«Γεμίστε τα ντουλάπια σας»: 33 χώρες ζητούν από τους πολίτες να έχουν τρόφιμα και νερό – Τι φοβούνται και τι ισχύει για την Ελλάδα;

 επιμέλεια Κλεοπάτρα Ζουμπουρλή, μοριακή βιολόγος, medlabnews.gr iatrikanea

Κυβερνήσεις σε 33 χώρες καλούν τους πολίτες να έχουν στα σπίτια τους αποθέματα τροφίμων, νερού, φαρμάκων και άλλων βασικών ειδών για τουλάχιστον τρεις ημέρες. Ορισμένες χώρες ανεβάζουν το όριο στις επτά, δέκα ή ακόμη και δεκατέσσερις ημέρες. Γιατί όμως οι κυβερνήσεις ζητούν από τους πολίτες να γεμίσουν τα ντουλάπια τους; Τι φοβούνται; Υπάρχει κάποια συγκεκριμένη απειλή και τι προβλέπεται στην Ελλάδα;

Η νέα εκστρατεία ετοιμότητας που ανακοίνωσε η βρετανική κυβέρνηση στις 22 Οκτωβρίου 2026 επανέφερε το ζήτημα στο προσκήνιο. Η προτροπή προς τα νοικοκυριά είναι να μπορούν να αντεπεξέλθουν για τουλάχιστον 72 ώρες χωρίς να εξαρτώνται πλήρως από ηλεκτρικό ρεύμα, ύδρευση, καταστήματα ή άλλες βασικές υπηρεσίες.

Οι προειδοποιήσεις δεν περιορίζονται στη Βρετανία. Αντίστοιχες συστάσεις έχουν εκδοθεί από ευρωπαϊκές και άλλες κυβερνήσεις, ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει θέσει ως στόχο την ελάχιστη αυτάρκεια των πολιτών για 72 ώρες.

Γιατί ζητούν από τους πολίτες να αποθηκεύσουν τρόφιμα; Τι περιμένουν οι κυβερνήσεις;

Το βασικό ερώτημα είναι αν οι οδηγίες αποτελούν προειδοποίηση για έναν επικείμενο πόλεμο ή για κάποια άλλη σοβαρή κρίση.

Η απάντηση είναι ότι οι επίσημες οδηγίες δεν αποδεικνύουν πως επίκειται ένα συγκεκριμένο καταστροφικό γεγονός. Αποτελούν όμως ένδειξη ότι οι κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν με μεγαλύτερη σοβαρότητα την πιθανότητα εκτεταμένων διακοπών βασικών υποδομών.

Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, οι κίνδυνοι που λαμβάνονται υπόψη περιλαμβάνουν:

• Πολεμικές συγκρούσεις και γεωπολιτική αστάθεια: Ενδεχόμενη διαταραχή της τροφοδοσίας, των μεταφορών ή της λειτουργίας κρίσιμων υποδομών.
• Κυβερνοεπιθέσεις και δολιοφθορές: Πιθανή διακοπή ηλεκτρικής ενέργειας, τηλεπικοινωνιών, τραπεζικών συναλλαγών και άλλων υπηρεσιών.
• Ακραία καιρικά φαινόμενα: Πλημμύρες, καταιγίδες, χιονοπτώσεις, καύσωνες και πυρκαγιές.
• Σεισμούς και φυσικές καταστροφές: Καταστροφές σε οδικά δίκτυα, δίκτυα ύδρευσης και ηλεκτροδότησης.
• Υγειονομικές κρίσεις: Πανδημίες ή άλλες καταστάσεις που διαταράσσουν την καθημερινότητα και τις εφοδιαστικές αλυσίδες.

Ο στόχος δεν είναι να προετοιμαστεί κάθε οικογένεια για έναν πόλεμο, αλλά να μπορεί να καλύψει βασικές ανάγκες μέχρι να αποκατασταθούν οι υπηρεσίες ή να οργανωθεί η κρατική βοήθεια.

Η Βρετανία ξεκίνησε νέα εκστρατεία στις 22 Οκτωβρίου 2026

Η βρετανική κυβέρνηση ανακοίνωσε την εκστρατεία «Be Ready», η οποία αποτελεί την πρώτη φάση ενός τριετούς προγράμματος ενημέρωσης των νοικοκυριών.

Οι πολίτες καλούνται να διατηρούν νερό, τρόφιμα μακράς διάρκειας, φακό, ραδιόφωνο, φορτισμένη εξωτερική μπαταρία κινητού και άλλα απαραίτητα είδη.

Η βρετανική κυβέρνηση επικαλείται ιδιαίτερα τις συνέπειες των ακραίων καιρικών φαινομένων, που μπορεί να προκαλέσουν διακοπές ηλεκτρικού ρεύματος, ύδρευσης, τηλεφωνίας και πρόσβασης στο διαδίκτυο.

Η σύσταση είναι να υπάρχουν προμήθειες για τρεις ημέρες, με ενδεικτική ποσότητα πόσιμου νερού τρία λίτρα ανά άτομο ημερησίως.

Πρόκειται για ενίσχυση μιας πολιτικής προετοιμασίας που υπήρχε ήδη από τον Μάιο του 2024 και όχι για ανακοίνωση άμεσης απειλής.

Πηγή: Βρετανική κυβέρνηση – Ανακοίνωση 22 Οκτωβρίου 2026.

Ποιες χώρες προτείνουν αποθέματα για 3, 7, 10 ή 14 ημέρες;

Οι συστάσεις διαφέρουν ανάλογα με τις εκτιμήσεις κινδύνου και την πολιτική προστασίας κάθε χώρας.

• Βρετανία: 3 ημέρες.
• Γαλλία: 72 ώρες.
• Ολλανδία: 72 ώρες.
• Βέλγιο: τουλάχιστον 72 ώρες.
• Δανία: 3 ημέρες.
• Φινλανδία: τουλάχιστον 3 ημέρες.
• Πολωνία: τουλάχιστον 3 ημέρες.
• Τσεχία: 72 ώρες.
• Λιθουανία: τουλάχιστον 72 ώρες.
• Σουηδία: τουλάχιστον 7 ημέρες.
• Νορβηγία: 7 ημέρες.
• Γερμανία: 10 ημέρες.
• Αυστρία: 10 έως 14 ημέρες, σύμφωνα με οδηγίες της αυστριακής πολιτικής προστασίας.

Οι παραπάνω χρονικές περίοδοι προκύπτουν από δημοσιευμένες οδηγίες των αρμόδιων φορέων. Δεν αποτελούν όλες νέες ανακοινώσεις του Οκτωβρίου 2026.

Γιατί Γερμανία και Σκανδιναβία ζητούν περισσότερα αποθέματα;

Η Γερμανική Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Πολιτικής Προστασίας (BBK) συστήνει αποθέματα τροφίμων και ποτών για δέκα ημέρες.

Η Νορβηγία αύξησε το 2024 τη σύσταση αυτονομίας των νοικοκυριών από τρεις ημέρες σε μία εβδομάδα.

Οι νορβηγικές αρχές εξηγούν ότι η προετοιμασία αυτή αφορά καταστάσεις κατά τις οποίες μπορεί να μη λειτουργούν ηλεκτροδότηση, ύδρευση, αποχέτευση, διαδίκτυο, κινητή τηλεφωνία ή ηλεκτρονικές πληρωμές.

Η Σουηδία, που διαθέτει μακρά παράδοση σχεδιασμού πολιτικής και στρατιωτικής άμυνας, συστήνει επίσης αυτάρκεια τουλάχιστον μίας εβδομάδας.

Η διαφορά στις ημέρες δεν σημαίνει ότι κάποια κυβέρνηση γνωρίζει περισσότερα για ένα επικείμενο γεγονός. Αντανακλά διαφορετική αξιολόγηση κινδύνων και διαφορετικούς στόχους πολιτικής προστασίας.

Συνολικά 33 χώρες περιλαμβάνονται στη διεθνή καταγραφή

Στη διεθνή καταγραφή που δημοσιοποιήθηκε από το Newsweek περιλαμβάνονται 33 χώρες με οδηγίες αποθήκευσης βασικών εφοδίων ή προετοιμασίας νοικοκυριών για κρίσεις.

Στην Ευρώπη αναφέρονται το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ιρλανδία, η Γαλλία, η Γερμανία, η Ολλανδία, η Δανία, η Νορβηγία, η Σουηδία, η Φινλανδία, η Εσθονία, η Λετονία, η Λιθουανία, η Πολωνία, η Τσεχία, η Αυστρία, η Ελβετία και η Κροατία.

Στην Αμερική περιλαμβάνονται οι ΗΠΑ, ο Καναδάς, το Μεξικό, η Χιλή, η Κολομβία, η Αργεντινή και η Βραζιλία. Στην Ασία αναφέρονται η Ιαπωνία, η Ταϊβάν, το Ισραήλ, η Ινδία, οι Φιλιππίνες και η Σιγκαπούρη, ενώ στη διεθνή καταγραφή περιλαμβάνονται επίσης η Νότια Αφρική, η Αυστραλία και η Νέα Ζηλανδία.

Η καταγραφή αυτή δεν σημαίνει ότι και οι 33 χώρες εξέδωσαν ταυτόχρονα νέες προειδοποιήσεις ή ότι όλες χρησιμοποιούν ακριβώς τις ίδιες οδηγίες.

Τι έχει αποφασίσει η Ευρωπαϊκή Ένωση για τις 72 ώρες;

Στις 26 Μαρτίου 2025 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε τη στρατηγική Preparedness Union Strategy, με στόχο την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ετοιμότητας απέναντι σε κρίσεις.

Μία από τις προβλεπόμενες δράσεις είναι η ανάπτυξη κατευθυντήριων γραμμών ώστε ο πληθυσμός να μπορεί να καλύπτει τις βασικές του ανάγκες για τουλάχιστον 72 ώρες.

Αυτό δεν αποτελεί νομική υποχρέωση των πολιτών να αγοράσουν συγκεκριμένα είδη ή ποσότητες τροφίμων.

Τον Ιούλιο του 2025 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε επίσης στρατηγική δημιουργίας αποθεμάτων κρίσιμων αγαθών σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όπως ιατρικό υλικό, ενεργειακός εξοπλισμός και άλλα απαραίτητα εφόδια.

Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή – Στρατηγική ετοιμότητας.

Τι ισχύει στην Ελλάδα; Υπάρχουν αντίστοιχες οδηγίες;

Ναι. Στην Ελλάδα υπάρχουν ήδη επίσημες οδηγίες προετοιμασίας των νοικοκυριών για φυσικές καταστροφές και έκτακτες ανάγκες.

Η Περιφέρεια Αττικής έχει εκδώσει ενημερωτικό υλικό πολιτικής προστασίας στο οποίο προτείνεται ξηρά τροφή για τουλάχιστον τρεις ημέρες και νερό τριών έως τεσσάρων λίτρων ανά άτομο ημερησίως για κατανάλωση και υγιεινή.

Η Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης αναφέρει επίσης ότι τα νοικοκυριά πρέπει να σχεδιάζουν απόθεμα τροφίμων τουλάχιστον τριών ημερών, επιλέγοντας τρόφιμα μακράς διάρκειας που απαιτούν ελάχιστο ή καθόλου μαγείρεμα, νερό και ψύξη.

Το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας παρέχει οδηγίες αντισεισμικής προετοιμασίας, που περιλαμβάνουν φακό, φορητό ραδιόφωνο, πρώτες βοήθειες και οικογενειακό σχέδιο αντιμετώπισης έκτακτης ανάγκης.

Δεν διαπιστώνεται, ωστόσο, από τις πηγές που εξετάστηκαν, νέα πανελλαδική εκστρατεία αντίστοιχη της βρετανικής «Be Ready», με ενιαία ανακοίνωση προς όλα τα νοικοκυριά τον Οκτώβριο του 2026.

Η ανακοίνωση του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού τον Μάρτιο του 2026

Στις 6 Μαρτίου 2026, ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός δημοσίευσε οδηγίες για το περιεχόμενο ενός σακιδίου έκτακτης ανάγκης.

Μεταξύ άλλων, συστήνει τρόφιμα που δεν αλλοιώνονται και δεν απαιτούν μαγείρεμα, απαραίτητα φάρμακα, κουτί πρώτων βοηθειών, ραδιόφωνο με μπαταρίες, φακό, φορτιστή κινητού, μετρητά, αντίγραφα βασικών εγγράφων και έξι λίτρα πόσιμου νερού ανά άτομο.

Πρέπει να διευκρινιστεί ότι η ποσότητα αυτή αφορά το συγκεκριμένο σακίδιο και δεν ταυτίζεται υποχρεωτικά με το συνολικό νερό που θα χρειαζόταν ένα νοικοκυριό για τρεις ημέρες.

Πηγή: Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός – Σακίδιο έκτακτης ανάγκης.

Τι πρέπει να έχουμε στα ντουλάπια μας για τρεις ημέρες;

Οι ευρωπαϊκές οδηγίες προτείνουν απλή και σταδιακή προετοιμασία, χωρίς πανικό και υπερβολικές αγορές.

Νερό

Η Δανία, η Ολλανδία και η Βρετανία χρησιμοποιούν ως πρακτικό σημείο αναφοράς τα τρία λίτρα ανά άτομο ημερησίως, ανάλογα με τις προβλεπόμενες ανάγκες.

Με αυτή την παραδοχή, για τρεις ημέρες απαιτούνται:

• Ένα άτομο: 3 × 3 = 9 λίτρα.
• Δύο άτομα: 2 × 3 × 3 = 18 λίτρα.
• Τετραμελής οικογένεια: 4 × 3 × 3 = 36 λίτρα.

Για μαγείρεμα, καθαριότητα, βρέφη ή ιδιαίτερες ανάγκες υγείας μπορεί να απαιτούνται επιπλέον ποσότητες.

Τρόφιμα

• Κονσέρβες λαχανικών, οσπρίων και έτοιμων γευμάτων.
• Ξηροί καρποί και αποξηραμένα φρούτα.
• Φρυγανιές, παξιμάδια και κράκερ.
• Μπάρες δημητριακών και άλλα τρόφιμα που διατηρούνται εκτός ψυγείου.
• Γάλα μακράς διάρκειας και ειδικά τρόφιμα όπου χρειάζονται.
• Παιδικές τροφές, εφόσον υπάρχουν βρέφη.
• Τροφή για κατοικίδια.

Προτιμώνται τρόφιμα που μπορούν να καταναλωθούν χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα ή μαγείρεμα και δεν απαιτούν μεγάλη ποσότητα νερού για την προετοιμασία τους.

Άλλα απαραίτητα είδη

• Τα αναγκαία φάρμακα και είδη πρώτων βοηθειών.
• Φακός και εφεδρικές μπαταρίες.
• Ραδιόφωνο με μπαταρίες ή χειροκίνητη φόρτιση.
• Power bank, κατάλληλοι φορτιστές και καλώδια.
• Είδη προσωπικής υγιεινής.
• Κουβέρτες και κατάλληλα ρούχα.
• Μετρητά μικρής αξίας.
• Αντίγραφα σημαντικών εγγράφων και τηλέφωνα επικοινωνίας.

Γιατί η προετοιμασία έχει ιδιαίτερη σημασία για την υγεία;

Σε μια σοβαρή κρίση, οι μεγαλύτερες δυσκολίες μπορεί να μην προέρχονται από την έλλειψη τροφίμων, αλλά από την αδυναμία πρόσβασης σε καθαρό νερό, φάρμακα και υπηρεσίες υγείας.

Ιδιαίτερη μέριμνα χρειάζονται ηλικιωμένοι, βρέφη, άτομα με αναπηρία, ασθενείς με χρόνια νοσήματα και όσοι εξαρτώνται από ιατρικές συσκευές που λειτουργούν με ηλεκτρικό ρεύμα.

Για τα άτομα αυτά, η προετοιμασία περιλαμβάνει επίσης καταγραφή των αναγκαίων φαρμάκων, των ιατρικών αναγκών, των στοιχείων επικοινωνίας και των διαθέσιμων υποστηρικτικών υπηρεσιών.

Τι συμβαίνει στα τρόφιμα όταν διακοπεί το ηλεκτρικό ρεύμα;

Σύμφωνα με τις οδηγίες ασφάλειας τροφίμων της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, ένα κλειστό ψυγείο μπορεί να διατηρήσει τα τρόφιμα σε ασφαλείς συνθήκες περίπου τέσσερις ώρες.

Ένας πλήρης καταψύκτης μπορεί να διατηρήσει την κατάλληλη θερμοκρασία περίπου 48 ώρες, ενώ ένας μισογεμάτος περίπου 24 ώρες, εφόσον παραμένει κλειστός.

Η πραγματική ασφάλεια των τροφίμων εξαρτάται από τη θερμοκρασία και τη διάρκεια έκθεσής τους σε μη ασφαλείς συνθήκες. Τα ευπαθή τρόφιμα δεν πρέπει να θεωρούνται ασφαλή μόνο επειδή διατηρούν φυσιολογική οσμή ή εμφάνιση.

Διαβάστε επίσης στο medlabnews.gr: Μέτρα για τη διασφάλιση της Δημόσιας Υγείας σε περιπτώσεις φυσικών καταστροφών.

Μπορεί να συμβεί κάτι αντίστοιχο στην Ελλάδα;

Η Ελλάδα αντιμετωπίζει πραγματικούς κινδύνους από σεισμούς, πλημμύρες, πυρκαγιές, ακραία καιρικά φαινόμενα και τοπικές διακοπές βασικών υπηρεσιών.

Ένα νοικοκυριό μπορεί να χρειαστεί βασικές προμήθειες ακόμη και χωρίς να έχει προηγηθεί μια εθνική κρίση, για παράδειγμα όταν μια πλημμύρα διακόψει την πρόσβαση σε δρόμους ή όταν μια εκτεταμένη βλάβη αφήσει μια περιοχή χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα και νερό.

Το γεγονός ότι πολλές χώρες δημοσιεύουν οδηγίες ετοιμότητας δεν αποτελεί από μόνο του ένδειξη ότι προβλέπεται συγκεκριμένος πόλεμος ή φυσική καταστροφή στην Ελλάδα.

Για την αντισεισμική προετοιμασία, διαβάστε επίσης στο medlabnews.gr: Σεισμός: Τι πρέπει να κάνετε – Κουτί πρώτων βοηθειών.

Το συμπέρασμα: Πρόληψη ή προειδοποίηση για κάτι μεγαλύτερο;

Η κινητοποίηση των κυβερνήσεων δείχνει μια σαφή μετατόπιση προς την ενίσχυση της πολιτικής προστασίας και της ανθεκτικότητας των κοινωνιών.

Οι 72 ώρες δεν αποτελούν πρόβλεψη για τη διάρκεια μιας μελλοντικής κρίσης. Είναι ένας πρακτικός ελάχιστος στόχος αυτάρκειας, ώστε να υπάρχει χρόνος για την κινητοποίηση των μηχανισμών έκτακτης ανάγκης.

Για την Ελλάδα, η ουσία είναι η συστηματική προετοιμασία για τους γνωστούς κινδύνους και η πρόσβαση των πολιτών σε σαφείς, επίσημες πληροφορίες.

Δεν χρειάζεται πανικός ούτε μαζική αποθήκευση τροφίμων. Χρειάζεται ένα στοιχειώδες σχέδιο για το τι θα κάνει κάθε οικογένεια εάν για μερικές ημέρες δεν λειτουργούν όλα όσα θεωρούμε δεδομένα.

Πηγές

• Ευρωπαϊκή Επιτροπή – Preparedness Union Strategy
• UK Cabinet Office – Be Ready, 22 Οκτωβρίου 2026
• Γερμανική Πολιτική Προστασία – Οδηγίες αποθεμάτων
• Νορβηγική Πολιτική Προστασία – Προετοιμασία μιας εβδομάδας
• Σουηδική Πολιτική Προστασία – Επάρκεια τροφίμων
• Γαλλική κυβέρνηση – Κιτ 72 ωρών
• Περιφέρεια ΑΜΘ – Τρόφιμα και φυσικές καταστροφές
• Ελληνική Πολιτική Προστασία – Σεισμοί
• Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός – Σακίδιο έκτακτης ανάγκης, Μάρτιος 2026