Παρασκευή και 13 σήμερα: Γιατί θεωρείται γρουσούζικη – Η ιστορία, οι Ναΐτες και τι λέει η επιστήμη (video)

επιμέλεια medlabnews.gr

Παρασκευή και 13 σήμερα, 13 Νοεμβρίου 2026, και για όσους πιστεύουν στις προλήψεις το ημερολόγιο δείχνει μία από τις πιο «γρουσούζικες» ημέρες του χρόνου.

Μάλιστα, η σημερινή είναι η τρίτη και τελευταία Παρασκευή και 13 του 2026. Είχαν προηγηθεί η Παρασκευή 13 Φεβρουαρίου και η Παρασκευή 13 Μαρτίου.

Το άρθρο δημοσιεύθηκε αρχικά στις 13 Δεκεμβρίου 2019 και επικαιροποιήθηκε στις 13 Νοεμβρίου 2026 με νεότερα ιστορικά και επιστημονικά δεδομένα.

Γιατί όμως η Παρασκευή και 13 απέκτησε τόσο κακή φήμη; Και υπάρχει πράγματι κάποια επιστημονική ένδειξη ότι τη συγκεκριμένη ημέρα συμβαίνουν περισσότερα ατυχήματα ή δυσάρεστα γεγονότα;

Γιατί θεωρείται γρουσούζικη η Παρασκευή και 13;

Δεν υπάρχει μία μοναδική, ιστορικά αποδεδειγμένη στιγμή κατά την οποία γεννήθηκε η συγκεκριμένη δεισιδαιμονία. Αντίθετα, φαίνεται ότι δύο πολύ παλαιότερες προλήψεις –η αρνητική σημασία της Παρασκευής και ο φόβος του αριθμού 13– ενώθηκαν σταδιακά.

Στη δυτική παράδοση ο αριθμός 12 συχνά συμβολίζει την πληρότητα: 12 μήνες, 12 ζώδια, 12 θεοί του Ολύμπου, 12 απόστολοι. Το 13, επειδή ακολουθεί αυτόν τον «ολοκληρωμένο» αριθμό, απέκτησε σε ορισμένες παραδόσεις αρνητικούς συμβολισμούς.

Ο Μυστικός Δείπνος και η Παρασκευή

Μία από τις γνωστότερες ερμηνείες συνδέεται με τον Μυστικό Δείπνο. Στο τραπέζι βρίσκονταν ο Ιησούς και οι 12 μαθητές του, δηλαδή συνολικά 13 άτομα, ενώ ακολούθησε η προδοσία του Ιούδα.

Παράλληλα, στη χριστιανική παράδοση η Σταύρωση του Ιησού τοποθετείται ημέρα Παρασκευή. Από τον συνδυασμό αυτών των δύο στοιχείων αναπτύχθηκαν μεταγενέστερα διάφορες θεωρίες για την κακοτυχία της Παρασκευής και του αριθμού 13.

Δεν υπάρχει, ωστόσο, ιστορική τεκμηρίωση ότι η Σταύρωση συνέβη ημερολογιακά στις 13 του μήνα.

Οι Ναΐτες Ιππότες και η Παρασκευή 13 Οκτωβρίου 1307

Ίσως η πιο διάσημη ιστορία αφορά τους Ναΐτες Ιππότες.

Την Παρασκευή 13 Οκτωβρίου 1307, με εντολή του βασιλιά Φιλίππου Δ΄ της Γαλλίας, πραγματοποιήθηκαν μαζικές συλλήψεις μελών του Τάγματος των Ναϊτών στη Γαλλία.

Το γεγονός είναι ιστορικά πραγματικό. Αυτό που δεν έχει αποδειχθεί είναι ότι από εκεί γεννήθηκε η δεισιδαιμονία της Παρασκευής και 13. Σύγχρονες ιστορικές έρευνες επισημαίνουν ότι η σύνδεση των Ναϊτών με τη «γρουσούζικη» ημερομηνία εμφανίστηκε πολύ αργότερα και έγινε ιδιαίτερα δημοφιλής στη σύγχρονη λαϊκή κουλτούρα.

Η δεισιδαιμονία είναι μάλλον νεότερη απ' όσο νομίζουμε

Νεότερη έρευνα της Library of Congress δείχνει ότι σαφείς αναφορές στον συνδυασμό της Παρασκευής με την ημερομηνία 13 μπορούν να εντοπιστούν στη Γαλλία ήδη από το 1834.

Αυτό είναι σημαντικό, επειδή δείχνει ότι η συγκεκριμένη δοξασία δεν χρειάζεται να αναζητηθεί υποχρεωτικά στον Μεσαίωνα.

Το 1907 ο Αμερικανός χρηματιστής και συγγραφέας Thomas W. Lawson εξέδωσε το μυθιστόρημα Friday, the Thirteenth, στο οποίο ένας χρηματιστής εκμεταλλεύεται τον φόβο της συγκεκριμένης ημερομηνίας για να προκαλέσει πανικό στη Wall Street. Το βιβλίο συνέβαλε σημαντικά στη διάδοση της δεισιδαιμονίας στις ΗΠΑ.

Η «Λέσχη των 13» που πολεμούσε τις προλήψεις

Ήδη από τον 19ο αιώνα, πάντως, υπήρχαν άνθρωποι που προσπάθησαν οργανωμένα να αποδείξουν ότι ο αριθμός 13 δεν έχει καμία σχέση με την κακοτυχία.

Ο Αμερικανός William Fowler ίδρυσε στη Νέα Υόρκη το περίφημο Thirteen Club. Τα μέλη του συναντιούνταν επίτηδες σε ομάδες των 13, περνούσαν κάτω από σκάλες και προκαλούσαν άλλες γνωστές προλήψεις της εποχής, επιχειρώντας να δείξουν ότι δεν θα τους συνέβαινε τίποτε κακό.

Υπάρχει ακόμη και όνομα για τον φόβο

Ο φόβος του αριθμού 13 αποκαλείται τρισκαιδεκαφοβία, ενώ για τον ειδικό φόβο της Παρασκευής και 13 χρησιμοποιείται διεθνώς ο όρος paraskevidekatriaphobia, που έχει σχηματιστεί από ελληνικές λέξεις.

Τι λέει η επιστήμη: Είναι πράγματι πιο επικίνδυνη ημέρα;

Η απάντηση είναι ουσιαστικά όχι.

Μια παλαιότερη και συχνά αναφερόμενη μελέτη του British Medical Journal το 1993 είχε παρατηρήσει μεγαλύτερο αριθμό νοσηλειών έπειτα από τροχαία ατυχήματα σε Παρασκευές και 13 σε σύγκριση με Παρασκευές και 6. Η μελέτη ήταν μικρή και το συμπέρασμά της έχει συχνά παρουσιαστεί περισσότερο ως επιστημονικό «παιχνίδι» γύρω από τη δεισιδαιμονία παρά ως απόδειξη πραγματικού κινδύνου.

Μεγαλύτερες μεταγενέστερες μελέτες δεν επιβεβαίωσαν ότι η Παρασκευή και 13 αποτελεί επικίνδυνη ημέρα.

Έρευνα σε σχεδόν 49.100 επισκέψεις σε Τμήματα Επειγόντων δεν διαπίστωσε αύξηση του συνολικού αριθμού περιστατικών τις Παρασκευές και 13.

Αντίστοιχα, μελέτη σε 27.914 χειρουργικές επεμβάσεις δεν βρήκε καμία επίδραση της Παρασκευής και 13 στη συχνότητα επειγόντων χειρουργείων ή στην απώλεια αίματος.

Ακόμη πιο πρόσφατη πληθυσμιακή μελέτη σε 19.747 ασθενείς που υποβλήθηκαν σε χειρουργική επέμβαση έδειξε ότι όσοι χειρουργήθηκαν Παρασκευή και 13 δεν παρουσίασαν αυξημένη θνητότητα, επανεισαγωγές ή επιπλοκές σε σύγκριση με ασθενείς που χειρουργήθηκαν τις γειτονικές Παρασκευές.

Και μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2025 για τις υπηρεσίες επείγουσας ιατρικής δεν διαπίστωσε αυξημένο όγκο περιστατικών τις Παρασκευές και 13.

Στην Ελλάδα φοβόμαστε περισσότερο την Τρίτη και 13

Υπάρχει πάντως μια ενδιαφέρουσα πολιτισμική διαφορά: στην Ελλάδα η παραδοσιακά «γρουσούζικη» ημέρα είναι περισσότερο η Τρίτη και 13 και όχι η Παρασκευή και 13.

Στις αγγλοσαξονικές και σε αρκετές δυτικές χώρες επικράτησε η Παρασκευή και 13, ενώ στην Ιταλία ως ιδιαίτερα άτυχη θεωρείται παραδοσιακά η Παρασκευή και 17.

Πότε είναι η επόμενη Παρασκευή και 13;

Μετά τη σημερινή, 13 Νοεμβρίου 2026, η επόμενη Παρασκευή και 13 θα είναι στις 13 Αυγούστου 2027.

Μέχρι τότε, πάντως, τα επιστημονικά δεδομένα είναι καθησυχαστικά: δεν υπάρχει ένδειξη ότι η Παρασκευή και 13 είναι πιο επικίνδυνη από οποιαδήποτε άλλη ημέρα. Η δύναμή της φαίνεται να βρίσκεται περισσότερο στην παράδοση, στην ψυχολογία και στη συλλογική μας φαντασία παρά στην πραγματικότητα.

Διαβάστε επίσης

Πρωταπριλιά: η επικρατέστερη ιστορία της μέρας. Γιατί λέμε ψέματα;