωτικό χρέος παραμένει βόμβα για εκατομμύρια πολίτες

του Αλέξανδρου Γιατζίδη, Γενικού Διευθυντή Ινστιτούτου Ενημέρωσης και Επικοινωνίας της Υγείας, ΙΕΚΕΤΥ, medlabnews.gr iatrikanea 

Οι τράπεζες καθάρισαν τους ισολογισμούς τους. Το κράτος μιλά για επιτυχία του εξωδικαστικού. Όμως εκατομμύρια πολίτες εξακολουθούν να ζουν με τον φόβο των servicers, των κατασχέσεων, των πλειστηριασμών και των αμφισβητούμενων οφειλών.

Το πρόβλημα δεν λύθηκε. Μεταφέρθηκε.

Στη ΔΕΘ η κυβέρνηση παρουσίασε τον εξωδικαστικό μηχανισμό ως βασικό εργαλείο αντιμετώπισης του ιδιωτικού χρέους. Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης μίλησε για «ιστορία επιτυχίας» και ανέφερε εκτίμηση για 23.838 επιτυχείς ρυθμίσεις το 2026, με αύξηση 155% στις επιτυχείς ρυθμίσεις.

Παράλληλα, το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών ανακοίνωσε ότι μέχρι το τέλος Ιουλίου είχαν ολοκληρωθεί 66.578 ρυθμίσεις μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού, που αντιστοιχούν σε αρχικές οφειλές ύψους 20,19 δισ. ευρώ.

Οι αριθμοί αυτοί δείχνουν ότι ο μηχανισμός χρησιμοποιείται περισσότερο από το παρελθόν. Δεν αποδεικνύουν όμως ότι το πρόβλημα λύθηκε.

Γιατί την ίδια ώρα, σύμφωνα με το ΙΟΒΕ, το συνολικό ιδιωτικό χρέος στην Ελλάδα έφτασε στο τέλος του 2025 τα 417 δισ. ευρώ, δηλαδή περίπου 168% του ΑΕΠ, ενώ οι ληξιπρόθεσμες οφειλές παρέμειναν στα 237,8 δισ. ευρώ. Το ίδιο δελτίο αναφέρει ότι οι διαχειριστές απαιτήσεων, δηλαδή οι servicers, κατέχουν πλέον περίπου το 92% των μη εξυπηρετούμενων δανείων.

Αυτό σημαίνει ότι το πρόβλημα δεν εξαφανίστηκε. Μεταφέρθηκε από τους ισολογισμούς των τραπεζών στους servicers, στα funds, στα δικαστήρια, στα σπίτια και στην υγεία των πολιτών.

Το λάθος ερώτημα: πόσοι ρύθμισαν;

Το κράτος μετρά πόσες ρυθμίσεις έγιναν. Όμως αυτό είναι μόνο η μισή αλήθεια.

Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι μόνο:

«Πόσοι μπήκαν στον εξωδικαστικό;»

Το πραγματικό ερώτημα είναι:

«Πόσοι σώθηκαν πραγματικά;»

Δηλαδή:

• Πόσες ρυθμίσεις παραμένουν ενεργές μετά από 6, 12 ή 24 μήνες;
• Πόσοι οφειλέτες απεντάχθηκαν ή έχασαν τη ρύθμιση;
• Πόσοι ρύθμισαν οφειλή που ήταν πλήρως εκκαθαρισμένη;
• Πόσοι ρύθμισαν ποσά που απλώς δήλωσε ο servicer;
• Πόσοι μπήκαν στον εξωδικαστικό από φόβο πλειστηριασμού;
• Πόσοι είχαν εκκρεμείς ανακοπές ή αμφισβητούμενες απαιτήσεις;
• Πόσοι είχαν ήδη χάσει ακίνητο και δεν είχε γίνει καθαρός καταλογισμός πλειστηριάσματος;
• Πόσα σπίτια παραμένουν σε κατάσχεση;
• Πόσοι πλειστηριασμοί εξακολουθούν να απειλούν οικογένειες και μικρομεσαίους;

Αν δεν απαντηθούν αυτά τα ερωτήματα, τότε ο αριθμός των ρυθμίσεων δεν αρκεί για να μιλάμε για επιτυχία.

Ρύθμιση δεν σημαίνει λύση

Μία ρύθμιση μπορεί πράγματι να δώσει ανάσα. Μπορεί να σταματήσει προσωρινά μια πίεση. Μπορεί να αποτρέψει έναν πλειστηριασμό. Μπορεί να επιτρέψει σε έναν πολίτη να ξαναμπεί σε μια οικονομική κανονικότητα.

Αλλά μία ρύθμιση δεν είναι από μόνη της απόδειξη δικαιοσύνης.

Αν ο πολίτης ρυθμίζει χωρίς να γνωρίζει τι πραγματικά χρωστά, τότε δεν έχουμε λύση. Έχουμε διαχείριση φόβου.

Αν ο servicer εμφανίζει ένα ποσό, χωρίς να υπάρχει πλήρης καρτέλα, χωρίς καταλογισμό πληρωμών, χωρίς καθαρή εικόνα τόκων, εξόδων, μεταβιβάσεων και πλειστηριασμάτων, τότε ο οφειλέτης οδηγείται να αποδεχθεί κάτι που ίσως δεν έχει ποτέ ελεγχθεί.

Ο εξωδικαστικός ρυθμίζει ποσά. Δεν αποδεικνύει την αλήθεια των ποσών.

Το κενό της εκκαθαρισμένης οφειλής

Το μεγαλύτερο θεσμικό κενό σήμερα είναι ότι πριν από ρύθμιση, διαταγή πληρωμής, κατάσχεση ή πλειστηριασμό δεν απαιτείται υποχρεωτικά ένα πλήρες και ανεξάρτητα ελεγμένο Πιστοποιητικό Εκκαθαρισμένης Οφειλής.

Ένα τέτοιο πιστοποιητικό θα έπρεπε να απαντά καθαρά:

• ποιο ήταν το αρχικό κεφάλαιο,
• ποιοι τόκοι χρεώθηκαν,
• ποια έξοδα προστέθηκαν,
• ποιες πληρωμές έγιναν,
• ποια ποσά εισπράχθηκαν από πλειστηριασμούς,
• πού καταλογίστηκαν,
• ποιος είναι ο σημερινός δικαιούχος της απαίτησης,
• ποιος servicer έχει νόμιμη διαχείριση,
• ποιο είναι το ακριβές καθαρό υπόλοιπο.

Χωρίς αυτά, ο πολίτης ρυθμίζει στο σκοτάδι.

Και όταν ρυθμίζει στο σκοτάδι, υπάρχει ο κίνδυνος να θεωρηθεί ότι αναγνωρίζει μια οφειλή που στην πραγματικότητα αμφισβητεί.

Μη ευάλωτος δεν σημαίνει μπαταχτσής

Στη δημόσια συζήτηση επανέρχεται συχνά ο όρος «μπαταχτσής» ή «στρατηγικός κακοπληρωτής». Προφανώς υπάρχουν περιπτώσεις ανθρώπων που μπορούν να πληρώσουν και δεν πληρώνουν. Αυτές πρέπει να ελεγχθούν.

Όμως είναι βαθιά άδικο και επικίνδυνο να μπαίνουν όλοι στο ίδιο καλάθι.

Μη ευάλωτος δεν σημαίνει πλούσιος. Δεν σημαίνει μπαταχτσής. Δεν σημαίνει ότι έχει πραγματική ρευστότητα. Δεν σημαίνει ότι η οφειλή του είναι σωστή.

Μη ευάλωτος μπορεί να είναι:

• ένας εγγυητής εταιρικού δανείου που δεν πήρε ποτέ προσωπικά τα χρήματα,
• ένας μικρομεσαίος με παλιά ακίνητη περιουσία αλλά μηδενική ταμειακή δυνατότητα,
• μια οικογένεια λίγο πάνω από τα εισοδηματικά όρια,
• ένας άνθρωπος με σπίτι αλλά χωρίς καταθέσεις,
• ένας δανειολήπτης που ζητά πλήρη καρτέλα και δεν τη λαμβάνει,
• ένας πολίτης που βλέπει τον servicer να εμφανίζει ποσά πολλαπλάσια του εκτελεστού τίτλου,
• ένας οφειλέτης που έχει ήδη χάσει ακίνητο και εξακολουθεί να εμφανίζεται ότι χρωστά.

Πριν λοιπόν χαρακτηριστεί κάποιος «μπαταχτσής», πρέπει πρώτα να απαντηθεί το απλό ερώτημα:

Τι πραγματικά χρωστά;

Οι άνθρωποι που είναι χειρότερα από «ευάλωτοι» αλλά δεν προστατεύονται

Το ισχύον σύστημα προστατεύει κυρίως όσους χωρούν στα στενά αριθμητικά όρια του «ευάλωτου». Όμως η πραγματική ζωή είναι πολύ πιο σύνθετη.

Υπάρχουν άνθρωποι που δεν είναι τυπικά ευάλωτοι, αλλά είναι ουσιαστικά εγκλωβισμένοι:

• έχουν περιουσία αλλά όχι ρευστότητα,
• έχουν εισόδημα αλλά τεράστιες οικογενειακές ή επαγγελματικές υποχρεώσεις,
• έχουν οφειλές που δεν έχουν εκκαθαριστεί,
• έχουν εγγυήσεις χωρίς προσωπικό όφελος,
• έχουν ανακοπές και εκκρεμείς δικαστικές διαφορές,
• έχουν χάσει περιουσία αλλά δεν έχει φανεί καθαρά τι αφαιρέθηκε από το χρέος.

Αυτοί οι πολίτες δεν ζητούν χάρισμα χρέους. Ζητούν κάτι απολύτως αυτονόητο:

να αποδειχθεί πρώτα η οφειλή και μετά να ζητηθεί ρύθμιση ή εκτέλεση.

Το παράδειγμα που δείχνει το πρόβλημα

Χαρακτηριστική είναι η δημόσια μαρτυρία του επιχειρηματία Αργύρη Παπαργυρόπουλου, ο οποίος έχει δηλώσει ότι για δάνειο περίπου 1 εκατ. ευρώ έχασε περιουσιακά στοιχεία πολλαπλάσιας αξίας και παρ’ όλα αυτά εμφανίζεται να εξακολουθεί να χρωστά. Ανεξάρτητα από την πλήρη δικαστική ή λογιστική αποτίμηση της συγκεκριμένης υπόθεσης, το παράδειγμα αναδεικνύει το κεντρικό θεσμικό κενό: όταν δεν υπάρχει υποχρεωτική εκκαθάριση της οφειλής μετά από κάθε πληρωμή, κατάσχεση ή πλειστηριασμό, ο πολίτης δεν μπορεί να γνωρίζει αν του ζητείται πραγματικό υπόλοιπο ή λογιστικά διογκωμένη απαίτηση.

Το ζήτημα δεν είναι προσωπικό. Είναι θεσμικό.

Αν ένας άνθρωπος χάνει περιουσία εκατομμυρίων και εξακολουθεί να εμφανίζεται οφειλέτης, τότε η κοινωνία δικαιούται να ρωτήσει:

• πόσα πήρε;
• πόσα πλήρωσε;
• τι καταλογίστηκε;
• τι πουλήθηκε;
• πού πήγε το πλειστηρίασμα;
• γιατί εξακολουθεί να εμφανίζεται χρέος;

Αυτές οι ερωτήσεις πρέπει να απαντώνται υποχρεωτικά πριν από κάθε νέα απαίτηση.

Οι servicers έχουν γίνει κεντρικός παίκτης του ιδιωτικού χρέους

Η συζήτηση για τα κόκκινα δάνεια δεν μπορεί πλέον να γίνεται σαν να αφορά μόνο τράπεζες και δανειολήπτες. Οι servicers έχουν κεντρικό ρόλο.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΙΟΒΕ, οι διαχειριστές απαιτήσεων κατέχουν πλέον περίπου το 92% των μη εξυπηρετούμενων δανείων. Αυτό σημαίνει ότι εκατοντάδες χιλιάδες υποθέσεις δεν κρίνονται πλέον μέσα στην κλασική τραπεζική σχέση, αλλά μέσα σε ένα σύστημα διαχείρισης απαιτήσεων, funds, μεταβιβάσεων, πλατφορμών, εξωδίκων, ρυθμίσεων και πλειστηριασμών.

Όταν όμως ένας κλάδος αποκτά τέτοια δύναμη πάνω στην περιουσία και την καθημερινότητα των πολιτών, πρέπει να υπάρχει ανάλογος έλεγχος.

Κανόνες χωρίς ελεγκτή είναι διακόσμηση. Κανόνες χωρίς κυρώσεις είναι ευχές. Κανόνες χωρίς αναστολή εκτέλεσης όταν υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις λάθους είναι κοροϊδία.

Το ιδιωτικό χρέος είναι και θέμα δημόσιας υγείας

Το ιδιωτικό χρέος δεν είναι μόνο οικονομικό πρόβλημα. Είναι και πρόβλημα υγείας.

Ο πολίτης που ζει με απειλές κατάσχεσης, με επιστολές servicers, με φόβο πλειστηριασμού, με δικαστήρια που αργούν, με αμφισβητούμενα ποσά και με τον κίνδυνο να χάσει το σπίτι ή την επαγγελματική του βάση, δεν βιώνει απλώς οικονομική πίεση. Βιώνει χρόνιο στρες.

Το χρόνιο στρες επηρεάζει τον ύπνο, την ψυχική υγεία, την καρδιαγγειακή υγεία, την οικογενειακή ζωή, την παραγωγικότητα και την κοινωνική συμπεριφορά.

Όταν εκατομμύρια πολίτες ζουν για χρόνια σε αυτό το περιβάλλον, τότε δεν μιλάμε μόνο για ιδιωτικό χρέος. Μιλάμε για μια αόρατη κοινωνική και υγειονομική κρίση.

Τι πρέπει να μετράμε από εδώ και πέρα

Αν η Πολιτεία θέλει να μιλά σοβαρά για επιτυχία, πρέπει να δημοσιεύει κάθε μήνα όχι μόνο πόσες ρυθμίσεις έγιναν, αλλά και:

• πόσες παραμένουν ενεργές μετά από 12 και 24 μήνες,
• πόσες χάθηκαν,
• πόσοι οφειλέτες απεντάχθηκαν,
• πόσες ρυθμίσεις έγιναν με πλήρη εκκαθάριση οφειλής,
• πόσες έγιναν με εκκρεμείς ανακοπές,
• πόσες αφορούσαν εγγυητές,
• πόσες αφορούσαν μη ευάλωτους,
• πόσες ανέστειλαν πραγματικά πλειστηριασμό,
• πόσα ακίνητα εξακολουθούν να βρίσκονται σε κατάσχεση,
• πόσα πλειστηριάσματα έγιναν και πώς καταλογίστηκε το προϊόν τους.

Χωρίς αυτά, η εικόνα είναι ελλιπής.

Δεν αρκεί να μετράμε πόσοι ρύθμισαν. Πρέπει να μετράμε πόσοι βγήκαν πραγματικά από την ομηρία του χρέους.

Η πρόταση: πρώτα εκκαθάριση, μετά ρύθμιση

Η λύση δεν είναι άλλη μία πλατφόρμα. Η λύση είναι θεσμική εγγύηση αλήθειας.

Πριν από κάθε ρύθμιση, διαταγή πληρωμής, κατάσχεση ή πλειστηριασμό πρέπει να υπάρχει:

• Πιστοποιητικό Εκκαθαρισμένης Οφειλής,
• πλήρης ψηφιακός φάκελος δανείου,
• ανεξάρτητος ελεγκτής servicers,
• δυνατότητα άμεσης αναστολής εκτέλεσης όταν υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις λάθους,
• πρόστιμα και κυρώσεις όταν δεν δίνονται πλήρη στοιχεία,
• ειδική προστασία μη ευάλωτων οφειλετών όταν υπάρχει θεσμική αδιαφάνεια ή δυσανάλογη εκτέλεση.

Πρέπει επίσης να θεσπιστεί μια νέα κατηγορία προστασίας: ο οφειλέτης θεσμικής ευαλωτότητας.

Σε αυτή την κατηγορία πρέπει να εντάσσονται όσοι δεν είναι τυπικά ευάλωτοι, αλλά έχουν:

• μη εκκαθαρισμένη ή αντιφατική οφειλή,
• τεράστια απόκλιση μεταξύ εκτελεστού τίτλου και απαιτούμενου ποσού,
• ιδιότητα εγγυητή,
• περιουσία χωρίς ρευστότητα,
• εκκρεμή ανακοπή,
• πλειστηρίασμα που δεν έχει καταλογιστεί πλήρως,
• άρνηση χορήγησης πλήρους φακέλου,
• εκτέλεση δυσανάλογη προς την απαίτηση.

Το συμπέρασμα

Ο εξωδικαστικός μπορεί να είναι χρήσιμο εργαλείο. Δεν είναι όμως από μόνος του λύση του ιδιωτικού χρέους.

Όσο δεν υπάρχει υποχρεωτική εκκαθάριση οφειλής, όσο οι servicers δεν ελέγχονται άμεσα και ουσιαστικά, όσο οι μη ευάλωτοι βαφτίζονται εύκολα «μπαταχτσήδες», όσο οι πλειστηριασμοί συνεχίζονται και όσο οι ρυθμίσεις δεν αξιολογούνται με βάση την αντοχή τους στον χρόνο, το πρόβλημα παραμένει.

Το ιδιωτικό χρέος δεν λύνεται με πανηγυρισμούς για αριθμούς. Λύνεται με διαφάνεια, εκκαθάριση, έλεγχο και προστασία του πολίτη.

Πρώτα εκκαθάριση. Μετά ρύθμιση. Πρώτα έλεγχος. Μετά εκτέλεση. Πρώτα αποδείξεις. Μετά χαρακτηρισμοί.

Πηγές

• Ομιλία Κυριάκου Πιερρακάκη στη ΔΕΘ για τον εξωδικαστικό μηχανισμό και τις ρυθμίσεις οφειλών.
• Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών: στοιχεία εξωδικαστικού μηχανισμού έως Ιούλιο 2026.
• Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών: στοιχεία εξωδικαστικού μηχανισμού Μαΐου 2026.
• ΙΟΒΕ: Δελτίο για το Ιδιωτικό Χρέος στην Ελληνική Οικονομία, 2ο τεύχος.

Πρώτη δημοσίευση: medlabnews.gr, 7 Σεπτεμβρίου 2026. Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 7 Σεπτεμβρίου 2026.