Νέα θεραπευτική επιλογή για την αληθή πολυκυτταραιμία: Έγκριση του rusfertide από τον FDA

medlabnews.gr iatrikanea

Η αληθής πολυκυτταραιμία αποτελεί μία σπάνια αλλά σοβαρή αιματολογική νεοπλασία, η οποία συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο θρομβωτικών επιπλοκών και σημαντική επιβάρυνση της καθημερινότητας των ασθενών. Παρά τις διαθέσιμες θεραπείες, η αποτελεσματική διατήρηση του αιματοκρίτη σε ασφαλή επίπεδα εξακολουθεί να αποτελεί βασική πρόκληση.

Νέα δεδομένα έρχονται από τις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς ο Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) ενέκρινε το rusfertide (Mimrylo), την πρώτη θεραπεία της κατηγορίας των μιμητών εψιδίνης, για τη θεραπεία της ερυθροκυττάρωσης σε ενήλικες με αληθή πολυκυτταραιμία. Οι Ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα» της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, Κωνσταντίνος Γιάννακας και Θάνος Δημόπουλος, συνοψίζουν τα βασικά στοιχεία για τη νόσο και τη νέα θεραπευτική εξέλιξη.

Η αληθής πολυκυτταραιμία (polycythemia vera – PV) είναι μια χρόνια μυελοϋπερπλαστική νεοπλασία του αίματος, κατά την οποία ο μυελός των οστών παράγει υπερβολικό αριθμό ερυθρών αιμοσφαιρίων και συχνά, σε μικρότερο βαθμό, λευκών αιμοσφαιρίων και αιμοπεταλίων.

Η αύξηση των ερυθρών αιμοσφαιρίων οδηγεί σε άνοδο του αιματοκρίτη και του ιξώδους του αίματος, με αποτέλεσμα αυξημένο κίνδυνο σοβαρών θρομβωτικών συμβαμάτων, όπως αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση και πνευμονική εμβολή. Παράλληλα, πολλοί ασθενείς εμφανίζουν συμπτώματα που επηρεάζουν σημαντικά την ποιότητα ζωής τους, όπως έντονη κόπωση, κνησμό, δυσκολία συγκέντρωσης και νυχτερινές εφιδρώσεις.

Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, περίπου το 78% των ασθενών δεν επιτυγχάνουν επαρκή έλεγχο του αιματοκρίτη με τις σημερινές συνήθεις θεραπευτικές προσεγγίσεις, ενώ ο μη ελεγχόμενος αιματοκρίτης συνδέεται με τετραπλάσιο κίνδυνο καρδιαγγειακού θανάτου ή σοβαρού καρδιαγγειακού επεισοδίου.

Πώς τίθεται η διάγνωση

Η διάγνωση της αληθούς πολυκυτταραιμίας βασίζεται σε εργαστηριακά και μοριακά κριτήρια. Περιλαμβάνει αυξημένες τιμές αιματοκρίτη ή αιμοσφαιρίνης και αυξημένη μάζα ερυθρών αιμοσφαιρίων, αφού προηγουμένως αποκλειστούν δευτεροπαθή αίτια ερυθροκυττάρωσης, όπως το κάπνισμα, η υποξία ή η λήψη συγκεκριμένων φαρμάκων.

Καθοριστικό ρόλο έχει ο μοριακός έλεγχος για τη μετάλλαξη JAK2 (V617F ή exon 12), καθώς περισσότερο από το 95% των ασθενών φέρουν κάποια μετάλλαξη του γονιδίου JAK2. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις πραγματοποιείται βιοψία μυελού των οστών και μέτρηση της ερυθροποιητίνης, η οποία συνήθως είναι χαμηλή στην αληθή πολυκυτταραιμία.

Η σημερινή θεραπευτική αντιμετώπιση

Βασικός θεραπευτικός στόχος παραμένει η διατήρηση του αιματοκρίτη κάτω από το 45%, καθώς έχει αποδειχθεί ότι έτσι μειώνεται ο κίνδυνος θρομβωτικών επεισοδίων.

Η θεραπευτική αφαίμαξη (phlebotomy) αποτελεί τη συχνότερη παρέμβαση και εφαρμόζεται για τη μείωση της μάζας των ερυθρών αιμοσφαιρίων. Αν και είναι αποτελεσματική, συχνά επιβαρύνει την καθημερινότητα των ασθενών και δεν επαρκεί σε όλες τις περιπτώσεις.

Για ασθενείς υψηλότερου κινδύνου χρησιμοποιούνται κυτταρομειωτικά φάρμακα, όπως η υδροξυουρία. Επιπλέον, σε περιπτώσεις αντίστασης ή δυσανεξίας στην υδροξυουρία μπορούν να χορηγηθούν στοχευμένες θεραπείες, όπως οι αναστολείς JAK2 ruxolitinib, momelotinib και pacritinib, καθώς και η μακράς δράσης ιντερφερόνη ropeginterferon alfa-2b (Besremi).

Στο θεραπευτικό σχήμα περιλαμβάνεται επίσης χαμηλής δόσης ασπιρίνη για θρομβοπροφύλαξη.

Παρά τις διαθέσιμες επιλογές, η επίτευξη σταθερού ελέγχου του αιματοκρίτη εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα θεραπευτικά ζητήματα για τους ασθενείς με PV.

Η έγκριση του rusfertide

Στις 28 Αυγούστου ο FDA ενέκρινε το rusfertide (Mimrylo) για τη θεραπεία της ερυθροκυττάρωσης σε ενήλικες με αληθή πολυκυτταραιμία. Πρόκειται για το πρώτο φάρμακο της κατηγορίας του (first-in-class).

Το rusfertide είναι μιμητής της εψιδίνης, της φυσικής ορμόνης που ρυθμίζει τη διαχείριση του σιδήρου στον οργανισμό. Μέσω της δράσης του περιορίζει τη διαθεσιμότητα του σιδήρου που απαιτείται για την παραγωγή ερυθρών αιμοσφαιρίων, συμβάλλοντας στον έλεγχο του αιματοκρίτη και μειώνοντας την ανάγκη για συχνές αφαιμάξεις.

Η έγκριση βασίστηκε στα αποτελέσματα της παγκόσμιας τυχαιοποιημένης μελέτης φάσης III VERIFY (NCT05210790), στην οποία συμμετείχαν 293 ασθενείς με αληθή πολυκυτταραιμία. Τα αποτελέσματα παρουσιάστηκαν στο Plenary Session του ASCO 2025.

Σύμφωνα με τα δεδομένα της μελέτης, το rusfertide σε συνδυασμό με την τυπική θεραπεία (Standard Of Care) πέτυχε ανώτερα ποσοστά ανταπόκρισης έναντι του εικονικού φαρμάκου (placebo), με ποσοστά 76,9% έναντι 32,9%.

Παράλληλα, παρατηρήθηκε αποτελεσματικός έλεγχος του αιματοκρίτη κάτω από το επιθυμητό όριο, σημαντική μείωση της ανάγκης για αφαιμάξεις και βελτίωση της κόπωσης, όπως αξιολογήθηκε με την κλίμακα PROMIS Fatigue SF-8a.

Η θεραπεία εμφάνισε ευνοϊκό προφίλ ασφάλειας κατά τις 52 εβδομάδες παρακολούθησης, με συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες τις αντιδράσεις στο σημείο έγχυσης και την αναιμία.

Τι σημαίνει η νέα θεραπεία για τους ασθενείς

Για πολλά χρόνια, η θεραπευτική αφαίμαξη αποτελούσε τον βασικό πυλώνα αντιμετώπισης της αληθούς πολυκυτταραιμίας. Η έγκριση του rusfertide εισάγει μια διαφορετική προσέγγιση, η οποία βασίζεται στη ρύθμιση του μεταβολισμού του σιδήρου και στον έλεγχο της υπερπαραγωγής ερυθρών αιμοσφαιρίων.

Τα διαθέσιμα δεδομένα δείχνουν ότι η νέα θεραπεία μπορεί να συμβάλει στη μείωση των αφαιμάξεων, στη βελτίωση της κόπωσης και στην αποτελεσματικότερη ρύθμιση του αιματοκρίτη. Για τους ασθενείς με μη επαρκώς ελεγχόμενη νόσο, η εξέλιξη αυτή ενδέχεται να μεταφραστεί σε καλύτερη ποιότητα ζωής και χαμηλότερο θρομβωτικό κίνδυνο.