Έφαγε λαγόψαρο; Τα συμπτώματα που δεν πρέπει να αγνοήσει – Η τοξίνη που μπορεί να προκαλέσει παράλυση

της Kλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακής βιολόγου, medlabnews.gr iatrikanea

Το λαγόψαρο, γνωστό και ως λαγόκεφαλος, δεν είναι ένα απλό «περίεργο» ψάρι της Μεσογείου. Είναι ένα είδος που μπορεί να περιέχει τετροδοτοξίνη, μία ισχυρή νευροτοξίνη που μπορεί να προκαλέσει σοβαρή τροφική δηλητηρίαση, παράλυση και, σε βαριές περιπτώσεις, θάνατο.

Η κατανάλωσή του είναι επικίνδυνη και δεν πρέπει να επιχειρείται ούτε στο σπίτι ούτε από ερασιτέχνες ψαράδες. Το ψήσιμο, το βράσιμο ή το τηγάνισμα δεν αποτελούν ασφαλή τρόπο εξουδετέρωσης της τοξίνης.

Γιατί είναι επικίνδυνο το λαγόψαρο;

Ο λαγοκέφαλος ανήκει στα ψάρια που συνδέονται με την παρουσία τετροδοτοξίνης, γνωστής διεθνώς ως TTX. Πρόκειται για νευροτοξίνη που μπλοκάρει τη λειτουργία των νεύρων και μπορεί να προκαλέσει προοδευτική μυϊκή παράλυση.

Η EFSA έχει αξιολογήσει την τετροδοτοξίνη ως κίνδυνο για τη δημόσια υγεία, ενώ ευρωπαϊκή νομοθεσία απαγορεύει τη διάθεση στην αγορά ψαριών της οικογένειας των Tetraodontidae, στα οποία ανήκουν τα pufferfish/λαγοκέφαλοι.

Το ΕΛΚΕΘΕ έχει επισημάνει ότι οι ιστοί του λαγοκέφαλου περιέχουν τετροδοτοξίνη, ότι δεν υπάρχει γνωστό αντίδοτο και ότι το είδος δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για ανθρώπινη κατανάλωση.

Τι μπορεί να πάθει κάποιος αν φάει λαγόψαρο;

Η δηλητηρίαση από τετροδοτοξίνη μπορεί να εξελιχθεί γρήγορα. Τα πρώτα συμπτώματα εμφανίζονται συνήθως από 10–45 λεπτά μετά την κατανάλωση, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να καθυστερήσουν για μερικές ώρες.

Τα συχνότερα συμπτώματα είναι:

• μούδιασμα στα χείλη, στη γλώσσα ή γύρω από το στόμα,
• μυρμήγκιασμα στο πρόσωπο ή στα άκρα,
• ναυτία,
• έμετος,
• κοιλιακός πόνος,
• διάρροια,
• ζάλη,
• αδυναμία,
• δυσκολία στην ομιλία,
• αστάθεια,
• μυϊκή αδυναμία.

Σε βαρύτερη δηλητηρίαση μπορεί να εμφανιστούν:

• γενικευμένη παράλυση,
• δυσκολία στην αναπνοή,
• βραδυκαρδία ή αρρυθμίες,
• πτώση της αρτηριακής πίεσης,
• αναπνευστική ανεπάρκεια,
• κυκλοφορική κατάρρευση,
• κώμα,
• θάνατος.

Σύμφωνα με το CDC, σε σοβαρές περιπτώσεις δηλητηρίασης από θαλάσσιες τοξίνες όπως η τετροδοτοξίνη μπορεί να υπάρξει εκτεταμένη παράλυση, αναπνευστική ανεπάρκεια, βραδυκαρδία, αρρυθμίες και κυκλοφορική κατάρρευση.

Υπάρχει αντίδοτο;

Όχι. Για την τετροδοτοξίνη δεν υπάρχει ειδικό αντίδοτο. Η αντιμετώπιση είναι κυρίως υποστηρικτική και γίνεται σε νοσοκομειακό περιβάλλον, με ιδιαίτερη προσοχή στην αναπνοή και στην καρδιαγγειακή λειτουργία. Το CDC αναφέρει ότι η αρχική αντιμετώπιση είναι υποστηρικτική και ότι δεν υπάρχει αντίδοτο για την τοξικότητα από τετροδοτοξίνη.

Αυτό σημαίνει ότι ο χρόνος είναι κρίσιμος. Όποιος έχει καταναλώσει λαγόψαρο δεν πρέπει να περιμένει να δει «αν θα περάσει».

Τι πρέπει να κάνετε αν κάποιος έφαγε λαγόψαρο;

Αν υπάρχει υποψία ότι κάποιος έφαγε λαγόψαρο:

Καλέστε άμεσα το 166 / ΕΚΑΒ ή το 112.

Επικοινωνήστε με το Κέντρο Δηλητηριάσεων: 210 7793777.

Μην περιμένετε να εμφανιστούν βαριά συμπτώματα.

Κρατήστε, αν υπάρχει, υπόλειμμα του ψαριού ή της τροφής για πιθανή ταυτοποίηση.

Μην επιχειρήσετε «σπιτικές» λύσεις.

Το Κέντρο Δηλητηριάσεων λειτουργεί 24 ώρες το 24ωρο, 7 ημέρες την εβδομάδα, και παρέχει δωρεάν πληροφορίες για δηλητηριάσεις στο τηλέφωνο 210 7793777.

Ποια συμπτώματα είναι καμπανάκι κινδύνου;

• Ιδιαίτερα επείγοντα θεωρούνται:
• μούδιασμα γύρω από το στόμα,
• αδυναμία στα χέρια ή στα πόδια,
• δυσκολία στην κατάποση,
• δυσκολία στην ομιλία,
• δύσπνοια,
• έντονη ζάλη,
• λιποθυμική τάση,
• σύγχυση,
• παράλυση.

Σε αυτά τα συμπτώματα χρειάζεται άμεση ιατρική αντιμετώπιση.

Το μαγείρεμα σκοτώνει την τοξίνη;

Όχι με τρόπο που να θεωρείται ασφαλής για κατανάλωση. Η τετροδοτοξίνη δεν αντιμετωπίζεται όπως ένα μικρόβιο που μπορεί να καταστραφεί με καλό ψήσιμο. Το πρόβλημα είναι η ίδια η τοξίνη, η οποία μπορεί να βρίσκεται σε ιστούς του ψαριού.

Γι’ αυτό η βασική οδηγία είναι απλή: μην καταναλώνετε λαγόψαρο.

Είναι επικίνδυνο μόνο αν το φάμε ή και αν μας δαγκώσει;

Ο μεγάλος κίνδυνος για δηλητηρίαση αφορά την κατανάλωση. Ωστόσο ο λαγοκέφαλος έχει ισχυρά δόντια και μπορεί να προκαλέσει σοβαρό τραυματισμό με δάγκωμα. Πρόσφατες αναφορές από τη Μεσόγειο περιγράφουν ζημιές σε δίχτυα, επιθέσεις σε αλιεύματα και τραυματισμούς λουομένων ή ψαράδων.

Σε περίπτωση δαγκώματος χρειάζεται καθαρισμός του τραύματος και ιατρική εκτίμηση, ιδίως αν υπάρχει βαθύ τραύμα, αιμορραγία, πόνος, οίδημα ή σημεία λοίμωξης.

Συμπέρασμα

Το λαγόψαρο δεν είναι ψάρι για κατανάλωση. Η τετροδοτοξίνη που μπορεί να περιέχει είναι ισχυρή νευροτοξίνη, χωρίς γνωστό αντίδοτο, και μπορεί να προκαλέσει από μούδιασμα και γαστρεντερικά συμπτώματα μέχρι παράλυση, αναπνευστική ανεπάρκεια και θάνατο.

Αν κάποιος φάει λαγόψαρο, η σωστή αντίδραση είναι άμεση επικοινωνία με ΕΚΑΒ και Κέντρο Δηλητηριάσεων, όχι αναμονή.

Διαβάστε επισης

Λαγοκέφαλος στις ελληνικές θάλασσες: Τι να κάνετε αν σας δαγκώσει – Οι 4 οδηγίες του Ερυθρού Σταυρού (video)