Ξεσηκώθηκε η Ισπανία για την έξωση της 87χρονης Μαρικάρμεν και ήρθε η ανατροπή – Το μήνυμα για την Ελλάδα

επιμέλεια medlabnews.gr

Μια 87χρονη γυναίκα, ένα σπίτι στο οποίο έζησε σχεδόν ολόκληρη τη ζωή της και μια έξωση που προκάλεσε τεράστια κοινωνική αντίδραση. Η υπόθεση της Μαρικάρμεν Αμπασκάλ στη Μαδρίτη πήρε μέσα σε λίγες ημέρες μια εντυπωσιακή τροπή: μετά την απομάκρυνσή της από το σπίτι όπου ζούσε επί 71 χρόνια, επετεύχθη συμφωνία που της επιτρέπει να επιστρέψει. Η ιστορία άνοιξε ξανά στην Ισπανία τη μεγάλη συζήτηση για τη στέγη, τις εξώσεις και το όριο ανάμεσα στη νομιμότητα μιας διαδικασίας και στην κοινωνική ανοχή απέναντί της.

Και αναπόφευκτα δημιουργεί ένα ερώτημα και για την Ελλάδα: τι συμβαίνει όταν μια υπόθεση πλειστηριασμού ή έξωσης παύει να θεωρείται μια ακόμη ιδιωτική οικονομική διαφορά και μετατρέπεται σε κοινωνικό γεγονός;

Η 87χρονη που έγινε σύμβολο μέσα σε λίγες ημέρες

Η Μαρικάρμεν Αμπασκάλ, 87 ετών, ζούσε επί περίπου 71 χρόνια στο ίδιο διαμέρισμα στην οδό Alcalde Sainz de Baranda, κοντά στο Retiro της Μαδρίτης.

Στις 23 Σεπτεμβρίου 2026, έπειτα από προηγούμενες απόπειρες αναβολής της διαδικασίας, πραγματοποιήθηκε τελικά η έξωσή της.

Εδώ χρειάζεται μια σημαντική διευκρίνιση: δεν επρόκειτο για πλειστηριασμό ιδιόκτητης πρώτης κατοικίας. Η Μαρικάρμεν ήταν ενοικιάστρια. Η υπόθεσή της αφορά επομένως έξωση από μισθωμένη κατοικία και όχι απώλεια ιδιόκτητου ακινήτου λόγω χρέους.

Η κοινωνική διάσταση όμως ήταν εκρηκτική. Εκατοντάδες πολίτες και οργανώσεις συγκεντρώθηκαν για να αποτρέψουν την έξωση, ενώ η υπόθεση απασχόλησε εκτενώς τα μεγαλύτερα ισπανικά μέσα ενημέρωσης.

Η εικόνα μιας 87χρονης γυναίκας να απομακρύνεται από το σπίτι στο οποίο είχε περάσει σχεδόν ολόκληρη τη ζωή της προκάλεσε έντονες αντιδράσεις.

Μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο – Και από εκεί ζήτησε από τους άλλους να συνεχίσουν να αγωνίζονται

Μετά την έξωση η Μαρικάρμεν μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο Gregorio Marañón.

Από εκεί έστειλε δημόσιο μήνυμα, ευχαριστώντας όσους τη στήριξαν και ζητώντας να συνεχιστεί η προσπάθεια για όσους βρίσκονται αντιμέτωποι με παρόμοιες καταστάσεις.

Η υπόθεση είχε πλέον ξεπεράσει τα όρια μιας διαφοράς ανάμεσα σε έναν ιδιοκτήτη και μία ενοικιάστρια. Είχε μετατραπεί σε ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα σύμβολα της ισπανικής στεγαστικής κρίσης.

Η ανατροπή: συμφωνία για να επιστρέψει στο σπίτι της

Μόλις πέντε ημέρες μετά την έξωση ήρθε η ανατροπή.

Ύστερα από πολύωρη συνάντηση μεταξύ των εκπροσώπων της Μαρικάρμεν και της εταιρείας Urbagestión, με διαμεσολάβηση της δημοτικής Empresa Municipal de Vivienda y Suelo της Μαδρίτης, επιτεύχθηκε συμφωνία ώστε η 87χρονη να μπορέσει να επιστρέψει στο ίδιο σπίτι.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιοποιήθηκαν, προβλέπεται:

• νέο συμβόλαιο μίσθωσης διάρκειας οκτώ ετών,
• μίσθωμα που δεν θα υπερβαίνει το 30% του καθαρού εισοδήματός της,
• και δυνατότητα επιστροφής στην κατοικία μετά την έξοδό της από το νοσοκομείο.

Το ποσό του ενοικίου υπολογίζεται περίπου στα 500 ευρώ τον μήνα, με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία.

Η τελική συμφωνία παρέμενε τυπικά υπό την επικύρωση της ίδιας της Μαρικάρμεν.

Μπορεί η κοινωνική πίεση να αλλάξει μια ήδη εκτελεσμένη έξωση;

Η περίπτωση της Μαδρίτης παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον ακριβώς επειδή η έξωση είχε ήδη πραγματοποιηθεί.

Δεν σταμάτησε δηλαδή απλώς μια προγραμματισμένη διαδικασία. Μετά την εκτέλεσή της δημιουργήθηκε τέτοια κοινωνική και πολιτική πίεση ώστε τα εμπλεκόμενα μέρη επέστρεψαν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και αναζητήθηκε λύση που προηγουμένως δεν είχε επιτευχθεί.

Αυτό δεν σημαίνει ότι μια κινητοποίηση ακυρώνει αυτομάτως μια δικαστική ή νόμιμη διαδικασία. Δείχνει όμως ότι μια υπόθεση μπορεί να αποκτήσει πολιτικό και κοινωνικό βάρος πολύ μεγαλύτερο από το αρχικό οικονομικό ή νομικό της αντικείμενο.

Η Ισπανία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρό πρόβλημα με τις αναγκαστικές εκτελέσεις

Η ιστορία της Μαρικάρμεν δεν εξελίσσεται σε κοινωνικό κενό.

Τα επίσημα στοιχεία της ισπανικής στατιστικής υπηρεσίας INE δείχνουν ότι το 2025 καταγράφηκαν 22.879 νέες διαδικασίες εκτέλεσης υποθηκών, αυξημένες κατά 12,4% σε σύγκριση με το 2024.

Από αυτές, 10.850 αφορούσαν κύριες κατοικίες φυσικών προσώπων, αριθμός αυξημένος κατά 21,4% σε ένα έτος.

Και η τάση δεν σταμάτησε εκεί.

Το πρώτο τρίμηνο του 2026 οι νέες εκτελέσεις υποθηκών αυξήθηκαν συνολικά κατά 20,1% σε ετήσια βάση, ενώ εκείνες που αφορούσαν κύρια κατοικία αυξήθηκαν κατά 38,1%.

Πρόκειται για διαφορετική κατηγορία από την υπόθεση της Μαρικάρμεν, αλλά τα στοιχεία εξηγούν γιατί το στεγαστικό και οι εξώσεις έχουν αποκτήσει ιδιαίτερα μεγάλη κοινωνική φόρτιση στην Ισπανία.

Και στην Ελλάδα; Οι εικόνες αυτές δεν μας είναι άγνωστες

Όποιος θεωρεί ότι όσα συνέβησαν στη Μαδρίτη είναι μια μακρινή ισπανική ιστορία, αρκεί να θυμηθεί όσα έχουν ήδη συμβεί και στην Ελλάδα.

Το medlabnews.gr έχει καταγράψει επανειλημμένα περιπτώσεις οικογενειών που βρέθηκαν αντιμέτωπες με πλειστηριασμούς και εξώσεις, αλλά και κινητοποιήσεις πολιτών που προσπάθησαν να αποτρέψουν την απώλεια κατοικιών.

Μία από τις πλέον χαρακτηριστικές περιπτώσεις ήταν στα Χανιά.

Στις 7 το πρωί δεκάδες αστυνομικοί έφτασαν στο σπίτι πατέρα δύο ανήλικων παιδιών για να εκτελεστεί η έξωση. Σύμφωνα με όσα είχε καταγγείλει τότε η οικογένεια, υπήρχαν ακόμη δικαστικές εκκρεμότητες, ενώ η ανήλικη κόρη είχε επιβαρυνθεί ψυχολογικά από όσα συνέβαιναν.

Η υπόθεση είχε ήδη προκαλέσει κινητοποιήσεις πολιτών.

Και είχε ένα ακόμη στοιχείο που προκαλεί ερωτήματα: σύμφωνα με όσα καταγράφηκαν στο σχετικό ρεπορτάζ, το σπίτι πλειστηριάστηκε για περίπου 100.000 ευρώ, ενώ η αναφερόμενη εμπορική του αξία ήταν περίπου 250.000 ευρώ.

Διαβάστε: Εισέβαλαν 7 το πρωί 30 αστυνομικοί για να πετάξουν πατέρα με τα δύο ανήλικα από το σπίτι τους

Μπορεί μια τέτοια υπόθεση να προκαλέσει κοινωνική έκρηξη και στην Ελλάδα;

Κανείς δεν μπορεί να προβλέψει ποια συγκεκριμένη υπόθεση θα αποτελέσει τη σπίθα.

Υπάρχει όμως μια πραγματικότητα που δεν μπορεί πλέον να αγνοηθεί: πίσω από τους ηλεκτρονικούς πλειστηριασμούς δεν υπάρχουν μόνο αριθμοί, χαρτοφυλάκια και λογιστικές απαιτήσεις. Υπάρχουν οικογένειες, ηλικιωμένοι, παιδιά, μικρομεσαίοι επιχειρηματίες και άνθρωποι που μπορεί να ζουν για δεκαετίες στο ίδιο σπίτι.

Η ισπανική περίπτωση δείχνει τι μπορεί να συμβεί όταν μία από αυτές τις υποθέσεις ξεπεράσει τα όρια ενός ατομικού φακέλου και μετατραπεί σε κοινωνικό σύμβολο.

Αυτό έχει αρχίσει να εμφανίζεται και στην Ελλάδα. Μπορεί ακόμη να μην έχει πάρει τις διαστάσεις της Ισπανίας, αλλά οι κινητοποιήσεις γύρω από συγκεκριμένους πλειστηριασμούς και εξώσεις υπάρχουν ήδη.

Το μεγάλο ελληνικό πρόβλημα: τα κόκκινα δάνεια δεν εξαφανίστηκαν

Το medlabnews έχει επισημάνει εδώ και καιρό ότι η δραστική μείωση των κόκκινων δανείων στους ισολογισμούς των τραπεζών δεν σημαίνει ότι εξαφανίστηκε το ιδιωτικό χρέος των πολιτών.

Το πρόβλημα σε μεγάλο βαθμό μεταφέρθηκε.

Δάνεια πέρασαν σε funds και servicers και εκατομμύρια οφειλέτες εξακολουθούν να βρίσκονται αντιμέτωποι με απαιτήσεις, ρυθμίσεις, κατασχέσεις και πλειστηριασμούς.

Διαβάστε την έρευνα του medlabnews: Κόκκινα δάνεια στην Ελλάδα – Η έκταση του προβλήματος, οι servicers και οι επιπτώσεις στους πολίτες

Ο εξωδικαστικός αυξάνει τις ρυθμίσεις – Αλλά αυτό δεν απαντά στο βασικό ερώτημα

Το τελευταίο διάστημα παρουσιάζεται συχνά η αύξηση των ρυθμίσεων μέσω του Εξωδικαστικού Μηχανισμού ως απόδειξη ότι το πρόβλημα αντιμετωπίζεται.

Οι περισσότερες ρυθμίσεις είναι ασφαλώς θετική εξέλιξη για όσους καταφέρνουν να αποκτήσουν μία πραγματικά βιώσιμη λύση.

Όμως το medlabnews έχει ήδη θέσει ένα διαφορετικό ερώτημα:

Δεν αρκεί να γνωρίζουμε πόσοι ρύθμισαν. Πρέπει να γνωρίζουμε πόσοι σώθηκαν πραγματικά.

Πόσες από αυτές τις ρυθμίσεις εξακολουθούν να εξυπηρετούνται μετά από έναν ή δύο χρόνους;

Πόσοι οδηγήθηκαν στον εξωδικαστικό επειδή πλησίαζε ο πλειστηριασμός;

Πόσοι γνωρίζουν με ακρίβεια πώς προέκυψε το ποσό που τους ζητείται;

Πόσοι έχουν λάβει πλήρη καρτέλα του δανείου τους, με το αρχικό κεφάλαιο, τους τόκους, τις καταβολές, τα έξοδα και τυχόν ποσά που έχουν ήδη εισπραχθεί από εκποίηση περιουσίας;

Διαβάστε: Οι ρυθμίσεις αυξάνονται, αλλά το ιδιωτικό χρέος παραμένει βόμβα για εκατομμύρια πολίτες

Ρύθμιση μιας οφειλής χωρίς πλήρη εκκαθάρισή της;

Εδώ βρίσκεται ίσως το σοβαρότερο ζήτημα που έχουμε αναδείξει.

Ο εξωδικαστικός είναι ένας μηχανισμός ρύθμισης. Δεν αποτελεί από μόνος του ανεξάρτητο λογιστικό και νομικό έλεγχο της απαίτησης που έχει καταχωρίσει ο πιστωτής ή ο servicer.

Γι' αυτό έχουμε προτείνει να προηγείται κάθε ρύθμισης, κατάσχεσης και πλειστηριασμού ένα πραγματικό Πιστοποιητικό Εκκαθαρισμένης Οφειλής:

• Πόσα χρήματα έλαβε αρχικά ο δανειολήπτης;
• Πόσα έχει πληρώσει;
• Πόσοι τόκοι και έξοδα προστέθηκαν;
• Ποια ποσά έχουν ήδη εισπραχθεί;
• Αν προηγήθηκε πλειστηριασμός άλλου ακινήτου, πού καταλογίστηκε το πλειστηρίασμα;
• Ποιο είναι σήμερα το πραγματικό και εκκαθαρισμένο υπόλοιπο;

Διότι διαφορετικά υπάρχει ένα θεμελιώδες παράδοξο: ο πολίτης καλείται να ρυθμίσει ένα ποσό πριν υπάρξει ανεξάρτητη επιβεβαίωση ότι αυτό είναι πράγματι το ποσό που οφείλει.

Και όταν η ρύθμιση δεν είναι βιώσιμη;

Εδώ βρίσκεται το δεύτερο μεγάλο πρόβλημα.

Μια ρύθμιση που υπάρχει μόνο στα χαρτιά αλλά απαιτεί από ένα νοικοκυριό ποσό που δεν μπορεί μακροπρόθεσμα να καταβάλει δεν αποτελεί οριστική λύση.

Απλώς μεταθέτει το πρόβλημα.

Αν η ρύθμιση χαθεί, η διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης μπορεί να επιστρέψει και μαζί της η απειλή κατάσχεσης και πλειστηριασμού.

Αυτός είναι και ο λόγος που το βασικό κριτήριο επιτυχίας του εξωδικαστικού δεν πρέπει να είναι απλώς ο αριθμός των συμφωνιών που υπογράφονται, αλλά πόσες παραμένουν βιώσιμες και πόσοι άνθρωποι βγαίνουν οριστικά από την ομηρία του χρέους.

Όταν ένα σπίτι αξίας 250.000 ευρώ χάνεται για 100.000 ευρώ

Η ελληνική περίπτωση των Χανίων δείχνει και μια άλλη πλευρά της συζήτησης.

Σύμφωνα με όσα καταγγέλθηκαν και δημοσιεύθηκαν για τη συγκεκριμένη οικογένεια, ακίνητο με αναφερόμενη εμπορική αξία περίπου 250.000 ευρώ πέρασε μέσω πλειστηριασμού έναντι περίπου 100.000 ευρώ.

Δεν μπορεί φυσικά κάθε πλειστηριασμός να χαρακτηρίζεται συλλήβδην «αρπαγή» και κάθε αναφερόμενη εμπορική αποτίμηση πρέπει να ελέγχεται ξεχωριστά.

Όταν όμως εμφανίζονται τόσο μεγάλες αποκλίσεις, το ερώτημα γίνεται απολύτως θεμιτό:

Προστατεύει το σύστημα μόνο το δικαίωμα του πιστωτή να εισπράξει ή προστατεύει και τον οφειλέτη από μια δυσανάλογη απώλεια περιουσίας;

Η κοινωνική βόμβα δεν είναι μόνο οικονομική

Το medlabnews έχει επισημάνει επανειλημμένα και μία διάσταση που συχνά απουσιάζει από την οικονομική συζήτηση:

το ιδιωτικό χρέος είναι και ζήτημα δημόσιας υγείας.

Η χρόνια αγωνία για ένα σπίτι, οι συνεχείς ειδοποιήσεις, οι τηλεφωνικές πιέσεις, η απειλή κατάσχεσης, η πολύχρονη δικαστική διαμάχη και ο φόβος μιας έξωσης αποτελούν ισχυρές πηγές χρόνιου στρες για ολόκληρες οικογένειες.

Διαβάστε επίσης: Κόκκινα δάνεια, servicers, funds και οι επιπτώσεις στην υγεία των πολιτών

Η Μαδρίτη στέλνει ένα μήνυμα που αφορά και την Ελλάδα

Η Μαρικάρμεν δεν κέρδισε επειδή εξαφανίστηκαν οι νόμοι ούτε επειδή μία κοινωνική κινητοποίηση μπορεί από μόνη της να καταργήσει μια δικαστική διαδικασία.

Η σημασία της υπόθεσης βρίσκεται αλλού.

Μια ηλικιωμένη γυναίκα έπαψε να είναι ένας ακόμη φάκελος έξωσης και έγινε πρόσωπο.

Η κοινωνία είδε τη γυναίκα πίσω από τη διαδικασία. Και όταν αυτό συνέβη, το κοινωνικό και πολιτικό κόστος της υπόθεσης άλλαξε.

Το ίδιο μπορεί να συμβεί οπουδήποτε όταν συσσωρεύονται αρκετές κραυγαλέες περιπτώσεις.

Και στην Ελλάδα έχουν ήδη υπάρξει οι πρώτες εικόνες.

Το ερώτημα επομένως δεν είναι μόνο πόσοι πλειστηριασμοί προγραμματίζονται.

Το βαθύτερο ερώτημα είναι:

πόσες ακόμη οικογένειες μπορούν να χάσουν το σπίτι τους προτού το ιδιωτικό χρέος πάψει να αντιμετωπίζεται ως ατομικό οικονομικό πρόβλημα και μετατραπεί σε μείζον κοινωνικό ζήτημα;

---

Διαβάστε επίσης στο medlabnews.gr

➤ Κόκκινα δάνεια: Οι ρυθμίσεις αυξάνονται, αλλά το ιδιωτικό χρέος παραμένει βόμβα για εκατομμύρια πολίτες

➤ Κόκκινα δάνεια, servicers, funds και οι επιπτώσεις στην υγεία των πολιτών

➤ Το πρόβλημα των κόκκινων δανείων στην Ελλάδα: έκταση και επιπτώσεις

➤ Εισέβαλαν 7 το πρωί 30 αστυνομικοί για να πετάξουν πατέρα με τα δύο ανήλικα από το σπίτι τους

Το εργασιακό άγχος προκαλεί θυμό, φόβο, πανικό και σοβαρά προβλήματα υγείας. Τεχνικές διαχείρισης του άγχους;

της Βικτωρίας Πολύζου, σύμβουλος ψυχικής υγείας, medlabnews.gr iatrikanea

Η 10η Οκτωβρίου κάθε έτους, καθιερωμένη από την Παγκόσμια Ομοσπονδία Ψυχικής Υγείας και τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) ως Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας, είναι αφιερωμένη φέτος στην «Ψυχική Υγεία στο Χώρο Εργασίας».

Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, η εργασία είναι ευεργετική για την ψυχική υγεία, αλλά ένα αρνητικό εργασιακό περιβάλλον μπορεί να οδηγήσει σε ψυχικές διαταραχές. Ενώ οι σημερινές συνθήκες και οι όροι εργασίας έχουν αλλάξει δραματικά τα τελευταία ιδίως χρόνια και η ανεργία αποτελεί έναν σύγχρονο Μινώταυρο ιδιαίτερα για τη νεολαία, ένας στους πέντε ανθρώπους που εργάζονται θα αντιμετωπίσει ένα πρόβλημα Ψυχικής Υγείας στην εργασία του. Ο εκφοβισμός και οι προσβολές συχνά αναφέρονται ως αιτίες εμφάνισης εργασιακού στρες. Επιπλέον, ευθύνονται τόσο για σωματικά όσο και για ψυχολογικά προβλήματα.  

Το άγχος είναι μία κατάσταση, η οποία συνοδεύεται από φυσικές, ψυχολογικές ή κοινωνικές επιπτώσεις ή δυσλειτουργίες και η οποία προκύπτει σε άτομα που αισθάνονται ανίκανα να γεφυρώσουν το κενό ανάμεσα στις απαιτήσεις ή τις προσδοκίες που τίθενται επ’ αυτών.
Κάθε άτομο είναι καλά εφοδιασμένο για να αντεπεξέρχεται σε βραχυχρόνια έκθεση σε πίεση, κάτι που μπορεί να θεωρηθεί ως θετικό, αλλά έχει μεγαλύτερη δυσκολία στην αντιμετώπιση παρατεταμένης έκθεσης σε εντατική πίεση. Περαιτέρω, διαφορετικά άτομα μπορούν να αντιδράσουν διαφορετικά σε παρόμοιες καταστάσεις, ενώ το ίδιο άτομο μπορεί να αντιδράσει διαφορετικά σε παρόμοιες καταστάσεις σε διαφορετικές περιόδους της ζωής του.
Το άγχος δεν είναι ασθένεια, παρατεταμένη όμως έκθεση σε αυτό μπορεί να μειώσει την αποδοτικότητα του ατόμου στην εργασία και να επηρεάσει αρνητικά την υγεία του.

Το άγχος που προέρχεται εκτός του εργασιακού περιβάλλοντος μπορεί να οδηγήσει σε αλλαγές στη συμπεριφορά και σε μειωμένη αποδοτικότητα στην εργασία. Όλες οι εκδηλώσεις άγχους στην εργασία δεν μπορούν να θεωρηθούν εργασιακό άγχος. Το εργασιακό άγχος μπορεί να προκληθεί από διαφορετικούς παράγοντες όπως:

• το αντικείμενο εργασίας, 
• ο τρόπος οργάνωσης της εργασίας, 
• το περιβάλλον εργασίας, 
• η φτωχή επικοινωνία, κ.λπ.

Εργασιακό στρες, οικονομική κρίση, πανδημία


Ο κυριότερος παράγοντας εργασιακού στρες στις μέρες μας είναι η ανασφάλεια και το αίσθημα της απειλής που νιώθει ο εργαζόμενος. Και αυτό διότι αυτοί οι παράγοντες μπορούν αρκετά εύκολα να οδηγήσουν το άτομο στο φόβο και τον πανικό. Και τότε το άγχος πολλαπλασιάζεται και δημιουργείται φαύλος κύκλος.

 Όμως, ειδικά στις μέρες μας, το στρες στην εργασία δεν μπορεί να αναλυθεί και αντιμετωπιστεί ξεχωριστά και μόνο του. Για πολλούς ανθρώπους η εργασία ήταν πρώτη προτεραιότητα και για πολλούς περισσότερους ο δείκτης ανάπτυξης και εξέλιξής τους. Φυσικά, η εργασία είναι και προτεραιότητα και ανάπτυξη. Αλλά όταν υπάρχει μόνο αυτό και αυτό απειλείται είναι φυσικό να νιώθει ο άνθρωπος ότι απειλείται ολόκληρη η ταυτότητα, η προσωπικότητα, η ανάπτυξή του. Το ερώτημα όμως πρέπει να τεθεί από την αρχή και αφορά τις αξίες και τις στάσεις ζωής.


Το εργασιακό στρες μπορεί να θεωρηθεί και η αιτία και το αποτέλεσμα πολλών καταστάσεων. Μπορεί να γίνει αιτία πολλών ασθενειών, παθήσεων, διαταραχών. Μπορεί όμως να είναι και το αποτέλεσμα μιας πορείας ζωής που δεν επιτρέπει να πούμε «όχι» σε κανένα συνάδελφο, να μην στεναχωρήσουμε ή να δυσαρεστήσουμε κανένα υφιστάμενο, προϊστάμενο ή συνάδελφο, να φορτωνόμαστε συστηματικά δουλειά που δεν μας αναλογεί χωρίς να λέμε τίποτα, να παίρνουμε την άδειά μας αφού πρώτα αποφασίσουν όλοι οι άλλοι, να μη συζητάμε κάτι που μας ενόχλησε και να το κουβαλάμε κάθε μέρα μαζί μας…

Μέχρι και 35-40% των υπαλλήλων στην Ευρώπη δηλώνουν ότι υποφέρουν από εργασιακό άγχος με τους Έλληνες να κατέχουν την πρωτιά, δηλώνοντας άγχος στην εργασία σε επίπεδο πάνω από 60%.

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση το δεύτερο συνηθέστερο πρόβλημα υγείας που οφείλεται στην εργασία είναι μετά την οσφυαλγία, το εργασιακό άγχος, καθώς πλήττει σχεδόν ένα στους τρεις εργαζόμενους. Το εργασιακό άγχος μπορεί να εμφανισθεί σε οποιοδήποτε κλάδο και μέγεθος επιχείρησης μπορεί να επηρεάσει τον καθένα σε οποιοδήποτε επίπεδο. Πολλές συνθήκες όπως η πίεση, ο ανταγωνισμός, η αποδοτικότητα, η βία, ο εκφοβισμός, μπορεί να οδηγήσουν σε εργασιακό άγχος.Έχει υπολογισθεί ότι το άγχος που οφείλεται στην εργασία κοστίζει στα κράτη μέλη τουλάχιστον 20 δις. Ευρώ ετησίως. Το κόστος δεν θα πρέπει να υπολογίζεται μόνο στενά, δηλαδή πόσα ευρώ χάνουν οι οργανισμοί αλλά συνολικά δηλαδή να συνυπολογισθούν και οι ευρύτερες ψυχοκοινωνικές επιπτώσεις που πλήττουν την κοινωνία, τα άτομα και τις επιχειρήσεις.

Η χρήση αλκοόλ, ναρκωτικών και άλλων ψυχοτρόπων ουσιών στο χώρο της εργασίας είναι συχνό φαινόμενο και αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου για εργατικά ατυχήματα ή άλλα προβλήματα που σχετίζονται με την αποδοτικότητα στην εργασία, τις διαπροσωπικές σχέσεις, τις απουσίες και τις αναρρωτικές άδειες.

Το άγχος έχει σχέση με τις μεταβολές που συμβαίνουν στον οργανισμό όταν αυτός εκτεθεί σε απροσδιόριστη απειλή. Οι μεταβολές αυτές μπορούν να διακριθούν σε συνειδητές ή μη συνειδητές, σε μετρήσιμες ή μη μετρήσιμες. 

Υπάρχουν δυο διαφορετικά προφίλ του εργαζόμενου. Αυτού που στον εργασιακό χώρο φοβάται και αυτού που θυμώνει. Ο φόβος και ο θυμός προκαλούν αύξηση της αδρεναλίνης από τα νεφρά. Οι δυο αυτές εκδηλώσεις του οργανισμού, αποτελούν εκδηλώσεις του επινεφριδιακού άξονα. Πρόκειται για συνειδητές μεταβολές του οργανισμού. Το άτομο όταν αισθάνεται φόβο εκδηλώνει τις περισσότερες φορές υποχώρηση, ενώ όταν αισθάνεται θυμό τείνει να εκδηλώσει αντιδραστική συμπεριφορά.

 Ωστόσο ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί και στις μη συνειδητές μεταβολές του οργανισμού που οφείλονται στο άγχος. Τέτοιες μεταβολές είναι αυτές στο ανοσοποιητικό σύστημα, στο αναπαραγωγικό (δυσμηνόρροια, στυτικές διαταραχές κτλ.), στο ενδοκρινολογικό, αυξομειώσεις του βάρους, νεοπλασματικές ασθένειες, στο μεταβολικό (θυροειδής αδένας, διαβήτης κτλ.).

Στη σημερινή εποχή, ο φόβος να μην μπορείς να ανταποκριθείς στο ύψος των περιστάσεων, να μην μπορείς να ικανοποιήσεις τις απαιτήσεις που έχουν οι άλλοι για σένα, να μην μπορείς να εκφράσεις τις αδυναμίες ή την αγωνία σου, σε οδηγεί σταδιακά στην αυτοενοχοποίηση, στην απογοήτευση, στην έλλειψη αυτοεκτίμησης, στην αποξένωση, στην κατάθλιψη και υπό ορισμένες προϋποθέσεις...στην αυτοκτονία.
 Το πιο σημαντικό στοιχείο στην υγεία και ανταγωνιστικότητα μιας επιχείρησης είναι το 'ανθρώπινο κεφάλαιό' της. Αυτό ισχύει περισσότερο από ποτέ σήμερα στην οικονομία τη γνώσης. Γιατί προϋπόθεση να σκέφτονται ορθολογικά και δημιουργικά οι εργαζόμενοι είναι η διατήρηση και ανάπτυξη της ψυχικής τους υγείας.

Στους παράγοντες που σχετίζονται με το άγχος περιλαμβάνονται οι εξής:

• ο υπερβολικός φόρτος εργασίας ή η έκθεση σε φυσικούς κινδύνους.
• ο έλεγχος που έχουν οι εργαζόμενοι στον τρόπο εκτέλεσης της εργασίας τους.
• εάν οι εργαζόμενοι κατανοούν τον ρόλο τους.
• οι διαπροσωπικές σχέσεις, περιλαμβανομένων ζητημάτων όπως η παρενόχληση και η βία.
• η στήριξη που παρέχεται από συναδέλφους και προϊσταμένους, και
• η κατάρτιση που χρειάζονται οι εργαζόμενοι για την εκτέλεση των καθηκόντων τους.

Γρήγορες τεχνικές μείωσης του άγχους

Η διαχείριση του άγχους τείνει να επικεντρώνεται περισσότερο στα άτομα και όχι στις επιχειρήσεις. Όμως, το κλειδί για την πρόληψη του εργασιακού άγχους και των ψυχοκοινωνικών κινδύνων βρίσκεται στην επιχείρηση και στη διαχείριση της εργασίας. Η πρόληψη των συνεπειών του εργασιακού άγχους είναι προτιμότερη από την αντιμετώπιση μετά την εμφάνισή τους.

Μερικά αποτελεσματικά μέτρα για την αντιμετώπιση του εργασιακού άγχους είναι τα εξής:

• η παροχή επαρκούς χρόνου στους εργαζομένους για την εκτέλεση των καθηκόντων τους.
• η σαφής περιγραφή της εργασίας.
• η παροχή στους εργαζομένους της δυνατότητας να εκφράζουν παράπονα και η σοβαρή αντιμετώπισή τους.
• η ελαχιστοποίηση των φυσικών κινδύνων.
• η κατανόηση των παραγόντων άγχους εκτός του χώρου εργασίας.
• η ανταπόκριση του φόρτου εργασίας στις δυνατότητες και τους πόρους έκαστου εργαζομένου.
• η οργάνωση σεμιναρίων & εκπαίδευση των εργαζομένων από ειδικούς στη διαχείριση του άγχους.
• ο σχεδιασμός των καθηκόντων κατά τρόπο ώστε να παρέχει κίνητρα.
• ο σαφής καθορισμός εργασιακών ρόλων και αρμοδιοτήτων.
• η παροχή ευκαιριών για κοινωνική αλληλεπίδραση, και
• η αποφυγή αμφιβολιών σε θέματα εργασιακής ασφάλειας και επαγγελματικής σταδιοδρομίας.

Τι μπορούμε να κάνουμε όμως για να βοηθήσουμε τον εαυτό μας; 

Καταρχήν, θα πρέπει να διερευνήσουμε ποια είναι η πηγή του άγχους στη δουλειά μας ώστε να πάρουμε τα κατάλληλα μέτρα. Αν καταλήξουμε τελικά ότι το άγχος δεν οφείλεται σε αρνητικά συναισθήματα απέναντι στην καριέρα μας αλλά απέναντι στη δουλειά μας, μπορούμε να προχωρήσουμε σε βελτιώσεις στο καθημερινό μας πρόγραμμα ώστε να μειώσουμε τα επίπεδα του άγχους.

Τέτοιες βελτιωτικές κινήσεις μπορεί να αφορούν την 

αύξηση των ωρών ξεκούρασης, 

• την ώρα αναχώρησης από το σπίτι, 
• το να μην ψάχνουμε τι θα φορέσουμε τελευταία στιγμή, 
• το να έχουμε αρκετό χρόνο για να ετοιμαστούμε ώστε να μην ξεκινάμε με άγχος, 
• τη δημιουργία μίας λίστας με τα εργασιακά μας καθήκοντα στην αρχή της μέρας ώστε να δουλεύουμε με πρόγραμμα. 

Μπορούμε να διατηρήσουμε τα επίπεδα του άγχους σε ελεγχόμενα επίπεδα και να απολαμβάνουμε περισσότερο την καριέρα μας αρκεί να βάλουμε πρόγραμμα.

• Παράλληλα, αν δεν μπορείτε να αλλάξετε το περιβάλλον σας ή να μειώσετε το άγχος, φροντίστε τον εαυτό σας, κάντε 
• συχνά διαλείμματα, 
• γυμναστείτε, 
• φροντίστε τη διατροφή σας. 
• Μειώστε την ένταση των συναισθηματικών σας αντιδράσεων. 
• Μην προσπαθείτε να ευχαριστήσετε τους πάντες γύρω σας. 
• Βάλτε προτεραιότητες, όλα τα πράγματα με τα οποία ασχολείστε δεν είναι επείγοντα. 
• Προσπαθήστε το πρίσμα υπό το οποίο βλέπετε τα πράγματα να μην είναι πάντα αρνητικό.

Επιπλέον, χρησιμοποιήστε τεχνικές χαλάρωσης και διαλογισμό που μειώνουν την ένταση στους μυς και βοηθούν την αναπνοή να επανέλθει στον φυσιολογικό ρυθμό της. Έστω και 10 λεπτά την ημέρα βοηθούν σημαντικά στη μείωση των σωματικών συμπτωμάτων του άγχους. Αποφύγετε τα οινοπνευματώδη, το τσιγάρο και τη μεγάλη ποσότητα καφεΐνης, επειδή έχουν την τάση να αυξάνουν οποιοδήποτε σωματικό σύμπτωμα του άγχους που βιώνετε. Επίσης σημαντικό είναι να κοιμάστε αρκετά και να μη διαταράσσεται το πρόγραμμα του ύπνου σας.

Δεν θα πρέπει βέβαια να ξεχνάμε ότι η εξομάλυνση του άγχους δεν είναι κάτι που πετυχαίνεται από τη μια στιγμή στην άλλη. Είναι σχετικά εύκολο να ανακουφισθούμε από τα αρνητικά μας αισθήματα και με την βοήθεια του ειδικού θεραπευτή μπορούμε πολύ γρήγορα να απαλλαγούμε από την κορύφωση του άγχους που γίνεται με την έκρηξη του πανικού. Όμως χρειάζονται σταθερές και επίμονες προσπάθειες ώστε η βελτίωση να σταθεροποιηθεί μέσα μας.

Διαβάστε επίσης

• Mobbing, η ψυχολογική παρενόχληση, βία στην εργασία. Τρόποι συμβουλευτικής παρέμβασης
• Εργασιακό άγχος – η εκστρατεία του EU-OSHA καλεί εργοδότες και εργαζόμενους να το αντιμετωπίσουν από κοινού
• Νιώθετε διαρκώς κούραση, πόνο στους μυς, πονοκέφαλο, αδυναμία συγκέντρωσης; Mπορεί να έχετε Σύνδρομο Χρόνιας Κόπωσης.
• Απλοί τρόποι διαχείρισης του θυμού και των νεύρων, που φέρνουν οι καθημερινές απρόβλεπτες καταστάσεις που αντιμετωπίζουμε.
• Οι εργαζόμενοι που πάσχουν από έλλειψη ύπνου αγωνίζονται να ανταπεξέλθουν στις απαιτήσεις της οικογένειας και της εργασίας τους
• Μήπως έχετε ταχυπαλμίες, δυσφορία, ζαλάδες, αϋπνία, μελαγχολία; Τι πρέπει να κάνετε για την κατάθλιψη, με το τέλος του καλοκαιριού;

Παχυσαρκία: Ο λογαριασμός φτάνει τα δισεκατομμύρια – Οι ασθένειες που κρύβονται πίσω από το κόστος

 

του Αλέξανδρου Γιατζίδη, Γενικού Διευθυντή, Ινστιτούτου Ενημέρωσης και Επικοινωνίας της Υγείας, medlabnews.gr iatrikanea  

Η νέα ευρωπαϊκή έκθεση υπολογίζει το κόστος για την Ελλάδα στα 3,4 δισ. ευρώ τον χρόνο. Μια πρόσφατη ελληνική επιστημονική μελέτη όμως το ανεβάζει στα 4,92 δισ. ευρώ. Η εξήγηση βρίσκεται στις συνοσηρότητες, την απώλεια παραγωγικότητας και –κυρίως– στον τρόπο με τον οποίο μετράμε το πραγματικό κόστος της παχυσαρκίας.

Η παχυσαρκία στην Ελλάδα δεν έχει μόνο κόστος για την υγεία. Έχει πλέον έναν λογαριασμό που μετριέται σε δισεκατομμύρια ευρώ – και πιθανότατα είναι πολύ μεγαλύτερος από αυτόν που βλέπουμε με την πρώτη ματιά.

Η νέα έκθεση του Office of Health Economics (OHE), που εκπονήθηκε κατόπιν ανάθεσης της European Federation of Pharmaceutical Industries and Associations (EFPIA), υπολογίζει ότι ο αυξημένος Δείκτης Μάζας Σώματος επιβαρύνει την ελληνική οικονομία κατά περίπου 3,4 δισ. ευρώ κάθε χρόνο.

Το ποσό αντιστοιχεί περίπου σε 328 ευρώ για κάθε κάτοικο και σε περίπου 1,4% του ελληνικού ΑΕΠ.

Όμως αυτή δεν είναι η μοναδική εκτίμηση.

Τα 3,4 δισ. ευρώ δεν είναι ο μόνος αριθμός

Peer-reviewed ελληνική μελέτη των Παναγιώτη Παπαντωνίου και Νικόλαου Μανιαδάκη, που δημοσιεύθηκε αρχικά το 2025 και αφορά το οικονομικό βάρος της παχυσαρκίας στην Ελλάδα το 2024, κατέληξε σε σημαντικά υψηλότερο ποσό:

4,92 δισ. ευρώ τον χρόνο
περίπου 2,07% του ΑΕΠ

Η διαφορά σε σχέση με τα 3,4 δισ. είναι περίπου 1,52 δισ. ευρώ ή 45%.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι μία από τις δύο μελέτες είναι λανθασμένη. Οι μελέτες κόστους νόσου εξαρτώνται έντονα από τις παθήσεις που περιλαμβάνονται, τον τρόπο με τον οποίο υπολογίζεται το ποσοστό κάθε νόσου που αποδίδεται στην παχυσαρκία, την αποτίμηση της πρόωρης θνησιμότητας και της παραγωγικότητας και το εάν εξετάζεται μόνο το σύστημα υγείας ή ολόκληρη η κοινωνία.

ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 1 – Δύο διαφορετικές εκτιμήσεις για την Ελλάδα

Νέα έκθεση OHE

€3,4 δισ.

Ελληνική μελέτη κόστους

€4,92 δισ.

Οι αριθμοί δεν είναι άμεσα συγκρίσιμοι ως προς τη μεθοδολογία. Η διαφορά δείχνει πόσο σημαντικός είναι ο ορισμός του «κόστους».

Το εντυπωσιακότερο εύρημα: το 99,6% του άμεσου κόστους βρίσκεται στις συνοσηρότητες

Η ελληνική cost-of-illness μελέτη υπολόγισε τις άμεσες ιατρικές δαπάνες στα 2,593 δισ. ευρώ.

Από αυτές, περίπου 99,6% αποδόθηκε στις 33 νόσους και επιπλοκές που συνδέονται με την παχυσαρκία.

Αυτό αλλάζει ουσιαστικά τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να διαβάζεται ο λογαριασμός.

Το οικονομικό βάρος της παχυσαρκίας δεν είναι κυρίως το κόστος της αντιμετώπισης του σωματικού βάρους καθαυτού. Είναι το κόστος των νοσημάτων που εμφανίζονται συχνότερα ή επιβαρύνονται από το αυξημένο σωματικό βάρος.

Στη νέα ευρωπαϊκή έκθεση, οι μεγάλες κατηγορίες κόστους περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων τον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, τη χρόνια νεφρική νόσο, τα καρδιαγγειακά νοσήματα, τις παθήσεις του πεπτικού και τα μυοσκελετικά νοσήματα.

Πού πηγαίνουν τα 3,4 δισ. ευρώ

Στην Ελλάδα, σύμφωνα με την ανάλυση OHE, περίπου 2,3 δισ. ευρώ, δηλαδή σχεδόν το 68% του συνολικού ποσού, αποτελούν άμεσο υγειονομικό κόστος.

Ενδεικτικά, περίπου 900 εκατ. ευρώ αποδίδονται στον διαβήτη τύπου 2, περίπου 400 εκατ. ευρώ στις μυοσκελετικές παθήσεις και περίπου 200 εκατ. ευρώ στα καρδιαγγειακά νοσήματα.

ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2 – Ο λογαριασμός των €3,4 δισ.

Άμεσα €2,3 δισ. – 68%

Έμμεσα €1,1 δισ. – 32%

Άμεσο κόστος: νοσηλείες, ιατρικές επισκέψεις, φάρμακα, εξετάσεις και αντιμετώπιση των σχετιζόμενων νοσημάτων.

Έμμεσο κόστος: απουσίες από την εργασία, μειωμένη παραγωγικότητα όταν ο εργαζόμενος βρίσκεται στην εργασία αλλά δεν μπορεί να αποδώσει πλήρως, οικονομική αδράνεια, πρόωρος θάνατος και άτυπη φροντίδα από συγγενείς.

Το κόστος που δεν φαίνεται στον λογαριασμό του νοσοκομείου

Η παχυσαρκία δημιουργεί οικονομική επιβάρυνση πολύ πριν εμφανιστεί μια νοσηλεία.

Στην ελληνική μελέτη των 4,92 δισ. ευρώ, τα 2,327 δισ. ευρώ ήταν έμμεσο κόστος. Από αυτά, περίπου 1,30 δισ. ευρώ συνδέθηκε με πρόωρη θνησιμότητα, 555 εκατ. ευρώ με μειωμένη παραγωγικότητα στην εργασία και 469 εκατ. ευρώ με απουσίες από την εργασία.

Με άλλα λόγια, σχεδόν ο μισός οικονομικός λογαριασμός μπορεί να βρίσκεται έξω από τα νοσοκομεία και τα φαρμακεία.

Μπορούν οι συνοσηρότητες να πολλαπλασιάσουν το κόστος;

Σε επίπεδο ασθενούς, ναι. Σε επίπεδο εθνικού λογαριασμού όμως απαιτείται μεγάλη προσοχή για να μην γίνει διπλή καταμέτρηση.

Ένα άτομο μπορεί να έχει ταυτόχρονα παχυσαρκία, διαβήτη τύπου 2, υπέρταση, χρόνια νεφρική νόσο, καρδιακή ανεπάρκεια και οστεοαρθρίτιδα. Η παρουσία πολλών χρόνιων παθήσεων οδηγεί σε περισσότερες επισκέψεις, περισσότερα φάρμακα, συχνότερες εξετάσεις, μεγαλύτερη πιθανότητα νοσηλείας και πολύ μεγαλύτερη χρήση υγειονομικών πόρων.

Μεγάλη φινλανδική μελέτη μητρώων έδειξε ότι τα άτομα με τουλάχιστον δύο μεταβολικές συνοσηρότητες αποτελούσαν περίπου το 39% του πληθυσμού της μελέτης αλλά δημιουργούσαν το 60% του συνολικού κόστους.

Ακόμη πιο πρόσφατα δεδομένα από την Καταλονία, σε πληθυσμό περίπου 8 εκατομμυρίων, έδειξαν ότι τα άτομα με παχυσαρκία είχαν κατά μέσο όρο 108% υψηλότερη ετήσια υγειονομική δαπάνη σε σχέση με σταθμισμένο πληθυσμό αναφοράς, καθώς και 4,5 περισσότερες επισκέψεις πρωτοβάθμιας φροντίδας και 2,4 περισσότερα συνταγογραφούμενα φάρμακα ανά έτος.

Αυτό δείχνει γιατί η πολυνοσηρότητα είναι πιθανότατα μία από τις σημαντικότερες «κρυφές μεταβλητές» στον πραγματικό λογαριασμό.

Γιατί δεν μπορούμε απλώς να προσθέσουμε όλα τα κόστη

Υπάρχει όμως μια κρίσιμη επιστημονική παγίδα.

Δεν είναι σωστό να πάρουμε ολόκληρο το κόστος του διαβήτη, ολόκληρο το κόστος των καρδιαγγειακών, της νεφρικής ανεπάρκειας και των καρκίνων και να τα προσθέσουμε στο κόστος της παχυσαρκίας.

Ο ίδιος ασθενής μπορεί να βρίσκεται σε πολλές κατηγορίες ταυτόχρονα και μόνο ένα μέρος κάθε νόσου είναι αιτιολογικά αποδοτέο στο αυξημένο σωματικό βάρος.

Για τον λόγο αυτό χρησιμοποιούνται οι λεγόμενες Population Attributable Fractions – PAFs, δηλαδή υπολογίζεται ποιο ποσοστό της επιβάρυνσης μιας συγκεκριμένης νόσου θα μπορούσε, βάσει επιδημιολογικών δεδομένων, να αποδοθεί στον συγκεκριμένο παράγοντα κινδύνου.

Η βιβλιογραφία για το κόστος της παχυσαρκίας επισημαίνει ρητά τον κίνδυνο double counting όταν η πολυνοσηρότητα δεν αντιμετωπίζεται σωστά.

Ένα νέο ελληνικό στοιχείο: ένας στους 20 νοσοκομειακούς ευρώ

Πρόσφατη ελληνική ανάλυση πραγματικών δεδομένων νοσηλειών, που παρουσιάζεται στο ISPOR Europe 2026, εξέτασε περίπου 2,4 εκατομμύρια νοσηλείες σε δημόσια και ιδιωτικά νοσοκομεία.

Υπολόγισε ότι περίπου 214,4 εκατ. ευρώ, δηλαδή 5,1% ολόκληρης της νοσοκομειακής δαπάνης, μπορούσε να αποδοθεί στην παχυσαρκία.

Με απλά λόγια: περίπου ένα στα 20 ευρώ που δαπανώνται για νοσηλείες στην Ελλάδα συνδέεται, σύμφωνα με αυτή την ανάλυση, με το αυξημένο σωματικό βάρος.

Μεγαλύτερες κατηγορίες ήταν οι καρκίνοι, τα καρδιαγγειακά και τα μυοσκελετικά νοσήματα.

Και το πρόβλημα μπορεί να γίνει πολύ ακριβότερο

Η World Obesity Federation έχει εκτιμήσει ότι το συνολικό οικονομικό κόστος υπέρβαρου και παχυσαρκίας στην Ελλάδα, σε σταθερό διεθνές οικονομικό μοντέλο, θα μπορούσε να αυξηθεί από περίπου 4,26 δισ. δολάρια το 2019 σε περίπου 10,49 δισ. δολάρια το 2060.

ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 3 – Η μακροχρόνια πρόβλεψη για την Ελλάδα

2019 €/$ μοντέλο: 4,26 δισ. δολ.

2030: 5,48 δισ. δολ.

2060: 10,49 δισ. δολ.

Πηγή: World Obesity Federation. Τα ποσά είναι σε δολάρια και δεν πρέπει να συγκρίνονται απευθείας με τις νεότερες εκτιμήσεις σε ευρώ.

Ο OECD προειδοποιεί για έκρηξη της πολυνοσηρότητας στην Ελλάδα

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα νέα στοιχεία προέρχεται από το μοντέλο SPHeP-NCD του OECD.

Ακόμη και εάν οι σημερινοί παράγοντες κινδύνου και τα ποσοστά επιβίωσης παρέμεναν σταθερά, μέχρι το 2050 ο OECD εκτιμά για την Ελλάδα περίπου 25% περισσότερες περιπτώσεις μη μεταδοτικών νοσημάτων, 72% περισσότερους ανθρώπους με τουλάχιστον δύο ταυτόχρονα χρόνια νοσήματα και 58% αύξηση της κατά κεφαλήν υγειονομικής δαπάνης για NCDs.

Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για την παχυσαρκία επειδή λειτουργεί ως κοινός παράγοντας κινδύνου για πολλές από αυτές τις παθήσεις.

Για τον OECD η παχυσαρκία είναι η Νο1 προτεραιότητα στην Ελλάδα

Ο OECD έκανε ακόμη μία ενδιαφέρουσα προσομοίωση: τι θα συνέβαινε εάν η Ελλάδα έφτανε στα επίπεδα των καλύτερων 25% των χωρών OECD και ΕΕ σε έξι μεγάλους παράγοντες κινδύνου.

Στο μοντέλο αυτό, η παχυσαρκία ήταν ο σημαντικότερος μεμονωμένος παράγοντας. Αντιστοιχούσε στο 51% του δυνητικού οφέλους σε νέες περιπτώσεις NCDs, στο 52% της μείωσης των δαπανών υγείας, στο 57% του οφέλους για το εργατικό δυναμικό και στο 56% του οφέλους για το ΑΕΠ που θα μπορούσε να προκύψει από την αντιμετώπιση των έξι παραγόντων κινδύνου.

ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 4 – Πού κατατάσσει ο OECD την παχυσαρκία για την Ελλάδα

Αποφυγή νέων NCDs: 51% του συνολικού δυνητικού οφέλους

Μείωση δαπανών υγείας: 52%

Όφελος εργατικού δυναμικού: 57%

Όφελος στο ΑΕΠ: 56%

Τι κάνει η Ελλάδα

Η Ελλάδα έχει ήδη ξεκινήσει την Εθνική Δράση κατά της Παιδικής Παχυσαρκίας σε συνεργασία του Υπουργείου Υγείας με τη UNICEF.

Το πρόγραμμα σχεδιάστηκε ως παρέμβαση πρωτογενούς, δευτερογενούς και τριτογενούς πρόληψης για παιδιά 0–17 ετών και τις οικογένειές τους και περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, διατροφικές και εκπαιδευτικές παρεμβάσεις, σωματική δραστηριότητα, έγκαιρη ανίχνευση, υπηρεσίες παιδιάτρων και διαιτολόγων και ψηφιακά εργαλεία.

Η αρχική χρηματοδότηση ήταν 36 εκατ. ευρώ μέσω του Ελλάδα 2.0/NextGenerationEU.

Η παρέμβαση είναι σημαντική επειδή η Ελλάδα εμφανίζει ιδιαίτερα υψηλά ποσοστά παιδικού υπέρβαρου και παχυσαρκίας, άρα το πρόβλημα δεν ξεκινά στην ενήλικη ζωή.

Τι κάνουν άλλες χώρες

Η διεθνής πολιτική μετακινείται σταδιακά από το μήνυμα «φάτε λιγότερο και κινηθείτε περισσότερο» σε παρεμβάσεις που αλλάζουν ολόκληρο το περιβάλλον στο οποίο λαμβάνονται οι διατροφικές αποφάσεις.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, την Ιρλανδία, την Πορτογαλία, τη Γαλλία, τη Φινλανδία και άλλες χώρες έχουν εφαρμοστεί φόροι ή εισφορές στα σακχαρούχα ποτά, συχνά με κλιμάκωση ανάλογα με την περιεκτικότητα σε ζάχαρη. Το Ηνωμένο Βασίλειο χρησιμοποίησε το Soft Drinks Industry Levy με τρόπο που έδωσε στις εταιρείες ισχυρό κίνητρο να αναδιαμορφώσουν τη σύνθεση των προϊόντων.

Η Λιθουανία εισήγαγε νέο φόρο στα σακχαρούχα ποτά το 2026, ενώ η Νορβηγία ενίσχυσε το 2026 τη νομοθεσία που περιορίζει την εμπορική προώθηση ανθυγιεινών τροφίμων προς παιδιά.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας προτείνει συνδυασμό οικονομικών κινήτρων και αντικινήτρων, περιορισμούς του marketing προς παιδιά, ευδιάκριτη διατροφική επισήμανση στο εμπρός μέρος της συσκευασίας, αναδιαμόρφωση προϊόντων με λιγότερη ζάχαρη, αλάτι και κορεσμένα λιπαρά, υγιεινότερα σχολικά γεύματα και πολιτικές που διευκολύνουν την καθημερινή φυσική δραστηριότητα.

Γιατί συμβαίνει;

Η σύγχρονη επιστημονική αντίληψη δεν αντιμετωπίζει την παχυσαρκία ως απλό αποτέλεσμα «έλλειψης θέλησης».

Πρόκειται για χρόνια, σύνθετη και πολυπαραγοντική κατάσταση στην οποία αλληλεπιδρούν βιολογικοί και γενετικοί παράγοντες, το διατροφικό περιβάλλον, η διαθεσιμότητα και η τιμή των τροφίμων, η φυσική δραστηριότητα, ο ύπνος, κοινωνικοοικονομικές ανισότητες και εμπορικές επιδράσεις.

Αυτό εξηγεί γιατί οι διεθνείς οργανισμοί υποστηρίζουν ότι η λύση δεν μπορεί να είναι αποκλειστικά ατομική.

Ποιες παρεμβάσεις φαίνεται ότι έχουν τη μεγαλύτερη λογική

• Πρόληψη από την παιδική ηλικία και συστηματική παρακολούθηση της εξέλιξης του προβλήματος.
• Περιβάλλον τροφίμων: σχολικά γεύματα, κυλικεία, τιμές και διαθεσιμότητα υγιεινών επιλογών.
• Περιορισμός του marketing ανθυγιεινών τροφίμων προς παιδιά, ιδιαίτερα στις ψηφιακές πλατφόρμες.
• Φορολογικές πολιτικές για προϊόντα με πολύ υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη και κίνητρα για αναδιαμόρφωση προϊόντων.
• Έγκαιρος εντοπισμός της παχυσαρκίας και των συνοσηροτήτων πριν εμφανιστούν προχωρημένες επιπλοκές.
• Ολοκληρωμένη αντιμετώπιση παχυσαρκίας, διαβήτη, καρδιαγγειακού και νεφρικού κινδύνου αντί για ξεχωριστά «σιλό» περίθαλψης.
• Μέτρηση αποτελεσμάτων: όχι μόνο πόσοι συμμετείχαν σε ένα πρόγραμμα αλλά μεταβολές σε βάρος, νοσήματα, νοσηλείες, παραγωγικότητα και πραγματικές δαπάνες.

Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν κοστίζει 3,4 ή 4,9 δισ.

Το σημαντικότερο μήνυμα από όλες τις μελέτες είναι ότι το μεγαλύτερο μέρος του κόστους εμφανίζεται όταν η παχυσαρκία μετατρέπεται σε πολυνοσηρότητα.

Όταν στον ίδιο άνθρωπο συνυπάρχουν διαβήτης, καρδιαγγειακή νόσος, νεφρική νόσος και μυοσκελετικά προβλήματα, ο λογαριασμός δεν είναι απλώς ένα ακόμη φάρμακο ή μία ακόμη εξέταση. Είναι περισσότερες επισκέψεις, πολυφαρμακία, νοσηλείες, αναρρωτικές άδειες, απώλεια παραγωγικότητας, ανάγκη οικογενειακής φροντίδας και, τελικά, πρόωρη απώλεια ζωής.

Γι' αυτό τα 3,4 δισ. ευρώ πρέπει πιθανότατα να διαβαστούν όχι ως ένας τελικός και ακριβής «λογαριασμός», αλλά ως μία εκτίμηση της τάξης μεγέθους ενός προβλήματος που διαφορετικές μεθοδολογίες τοποθετούν ακόμη και κοντά στα 5 δισ. ευρώ ετησίως.

Και όσο αυξάνεται η πολυνοσηρότητα, το πραγματικό οικονομικό βάρος κινδυνεύει να αυξάνεται πολύ ταχύτερα από τον ίδιο τον αριθμό των ανθρώπων που ζουν με παχυσαρκία.

Σημείωση μεθοδολογίας

Οι οικονομικές εκτιμήσεις από διαφορετικές μελέτες δεν πρέπει να προστίθενται μεταξύ τους. Διαφέρουν ως προς τον ορισμό του πληθυσμού, τις νόσους που περιλαμβάνουν, το έτος αναφοράς, τη μέθοδο αποτίμησης της παραγωγικότητας και τη χρήση population-attributable fractions. Επίσης, τα ποσά σε δολάρια της World Obesity Federation δεν είναι άμεσα συγκρίσιμα με τις ελληνικές εκτιμήσεις σε ευρώ.

Πηγές

Office of Health Economics, “The Economic Burden of Overweight and Obesity in Europe”, 2026.

Papantoniou P, Maniadakis N. “The Economic Cost of Obesity: A Cost-of-Illness Study in Greece”. Applied Health Economics and Health Policy.

OECD. “The Health and Economic Benefits of Tackling Non-Communicable Diseases: Greece”, 2026.

World Obesity Federation – Global Obesity Observatory.

WHO Regional Office for Europe – Nutrition, Physical Activity and Obesity.

UNICEF Greece – Εθνική Δράση κατά της Παιδικής Παχυσαρκίας.

Πρώτη δημοσίευση: 25 Σεπτεμβρίου 2026 | Τελευταία ενημέρωση: 25 Σεπτεμβρίου 2026

Προσοχή στις προθεσμίες: Ανακοπές κινδυνεύουν να πάνε “στα σκουπίδια” σαν να μην ασκήθηκαν ποτέ – Ποιοι πρέπει να κινηθούν έως 30 Σεπτεμβρίου

medlabnews.gr

Μια εξαιρετικά σημαντική προθεσμία τρέχει για χιλιάδες εκκρεμείς ανακοπές κατά διαταγών πληρωμής και πράξεων αναγκαστικής εκτέλεσης. Όποιος αφήσει να περάσει την προθεσμία επαναπροσδιορισμού δεν κινδυνεύει απλώς να καθυστερήσει την υπόθεσή του: ο νόμος προβλέπει ότι η ανακοπή μπορεί να θεωρηθεί σαν να μην ασκήθηκε ποτέ.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται από δανειολήπτες, οφειλέτες και γενικότερα διαδίκους που έχουν ήδη καταθέσει ανακοπές και πιστεύουν ότι αρκεί να περιμένουν τη δικάσιμο που τους είχε αρχικά δοθεί ακόμη και για το 2029, το 2032 ή το 2039.

Με το νέο σύστημα αυτό δεν ισχύει για τις υποθέσεις που υπάγονται στη διαδικασία επαναπροσδιορισμού.

Η κρίσιμη φράση του νόμου

Το άρθρο 134 του Ν. 5221/2025 είναι απολύτως σαφές:

«Ανακοπή [...] για την οποία δεν υποβάλλεται εμπροθέσμως αίτηση επαναπροσδιορισμού, λογίζεται ως μηδέποτε ασκηθείσα».

Η συνέπεια επομένως δεν είναι μια απλή δικονομική καθυστέρηση.

Μια ανακοπή που έχει ήδη κατατεθεί, για την οποία μπορεί να έχουν καταβληθεί δικηγορικά και δικαστικά έξοδα και να έχει ήδη οριστεί δικάσιμος, μπορεί ουσιαστικά να εξαφανιστεί δικονομικά εάν δεν γίνει εμπρόθεσμα η νέα προβλεπόμενη ενέργεια.

Ακόμη σοβαρότερο: μπορεί να χαθεί και η αναστολή

Το ίδιο άρθρο του νόμου προβλέπει μία ακόμη ιδιαίτερα σοβαρή συνέπεια.

Εάν στο πλαίσιο της συγκεκριμένης ανακοπής είχε χορηγηθεί προσωρινή διαταγή ή αναστολή εκτέλεσης και δεν υποβληθεί εμπρόθεσμα η αίτηση επαναπροσδιορισμού, η δικαστική αυτή προστασία καταργείται αυτοδικαίως.

Αυτό σημαίνει ότι η τήρηση των νέων προθεσμιών δεν αποτελεί μια τυπική γραφειοκρατική διαδικασία, αλλά μπορεί να έχει άμεση σημασία ακόμη και για υποθέσεις αναγκαστικής εκτέλεσης και πλειστηριασμών.

Ποιοι πρέπει να προσέξουν

Η υποχρεωτική διαδικασία αφορά τις εκκρεμείς σε πρώτο βαθμό ανακοπές κατά της αναγκαστικής εκτέλεσης και κατά διαταγών πληρωμής που υπάγονται στο νέο καθεστώς και για τις οποίες έχει προσδιοριστεί δικάσιμος από 17 Σεπτεμβρίου 2027 και μετά.

Αντίθετα, για ανακοπές των οποίων η δικάσιμος έχει προσδιοριστεί πριν από τις 17 Σεπτεμβρίου 2027, εξακολουθεί να ισχύει η κανονική διαδικασία και η υπόθεση συζητείται στην ήδη ορισμένη δικάσιμο χωρίς υποχρέωση επαναπροσδιορισμού μέσω της νέας πλατφόρμας.

Οι τέσσερις προθεσμίες που δεν πρέπει να χαθούν

Η ΚΥΑ 42483/22.7.2026, η οποία δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Β΄ 5016/11.8.2026, χωρίζει τις υποθέσεις σε τέσσερα χρονικά «κύματα»:

Προσδιορισμένη δικάσιμος	Προθεσμία αίτησης επαναπροσδιορισμού
17/9/2027 – 31/12/2029	1/9/2026 – 30/9/2026
1/1/2030 – 31/12/2032	1/10/2026 – 31/10/2026
1/1/2033 – 31/12/2035	1/11/2026 – 30/11/2026
1/1/2036 – 31/12/2039	1/12/2026 – 31/12/2026

Η πρώτη προθεσμία λήγει στις 30 Σεπτεμβρίου

Αυτό σημαίνει ότι αυτή τη στιγμή η μεγαλύτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στις ανακοπές με δικάσιμο από 17 Σεπτεμβρίου 2027 έως και 31 Δεκεμβρίου 2029.

Για αυτές η αίτηση επαναπροσδιορισμού πρέπει να έχει υποβληθεί έως και τις 30 Σεπτεμβρίου 2026.

Όποιος έχει παλαιά ανακοπή με δικάσιμο μέσα σε αυτή την περίοδο δεν θα πρέπει επομένως να θεωρήσει ότι επειδή η υπόθεση έχει ήδη αριθμό κατάθεσης και ημερομηνία δικασίμου δεν απαιτείται άλλη ενέργεια.

Προσοχή και στις συνδεδεμένες ανακοπές

Υπάρχει ακόμη μία λεπτομέρεια που μπορεί εύκολα να περάσει απαρατήρητη.

Όταν υπάρχουν περισσότερες ανακοπές που αφορούν πράξεις αναγκαστικής εκτέλεσης με βάση τον ίδιο εκτελεστό τίτλο, την ίδια διαταγή πληρωμής ή τον ίδιο πίνακα κατάταξης και οι υποθέσεις έχουν διαφορετικές δικασίμους, η αίτηση επαναπροσδιορισμού πρέπει να υποβληθεί μέσα στην περίοδο που αντιστοιχεί στην ανακοπή με την πλησιέστερη δικάσιμο.

Επομένως δεν αρκεί να εξεταστεί απομονωμένα μόνο μία από τις σχετικές υποθέσεις.

Δεν αρκεί μόνο η κατάθεση της αίτησης

Χρειάζεται προσοχή και σε μία δεύτερη προθεσμία.

Ο Ν. 5221/2025 προβλέπει ότι εάν η αίτηση επαναπροσδιορισμού δεν κοινοποιηθεί με τον προβλεπόμενο τρόπο εντός 30 ημερών από την κατάθεσή της, η αίτηση λογίζεται επίσης ως μηδέποτε ασκηθείσα.

Συνεπώς, ο έλεγχος δεν πρέπει να σταματά στην ηλεκτρονική υποβολή αλλά να καλύπτει ολόκληρη τη διαδικασία που προβλέπει ο νόμος.

Γιατί έγινε η αλλαγή

Η νέα Ηλεκτρονική Πλατφόρμα Ανακοπών θεσπίστηκε με τον Ν. 5221/2025 προκειμένου να επιταχυνθεί η εκδίκαση χιλιάδων υποθέσεων που είχαν λάβει δικασίμους ακόμη και μέχρι το 2039.

Στόχος του Υπουργείου Δικαιοσύνης είναι οι συναφείς υποθέσεις να συγκεντρωθούν και να επαναπροσδιοριστούν πολύ νωρίτερα μέσω ηλεκτρονικής διαδικασίας.

Η παραγωγική λειτουργία της πλατφόρμας ξεκίνησε την 1η Σεπτεμβρίου 2026.

Τι πρέπει να ελέγξει κάποιος άμεσα

• Αν έχει εκκρεμή ανακοπή κατά διαταγής πληρωμής ή αναγκαστικής εκτέλεσης.
• Ποια είναι η τελευταία προσδιορισμένη δικάσιμος της υπόθεσης.
• Αν η δικάσιμος είναι από 17 Σεπτεμβρίου 2027 και μετά.
• Σε ποιο από τα τέσσερα χρονικά διαστήματα υπάγεται.
• Αν υπάρχουν άλλες συνδεδεμένες ανακοπές από τον ίδιο εκτελεστό τίτλο ή διαταγή πληρωμής.
• Αν έχει ήδη υποβληθεί η προβλεπόμενη αίτηση επαναπροσδιορισμού.
• Αν έχουν ολοκληρωθεί και οι απαιτούμενες κοινοποιήσεις.

Το σημαντικότερο μήνυμα είναι απλό: η ύπαρξη μιας παλιάς ανακοπής και μιας ήδη ορισμένης δικασίμου δεν αρκεί πλέον για τις υποθέσεις που υπάγονται στο νέο καθεστώς. Η προθεσμία επαναπροσδιορισμού πρέπει να ελεγχθεί εγκαίρως.

Νομικές πηγές:

Ν. 5221/2025, ιδίως άρθρα 130–134.
ΚΥΑ 42483/22.7.2026, ΦΕΚ Β΄ 5016/11.8.2026.
Υπουργείο Δικαιοσύνης – Ηλεκτρονική Πλατφόρμα Ανακοπών.

Οικονομικός «Αρμαγεδών»; Τα 7 σημάδια που τρομάζουν τις αγορές – Έρχεται νέο κραχ και τι σημαίνει για την Ελλάδα

επιμελεια medlabnews.gr iatrikanea

Έρχεται νέο κραχ; Χρέος, πετρέλαιο και AI ανάβουν «κόκκινο» – Πόσο κινδυνεύει η Ελλάδα

Ανησυχία προκαλούν ξανά στις διεθνείς αγορές το τεράστιο δημόσιο χρέος, η άνοδος των αποδόσεων των ομολόγων, το ενεργειακό κόστος και οι πολύ υψηλές αποτιμήσεις γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη. Πόσο κοντά βρισκόμαστε όμως πραγματικά σε ένα νέο παγκόσμιο κραχ και τι μπορεί να σημαίνει μια νέα κρίση για την Ελλάδα;

Μέχρι πριν από λίγους μήνες οι διεθνείς αγορές έδειχναν να αψηφούν σχεδόν τα πάντα: πολέμους, τεράστια δημόσια χρέη, ακριβό χρήμα και γεωπολιτικές εντάσεις.

Η επενδυτική έκρηξη γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη έστελνε πολλές μετοχές σε ιστορικά υψηλά.

Τώρα όμως η συζήτηση έχει αρχίσει να αλλάζει.

Το ερώτημα που επανέρχεται στα μεγάλα διεθνή οικονομικά μέσα δεν είναι πλέον μόνο εάν η AI έχει δημιουργήσει υπερβολικές αποτιμήσεις. Είναι εάν πολλά διαφορετικά προβλήματα μπορούν να εμφανιστούν ταυτόχρονα: ακριβό πετρέλαιο, επίμονος πληθωρισμός, υψηλά επιτόκια, τεράστια κρατικά χρέη και μία απότομη διόρθωση των τεχνολογικών μετοχών.

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει επισημάνει ότι οι αποτιμήσεις σε αρκετές αγορές παραμένουν υψηλές και ότι ένα ισχυρό αρνητικό σοκ θα μπορούσε να προκαλέσει απότομη ανατιμολόγηση διαφορετικών κατηγοριών περιουσιακών στοιχείων.

Δείτε την έκθεση Financial Stability Review της ΕΚΤ

Το 5% που ανησύχησε τη Wall Street

Ίσως το σημαντικότερο καμπανάκι αυτή τη στιγμή να μη βρίσκεται στις ίδιες τις μετοχές αλλά στην αγορά ομολόγων.

Η απόδοση του αμερικανικού δεκαετούς κρατικού ομολόγου έφτασε πρόσφατα στην περιοχή του 5%, επίπεδο που αποτελεί ψυχολογικό και οικονομικό όριο μεγάλης σημασίας.

Όσο υψηλότερες είναι οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων, τόσο ακριβότερη γίνεται η χρηματοδότηση όχι μόνο για τις κυβερνήσεις αλλά και για τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά.

Το πρόβλημα γίνεται ιδιαίτερα σοβαρό σε μια περίοδο κατά την οποία οι μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου καλούνται να αναχρηματοδοτήσουν τεράστιους όγκους χρέους.

Στη Γαλλία, επίσης, η ανησυχία για τα δημόσια οικονομικά έχει αυξήσει σημαντικά το κόστος δανεισμού σε σχέση με τη Γερμανία, θυμίζοντας σε ορισμένους αναλυτές περιόδους της ευρωπαϊκής κρίσης χρέους.

«Be Greek»: Η παράδοξη συμβουλή προς τις πλούσιες χώρες

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον εμφανίστηκε μία σχεδόν ειρωνική αντιστροφή των ρόλων.

Η Ελλάδα, η οποία πριν από περίπου δεκαπέντε χρόνια αποτελούσε το επίκεντρο της ευρωπαϊκής κρίσης χρέους, χρησιμοποιείται πλέον ως παράδειγμα δημοσιονομικής προσαρμογής.

Σε ανάλυση του Economist, η οποία παρουσιάστηκε και από τη Ναυτεμπορική, το μήνυμα προς τις πλούσιες χώρες που συσσωρεύουν χρέη αποδίδεται χαρακτηριστικά με δύο λέξεις:

«Be Greek».

Με άλλα λόγια: μειώστε το βάρος του χρέους όσο υπάρχει ακόμη χρόνος, αντί να περιμένετε να επιβάλουν την προσαρμογή οι ίδιες οι αγορές.

Στο σχετικό υποθετικό stress test, εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες έπρεπε να αναχρηματοδοτήσουν άμεσα το σύνολο του χρέους τους με τις σημερινές αποδόσεις, η απαιτούμενη δημοσιονομική προσαρμογή για τη σταθεροποίηση του χρέους θα ήταν εξαιρετικά μεγάλη.

Διαβάστε την ανάλυση για το «Be Greek»

Ο δεύτερος φόβος: Μήπως η AI έγινε υπερβολικά μεγάλη;

Ο δεύτερος μεγάλος άγνωστος παράγοντας είναι η τεχνητή νοημοσύνη.

Οι επενδύσεις σε data centers, chips, υπολογιστική ισχύ και εταιρείες AI έχουν φτάσει σε πρωτοφανή επίπεδα.

Το γεγονός αυτό έχει δημιουργήσει τεράστιες χρηματιστηριακές αξίες αλλά και ένα κρίσιμο ερώτημα:

Θα μπορέσουν οι επενδύσεις εκατοντάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων να δημιουργήσουν ανάλογα πραγματικά έσοδα;

Η BIS, η Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών που συχνά αποκαλείται «τράπεζα των κεντρικών τραπεζών», έχει επισημάνει τους αυξανόμενους κινδύνους από τη μόχλευση, το private credit και την τεράστια χρηματοδότηση του τεχνολογικού τομέα.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η «φούσκα της AI» είναι βέβαιο ότι θα σκάσει.

Σημαίνει όμως ότι εάν οι προσδοκίες για τα κέρδη της τεχνητής νοημοσύνης αποδειχθούν υπερβολικές, η διόρθωση θα μπορούσε να είναι ιδιαίτερα ισχυρή.

Τι προβλέπουν πραγματικά ΔΝΤ, OECD και Παγκόσμια Τράπεζα

Εδώ βρίσκεται η σημαντικότερη διαφορά μεταξύ ενός δραματικού σεναρίου και των σημερινών επίσημων προβλέψεων.

Οι μεγάλοι διεθνείς οργανισμοί δεν προβλέπουν αυτή τη στιγμή παγκόσμια οικονομική κατάρρευση.

Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο προβλέπει ότι η παγκόσμια οικονομία θα συνεχίσει να αναπτύσσεται, έστω με σχετικά χαμηλούς ρυθμούς.

World Economic Outlook – ΔΝΤ

Ο OECD επίσης βλέπει επιβράδυνση, αλλά όχι ως βασικό σενάριο μια παγκόσμια ύφεση αντίστοιχη του 2008.

OECD Economic Outlook

Η Παγκόσμια Τράπεζα εμφανίζεται επίσης επιφυλακτική για την παγκόσμια ανάπτυξη, επισημαίνοντας τις γεωπολιτικές εντάσεις, τα υψηλά χρέη και το ακριβό χρήμα.

Global Economic Prospects – World Bank

Άρα το βασικό σενάριο παραμένει σήμερα:

χαμηλότερη ανάπτυξη και μεγαλύτερη οικονομική ευπάθεια – όχι βέβαιο παγκόσμιο κραχ.

Πότε όμως μπορεί να γίνει πραγματικά επικίνδυνη η κατάσταση;

Το πρόβλημα θα μπορούσε να γίνει πολύ σοβαρότερο εάν εμφανιστούν ταυτόχρονα αρκετοί αρνητικοί παράγοντες.

• Νέα μεγάλη άνοδος της τιμής του πετρελαίου.
• Επιστροφή ισχυρών πληθωριστικών πιέσεων.
• Διατήρηση ή νέα αύξηση των επιτοκίων.
• Περαιτέρω άνοδος των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων.
• Ανησυχία για τη βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους μεγάλων οικονομιών.
• Ισχυρή πτώση στις τεχνολογικές και AI μετοχές.
• Γεωπολιτική κρίση που θα επηρεάσει ενέργεια, μεταφορές και τρόφιμα.

Το πραγματικά επικίνδυνο σενάριο επομένως δεν είναι ένα μόνο «κραχ».

Είναι μία αλληλουχία:

ενέργεια → πληθωρισμός → επιτόκια → ομόλογα → τράπεζες και επιχειρήσεις → κατανάλωση → απασχόληση.

Η Ελλάδα βρίσκεται σήμερα σε πολύ διαφορετική θέση από το 2010

Για την Ελλάδα η εικόνα είναι σημαντικά διαφορετική σε σχέση με την περίοδο της κρίσης χρέους.

Η χώρα έχει επιστρέψει σε επενδυτική βαθμίδα, το δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ υποχωρεί και η δομή του ελληνικού χρέους παραμένει διαφορετική από εκείνη πολλών άλλων χωρών, καθώς μεγάλο μέρος του βρίσκεται σε επίσημους ευρωπαϊκούς θεσμούς και έχει μακροχρόνια χαρακτηριστικά.

Αυτό σημαίνει ότι μια νέα διεθνής κρίση δεν θα μεταφραζόταν αυτομάτως σε επανάληψη του 2010.

Δεν σημαίνει όμως ότι η Ελλάδα είναι προστατευμένη από τις συνέπειες μιας παγκόσμιας επιβράδυνσης.

Πού θα χτυπούσε πρώτα μια νέα κρίση στην Ελλάδα;

Το πιθανότερο είναι ότι η πίεση θα εμφανιζόταν αρχικά όχι μέσω μιας νέας κρίσης κρατικού χρέους αλλά μέσω της καθημερινότητας των νοικοκυριών.

Η αλυσίδα θα μπορούσε να είναι:

ακριβότερη ενέργεια → ακριβότερες μεταφορές → αυξημένο κόστος παραγωγής → αυξήσεις στις τιμές τροφίμων → μικρότερο διαθέσιμο εισόδημα → πτώση κατανάλωσης.

Η ελληνική οικονομία επηρεάζεται επίσης σημαντικά από τον τουρισμό, τις επενδύσεις και την οικονομική κατάσταση της υπόλοιπης Ευρώπης.

Μία ισχυρή ευρωπαϊκή ύφεση θα μπορούσε επομένως να περάσει σχετικά γρήγορα και στην Ελλάδα.

Έρχεται «πείνα»;

Με τα σημερινά δεδομένα, όχι.

Δεν υπάρχει αξιόπιστη ένδειξη ότι η Ελλάδα οδηγείται σε γενικευμένη έλλειψη τροφίμων ή σε κατάσταση λιμού.

Υπάρχει όμως ένα πολύ διαφορετικό και υπαρκτό πρόβλημα: η οικονομική πρόσβαση στα τρόφιμα.

Όταν αυξάνονται ταυτόχρονα τρόφιμα, ενέργεια, στέγαση και επιτόκια, τα χαμηλότερα εισοδήματα αναγκάζονται να περιορίζουν όλο και περισσότερο τις αγορές τους.

Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται μεταξύ των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης με υψηλό ποσοστό πληθυσμού που αντιμετωπίζει κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού.

Eurostat

Επομένως το πραγματικό κοινωνικό ερώτημα δεν είναι σήμερα εάν «θα υπάρξουν τρόφιμα στα ράφια».

Είναι:

πόσα νοικοκυριά θα μπορούν να αγοράζουν την ίδια ποσότητα και ποιότητα τροφίμων εάν υπάρξει νέο κύμα ακρίβειας;

Διεθνώς ο κίνδυνος επισιτιστικής κρίσης είναι πολύ σοβαρότερος

Σε πολλές φτωχότερες χώρες η κατάσταση είναι ήδη εντελώς διαφορετική.

Το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα του ΟΗΕ προειδοποιεί ότι εκατοντάδες εκατομμύρια άνθρωποι αντιμετωπίζουν οξεία επισιτιστική ανασφάλεια, κυρίως εξαιτίας πολέμων, πολιτικής αστάθειας, ακραίων καιρικών φαινομένων και οικονομικών κρίσεων.

WFP Global Outlook

Ταυτόχρονα ο FAO παρακολουθεί στενά τις διεθνείς τιμές τροφίμων και τις επιπτώσεις από τις γεωπολιτικές εντάσεις και τα ακραία καιρικά φαινόμενα.

FAO Food Price Index

Άρα έρχεται νέο κραχ;

Το πιο ακριβές συμπέρασμα σήμερα είναι ότι ένα νέο παγκόσμιο κραχ δεν είναι αναπόφευκτο ούτε αποτελεί το βασικό σενάριο των διεθνών οργανισμών.

Υπάρχουν όμως αρκετές εστίες κινδύνου ώστε οι επενδυτές και οι κεντρικές τράπεζες να παρακολουθούν πλέον πολύ προσεκτικά τις εξελίξεις.

Το επικίνδυνο σημείο δεν είναι ένα μεμονωμένο πρόβλημα.

Είναι να εμφανιστούν ταυτόχρονα:

πετρέλαιο + πληθωρισμός + υψηλά επιτόκια + κρίση ομολόγων + μεγάλη διόρθωση της AI.

Τότε μία χρηματιστηριακή πτώση θα μπορούσε να περάσει από τις αγορές στην πραγματική οικονομία, στις επιχειρήσεις, στην απασχόληση και τελικά στο εισόδημα των νοικοκυριών.

Για την Ελλάδα, ο μεγαλύτερος άμεσος κίνδυνος δεν φαίνεται σήμερα να είναι μια νέα κρατική χρεοκοπία, αλλά ένας νέος κύκλος ακρίβειας και συμπίεσης του διαθέσιμου εισοδήματος.

---

Συμπέρασμα: Τα σημερινά δεδομένα δεν δικαιολογούν την πρόβλεψη ενός βέβαιου «οικονομικού Αρμαγεδώνα». Δικαιολογούν όμως αυξημένη επαγρύπνηση, καθώς δημόσιο χρέος, ομόλογα, ενεργειακές τιμές και εξαιρετικά υψηλές προσδοκίες για την AI δημιουργούν ένα περιβάλλον στο οποίο ένα μεγάλο εξωτερικό σοκ θα μπορούσε να έχει πολύ μεγαλύτερες συνέπειες από ό,τι πριν από λίγα χρόνια.

---

Πηγές: IMF, OECD, World Bank, European Central Bank, Eurostat, FAO, World Food Programme, Economist, Ναυτεμπορική.