Ελίζα Κονοφάγου: Η Ελληνίδα που μπήκε στην ελίτ των εφευρετών των ΗΠΑ. Θεραπεύει με υπερήχους Αλτσχάιμερ, καρκίνο αλλά και νόσο Πάρκινσον

 επιμέλεια medlabnews.gr iatrikanea

Η Ελληνίδα ερευνήτρια Ελίζα Κονοφάγου, καθηγήτρια Βιοϊατρικής Μηχανικής στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια της Νέας Υόρκης, εξελέγη Fellow της National Academy of Inventors των ΗΠΑ, μία από τις σημαντικότερες διακρίσεις για επιστήμονες και εφευρέτες με αποδεδειγμένο αποτύπωμα στην έρευνα, την τεχνολογία και την κοινωνία.

Η εκλογή της στην κλάση Fellows 2025 της National Academy of Inventors έρχεται ως αναγνώριση της πολυετούς συμβολής της στις τεχνολογίες υπερήχων, με εφαρμογές που εκτείνονται από τη στοχευμένη μεταφορά φαρμάκων στον εγκέφαλο μέχρι την πρώιμη διάγνωση καρδιαγγειακών παθήσεων και τη μη επεμβατική αντιμετώπιση όγκων.

Η Ελίζα Κονοφάγου είναι Robert and Margaret Hariri Professor of Biomedical Engineering στο Columbia Engineering και καθηγήτρια Ακτινολογίας και Νευρολογικών Επιστημών. Το ερευνητικό της έργο βρίσκεται σε ένα από τα πιο δυναμικά σημεία σύγκλισης της σύγχρονης ιατρικής: εκεί όπου η βιοϊατρική μηχανική, η απεικόνιση, οι υπέρηχοι και η νευροεπιστήμη συναντώνται για να δώσουν λύσεις σε παθήσεις που μέχρι σήμερα παραμένουν δύσκολες στη θεραπευτική τους προσέγγιση.

Κεντρικός άξονας της έρευνάς της είναι η χρήση εστιασμένων υπερήχων για το προσωρινό και ελεγχόμενο άνοιγμα του αιματοεγκεφαλικού φραγμού. Ο αιματοεγκεφαλικός φραγμός προστατεύει τον εγκέφαλο από βλαπτικές ουσίες, αλλά ταυτόχρονα εμποδίζει πολλά φάρμακα να φτάσουν σε επαρκή συγκέντρωση στον εγκεφαλικό ιστό. Η τεχνολογία που αναπτύσσει η ομάδα της Κονοφάγου επιδιώκει να ξεπεράσει αυτό το εμπόδιο με μη επεμβατικό και εντοπισμένο τρόπο, ώστε φάρμακα να μπορούν να φτάνουν σε συγκεκριμένες περιοχές του εγκεφάλου.

Οι εφαρμογές της μεθόδου αφορούν πεδία όπως η νόσος Alzheimer, η νόσος Parkinson, οι παιδιατρικοί όγκοι εγκεφάλου, οι περιφερικές νευροπάθειες, αλλά και η ογκολογία γενικότερα. Πρόκειται για ερευνητικές και κλινικά μεταφραζόμενες τεχνολογίες, όχι για γενικευμένες θεραπείες που έχουν ήδη καθιερωθεί στην καθημερινή κλινική πράξη. Ωστόσο, το επιστημονικό ενδιαφέρον είναι τεράστιο, επειδή η δυνατότητα στοχευμένης μεταφοράς φαρμάκων στον εγκέφαλο θεωρείται ένα από τα κρίσιμα «κλειδιά» για την επόμενη γενιά θεραπειών στις νευροεκφυλιστικές και ογκολογικές παθήσεις.

Σε πιλοτική κλινική μελέτη για τη νόσο Alzheimer, ερευνητική ομάδα με συμμετοχή της Κονοφάγου έδειξε ότι η χρήση φορητού συστήματος εστιασμένων υπερήχων με μικροφυσαλίδες μπορεί να επιτύχει παροδικό άνοιγμα του αιματοεγκεφαλικού φραγμού με παρακολούθηση σε πραγματικό χρόνο. Η μελέτη έγινε σε μικρό αριθμό ασθενών και είχε κυρίως στόχο την ασφάλεια και τη σκοπιμότητα της προσέγγισης, γεγονός που σημαίνει ότι απαιτούνται μεγαλύτερες μελέτες για να τεκμηριωθεί η κλινική αποτελεσματικότητα.

Η ίδια ερευνητική κατεύθυνση έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και για τους όγκους του εγκεφάλου στα παιδιά. Στο Columbia, η ομάδα της συνεργάζεται με κλινικούς γιατρούς σε μελέτες που εξετάζουν αν οι εστιασμένοι υπέρηχοι μπορούν να βοηθήσουν φάρμακα να φτάσουν σε όγκους που διαφορετικά παραμένουν δύσκολα προσβάσιμοι λόγω του αιματοεγκεφαλικού φραγμού.

Η αναγνώριση από τη National Academy of Inventors δεν αφορά μόνο την ακαδημαϊκή παραγωγή, αλλά και τη μετατροπή της επιστημονικής γνώσης σε πρακτική καινοτομία. Η Κονοφάγου έχει συνδέσει το όνομά της με τεχνολογίες υπερήχων για διαγνωστικές και θεραπευτικές εφαρμογές, με πατέντες, ακαδημαϊκές συνεργασίες και προσπάθειες κλινικής μετάφρασης.

Δεν είναι η πρώτη μεγάλη διάκριση για την Ελληνίδα επιστήμονα. Το 2021 εξελέγη μέλος της National Academy of Medicine, μία από τις υψηλότερες τιμές στον χώρο της υγείας και της ιατρικής στις ΗΠΑ, για την ηγετική της συμβολή στους υπερήχους, στις προηγμένες απεικονιστικές τεχνικές και στις εφαρμογές τους σε σημαντικά προβλήματα υγείας, όπως τα καρδιαγγειακά νοσήματα, οι νευροεκφυλιστικές παθήσεις και ο καρκίνος.

Η πορεία της Κονοφάγου αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς η ελληνική επιστημονική διασπορά μπορεί να διαμορφώνει τις εξελίξεις στην παγκόσμια βιοϊατρική καινοτομία. Από τη βιοϊατρική μηχανική και την απεικόνιση μέχρι τις θεραπείες του εγκεφάλου, η έρευνά της δείχνει ότι οι υπέρηχοι δεν είναι πλέον μόνο εργαλείο διάγνωσης, αλλά μπορούν να εξελιχθούν σε πλατφόρμα στοχευμένης θεραπείας.

Η εκλογή της στην National Academy of Inventors επιβεβαιώνει τη θέση της ανάμεσα στους επιστήμονες που δεν περιορίζονται στη θεωρητική έρευνα, αλλά επιχειρούν να τη μετατρέψουν σε τεχνολογία με πραγματική επίδραση στην ιατρική πράξη και, τελικά, στη ζωή των ασθενών.

Δείτε συνέντευξη της Ελίζας Κονοφάγου:

Elisa Konofagou, is going beyond ultrasounds traditional application as a diagnostic tool, using it to treat diseases like cancer, Alzheimers, and Parkinsons. In the area of oncology, Konofagou has found that ultrasound can distinguish benign from cancerous tumors and that its beam can be aimed with extreme precision to detect and ablate, or destroy, the abnormality. In the area of neurology, she is deploying ultrasound to temporarily open the blood-brain barrier to help treat patients with diseases like Alzheimers, Parkinsons, and ALS.