Καρκίνος: Έρχεται έκρηξη κρουσμάτων ως το 2050 – Γιατί οι φτωχότεροι θα πληρώσουν το μεγαλύτερο τίμημα

 επιμελεια medlabnews.gr iatrikanea

Τα νέα περιστατικά καρκίνου παγκοσμίως αναμένεται να αυξηθούν δραματικά τις επόμενες δεκαετίες, σύμφωνα με τα στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας και της Διεθνούς Υπηρεσίας Έρευνας για τον Καρκίνο, IARC.

Οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι το 2050 θα καταγράφονται πάνω από 35 εκατομμύρια νέα κρούσματα καρκίνου τον χρόνο, έναντι περίπου 20 εκατομμυρίων το 2022. Πρόκειται για αύξηση περίπου 77%, η οποία αποδίδεται κυρίως στη γήρανση του πληθυσμού, στην αύξηση του παγκόσμιου πληθυσμού και στην έκθεση σε παράγοντες κινδύνου όπως το κάπνισμα, το αλκοόλ, η παχυσαρκία και η ατμοσφαιρική ρύπανση.

Το μεγάλο πρόβλημα: δεν θα πληγούν όλοι το ίδιο

Η αύξηση του καρκίνου δεν θα κατανεμηθεί ομοιόμορφα. Οι χώρες με υψηλό δείκτη ανθρώπινης ανάπτυξης θα δουν τη μεγαλύτερη απόλυτη αύξηση σε αριθμό περιστατικών. Όμως οι χώρες με χαμηλό και μεσαίο δείκτη ανθρώπινης ανάπτυξης θα έχουν τη μεγαλύτερη αναλογική επιβάρυνση: στις χώρες χαμηλού HDI η αύξηση των νέων περιστατικών προβλέπεται στο 142%, ενώ στις χώρες μεσαίου HDI στο 99%. Η θνησιμότητα από καρκίνο σε αυτές τις χώρες προβλέπεται να σχεδόν διπλασιαστεί έως το 2050.

Οι ανισότητες φαίνονται καθαρά στον καρκίνο του μαστού. Σε χώρες πολύ υψηλού HDI, 1 στις 12 γυναίκες θα διαγνωστεί με καρκίνο του μαστού στη διάρκεια της ζωής της και 1 στις 71 θα πεθάνει από αυτόν. Σε χώρες χαμηλού HDI, 1 στις 27 γυναίκες θα διαγνωστεί, αλλά 1 στις 48 θα πεθάνει. Αυτό δείχνει ότι οι γυναίκες στις φτωχότερες χώρες διαγιγνώσκονται λιγότερο συχνά, αλλά πεθαίνουν συχνότερα, κυρίως λόγω καθυστερημένης διάγνωσης και ανεπαρκούς πρόσβασης σε θεραπεία.

Οι συχνότεροι καρκίνοι παγκοσμίως

Σύμφωνα με τα νεότερα στοιχεία του ΠΟΥ, οι συχνότεροι καρκίνοι είναι ο καρκίνος του πνεύμονα, του μαστού, του παχέος εντέρου και του προστάτη. Οι συχνότερες αιτίες θανάτου από καρκίνο είναι ο καρκίνος του πνεύμονα, του παχέος εντέρου, του ήπατος, του μαστού και του στομάχου.

Το 2022, σύμφωνα με την IARC, ο καρκίνος του πνεύμονα ήταν ο συχνότερα διαγνωσμένος καρκίνος παγκοσμίως, με περίπου 2,5 εκατομμύρια νέα περιστατικά, ενώ ήταν και η πρώτη αιτία θανάτου από καρκίνο, με περίπου 1,8 εκατομμύρια θανάτους. Ακολούθησαν ο καρκίνος του μαστού, ο καρκίνος του παχέος εντέρου, ο καρκίνος του προστάτη και ο καρκίνος του στομάχου.

Σχεδόν 4 στους 10 καρκίνους θα μπορούσαν να προληφθούν

Νεότερη ανάλυση ΠΟΥ/IARC δείχνει ότι περίπου 37% των νέων περιστατικών καρκίνου το 2022, δηλαδή περίπου 7,1 εκατομμύρια περιπτώσεις, συνδέονταν με προλήψιμους παράγοντες κινδύνου. Οι κυριότεροι ήταν το κάπνισμα, οι λοιμώξεις και το αλκοόλ.

Στους άνδρες, το ποσοστό των νέων καρκίνων που σχετίζονται με προλήψιμους παράγοντες υπολογίζεται στο 45%, ενώ στις γυναίκες στο 30%. Το κάπνισμα ευθύνεται για περίπου 15% όλων των νέων περιστατικών καρκίνου παγκοσμίως, οι λοιμώξεις για περίπου 10% και το αλκοόλ για περίπου 3%.

Ο ΠΟΥ επισημαίνει ότι η πρόληψη περνά μέσα από πολιτικές ελέγχου του καπνίσματος, περιορισμού του αλκοόλ, εμβολιασμού έναντι HPV και ηπατίτιδας Β, βελτίωσης της ποιότητας του αέρα, υγιεινής διατροφής, φυσικής δραστηριότητας και έγκαιρης διάγνωσης.

Τι δείχνουν τα στοιχεία για την Ελλάδα

Για την Ελλάδα, τα στοιχεία GLOBOCAN 2022 της IARC εκτιμούν 65.703 νέα περιστατικά καρκίνου και 32.385 θανάτους μέσα στο 2022. Οι συχνότεροι καρκίνοι και στα δύο φύλα ήταν ο καρκίνος του μαστού, του πνεύμονα, του παχέος εντέρου, του προστάτη και της ουροδόχου κύστης.

Στους άνδρες στην Ελλάδα, πρώτος σε συχνότητα ήταν ο καρκίνος του προστάτη και ακολούθησαν ο καρκίνος του πνεύμονα και του παχέος εντέρου. Στις γυναίκες, πρώτος ήταν ο καρκίνος του μαστού και ακολούθησαν ο καρκίνος του παχέος εντέρου και του πνεύμονα.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στην ερμηνεία των ελληνικών δεδομένων, καθώς το ίδιο φύλλο της IARC αναφέρει ότι για την επίπτωση στην Ελλάδα δεν υπάρχει πλήρης χώρα-ειδική πηγή καταγραφής και οι εκτιμήσεις προκύπτουν με μοντελοποίηση από στοιχεία θνησιμότητας και δεδομένα μητρώων καρκίνου γειτονικών χωρών.

Το μήνυμα δημόσιας υγείας

Η αύξηση του καρκίνου έως το 2050 δεν είναι μόνο ιατρικό πρόβλημα. Είναι πρόβλημα πρόληψης, πρωτοβάθμιας φροντίδας, έγκαιρης διάγνωσης, πρόσβασης σε θεραπεία και κοινωνικής ισότητας.

Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο πόσα νέα περιστατικά θα εμφανιστούν, αλλά πόσοι άνθρωποι θα έχουν πρόσβαση σε έγκαιρη διάγνωση, ογκολογική θεραπεία, ακτινοθεραπεία, φάρμακα, ανακουφιστική φροντίδα και οικονομική προστασία. Εκεί ακριβώς εντοπίζεται η μεγάλη ανισότητα: ο τόπος κατοικίας και το εισόδημα εξακολουθούν να καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό τις πιθανότητες επιβίωσης.

Πηγές

• ΠΟΥ/IARC, Global cancer burden growing, 1 Φεβρουαρίου 2024.
• IARC, Global cancer statistics 2022 / GLOBOCAN, 4 Απριλίου 2024.
• ΠΟΥ, Cancer fact sheet, ενημέρωση 3 Ιουλίου 2026.
• ΠΟΥ/IARC, Four in ten cancer cases could be prevented globally, 3 Φεβρουαρίου 2026.
• IARC Global Cancer Observatory, Greece Fact Sheet, GLOBOCAN 2022.