«Δόκτωρ Θάνατος» στο Πακίνο: Ρώσος γιατρός κατηγορείται για σεξουαλικά βασανιστήρια Ουκρανών αιχμαλώτων

medlabnews.gr iatrikanea 

Σοκαριστικές μαρτυρίες Ουκρανών στρατιωτικών και αμάχων που κρατήθηκαν σε ρωσική φυλακή αποκαλύπτουν τη δράση ενός γιατρού, ο οποίος αντί να τους περιθάλπει φέρεται να συμμετείχε ενεργά στον εξευτελισμό και στα βασανιστήριά τους.

Κοινή δημοσιογραφική έρευνα του ουκρανικού προγράμματος Schemes, της ουκρανικής υπηρεσίας του Radio Free Europe/Radio Liberty, και του Organized Crime and Corruption Reporting Project – OCCRP, ταυτοποίησε τον γιατρό ως τον 48χρονο Βιατσεσλάβ Τσερντάντσεφ.

Ο Τσερντάντσεφ εργαζόταν στη σωφρονιστική αποικία αριθ. 7, στο χωριό Πακίνο της περιφέρειας Βλαντίμιρ, περίπου 230 χιλιόμετρα βορειοανατολικά της Μόσχας. Οι κρατούμενοι τού είχαν δώσει προσωνύμια όπως «Κονόβαλ», δηλαδή «κομπογιαννίτης» ή «κτηνίατρος», αλλά και «Δόκτωρ Θάνατος».

Εξαναγκαστική γύμνια και σεξουαλικοί εξευτελισμοί

Οι δημοσιογράφοι συνομίλησαν με περίπου 50 πρώην κρατουμένους που επέστρεψαν από το Πακίνο μεταξύ του 2024 και του Μαΐου του 2026.

Σύμφωνα με τις καταθέσεις τους, ο γιατρός φέρεται να εξανάγκαζε αιχμαλώτους να γδύνονται, να στέκονται σε ταπεινωτικές στάσεις και να προσποιούνται σεξουαλικές πράξεις μεταξύ τους. Παράλληλα, φέρεται να έκανε χυδαία σχόλια για τα γεννητικά τους όργανα, να απειλούσε ότι θα τους βιάσει και να προσποιούνταν ότι πραγματοποιεί σεξουαλικές επιθέσεις εναντίον τους.

Πρώην κρατούμενοι κατέθεσαν ότι η άρνηση συμμόρφωσης μπορούσε να οδηγήσει σε συλλογική τιμωρία ολόκληρου του θαλάμου, όπως στέρηση τροφής. Με αυτόν τον τρόπο, το θύμα δεχόταν πίεση και από τον φόβο ότι η αντίστασή του θα προκαλούσε αντίποινα στους συγκρατουμένους του.

Η ιατρική περίθαλψη ως μέσο βασανισμού

Οι καταγγελίες δεν περιορίζονται στους σεξουαλικούς εξευτελισμούς. Ο Τσερντάντσεφ κατηγορείται ότι αρνούνταν σκόπιμα να χορηγήσει φάρμακα και θεραπεία σε ασθενείς κρατουμένους.

Το καλοκαίρι του 2023 ξέσπασε επιδημία ψώρας στα κτίρια όπου κρατούνταν Ουκρανοί. Πρώην αιχμάλωτοι υποστήριξαν ότι, όταν ζητούσαν αλοιφές και φάρμακα επειδή δεν μπορούσαν να κοιμηθούν από τον κνησμό, ο γιατρός απαντούσε ότι ήθελε «να υποφέρουν».

Οι ουκρανικές αρχές υποστηρίζουν επιπλέον ότι μολυσμένοι κρατούμενοι τοποθετούνταν σκόπιμα σε κατάμεστα κελιά μαζί με υγιείς, ενώ ασθενείς φέρεται να υποχρεώθηκαν να παραμείνουν γυμνοί για εβδομάδες, να κάνουν παγωμένα ντους και να στέκονται σε χαμηλές θερμοκρασίες.

Ξυλοδαρμοί και «βαστονάδα»

Στο Πακίνο, σύμφωνα με τις μαρτυρίες, οι κρατούμενοι υποχρεώνονταν να σύρονται στο δάπεδο χρησιμοποιώντας μόνο τα χέρια τους, με αποτέλεσμα τα πόδια και το σώμα τους να γεμίζουν τραύματα.

Άλλοι περιέγραψαν τη λεγόμενη «βαστονάδα»: επανειλημμένα χτυπήματα με ρόπαλο στα πέλματα, έως ότου το θύμα αδυνατούσε να περπατήσει. Κρατούμενοι ανέφεραν επίσης πείνα, πολύωρη ορθοστασία και εξαναγκασμό να μιμούνται σκύλους ή να πίνουν από δοχεία ζώων.

Ο θάνατος του 23χρονου πεζοναύτη

Ιδιαίτερη θέση στην έρευνα κατέχει η περίπτωση του 23χρονου Ουκρανού πεζοναύτη Πάβλο Πολόβι, ο οποίος παρουσίαζε σοβαρή δερματική πάθηση και ψυχολογική επιβάρυνση.

Συγκρατούμενοί του υποστήριξαν ότι είχε επανειλημμένα ζητήσει ιατρική βοήθεια, χωρίς να λάβει την αναγκαία θεραπεία. Ο νεαρός στρατιωτικός αυτοκτόνησε μέσα στη φυλακή τη νύχτα της 30ής Μαΐου 2023. Η ακριβής αιτιώδης σχέση μεταξύ της άρνησης περίθαλψης και της αυτοκτονίας δεν έχει κριθεί δικαστικά, αλλά η υπόθεση περιλαμβάνεται στις μαρτυρίες που εξετάζουν οι ουκρανικές αρχές.

Πώς αναγνωρίστηκε ο γιατρός

Κανένας από τους κρατουμένους δεν γνώριζε αρχικά το επώνυμο του γιατρού. Οι ερευνητές συνέκριναν τις περιγραφές τους με μητρώα εργαζομένων, διαρρεύσαντα δεδομένα, ανοικτές διαδικτυακές πηγές και φωτογραφικό υλικό.

Περίπου 30 πρώην κρατούμενοι δήλωσαν ότι ο άνδρας στις φωτογραφίες έμοιαζε με τον «Κονόβαλ», ενώ περίπου δέκα ανέφεραν ότι τον αναγνώρισαν με βεβαιότητα. Σύμφωνα με το Schemes, περισσότεροι από 40 κρατούμενοι που επέστρεψαν από το Πακίνο στις αρχές του 2026 τον αναγνώρισαν και κατά την επικοινωνία τους με Ουκρανούς ανακριτές.

Επίσημη υποψία για εγκλήματα πολέμου

Μία ημέρα μετά τη δημοσίευση της έρευνας, οι ουκρανικές αρχές εξέδωσαν επίσημες γνωστοποιήσεις υποψίας εναντίον του Τσερντάντσεφ και του 29χρονου Ρώσου κρατουμένου Γιαροσλάβ Κιρίλοφ, ο οποίος φέρεται να λειτουργούσε ως βοηθός και εκτελεστής των εντολών του.

Οι δύο άνδρες ερευνώνται βάσει του άρθρου 438 του ουκρανικού Ποινικού Κώδικα για σκληρή μεταχείριση αιχμαλώτων πολέμου και αμάχων. Μεταξύ των πράξεων που περιγράφονται στα ουκρανικά έγγραφα περιλαμβάνονται ξυλοδαρμοί, σεξουαλική βία, σκόπιμη διάδοση ασθένειας και χρήση της ιατρικής περίθαλψης ως μέσου εξαναγκασμού.

Η γνωστοποίηση υποψίας αποτελεί στάδιο της ποινικής διαδικασίας και δεν ισοδυναμεί με τελεσίδικη καταδίκη.

Δεν απάντησε στις καταγγελίες

Ο Τσερντάντσεφ δεν απάντησε στις επανειλημμένες τηλεφωνικές κλήσεις και στα μηνύματα των δημοσιογράφων. Απάντηση δεν έδωσαν ούτε η διοίκηση της φυλακής ούτε η Ομοσπονδιακή Σωφρονιστική Υπηρεσία της Ρωσίας.

Η Τρίτη Σύμβαση της Γενεύης επιβάλλει την ανθρώπινη μεταχείριση των αιχμαλώτων πολέμου και απαγορεύει τα βασανιστήρια, τον εξαναγκασμό, τις προσβολές της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και τις συλλογικές τιμωρίες.

Στοιχεία του Γραφείου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ δείχνουν ότι 697 από τους 725 απελευθερωμένους Ουκρανούς αιχμαλώτους που εξετάστηκαν —ποσοστό περίπου 96%— κατήγγειλαν βασανιστήρια ή άλλη κακομεταχείριση κατά τη ρωσική αιχμαλωσία.