Για πρώτη φορά πήραν μιτοχόνδρια από το πόδι 26χρονης και τα έβαλαν στα μάτια της – Τι συνέβη στην όρασή της

medlabnews.gr iatrikanea

Μια πρωτοφανής πειραματική διαδικασία πραγματοποίησαν ερευνητές στις ΗΠΑ, χρησιμοποιώντας τα ίδια τα μιτοχόνδρια μιας 26χρονης γυναίκας σε μια προσπάθεια να αποκαταστήσουν μέρος της λειτουργίας των ματιών της μετά από σχεδόν πλήρη απώλεια της όρασης.

Οι επιστήμονες πήραν μυϊκό ιστό από το πόδι της νεαρής γυναίκας, απομόνωσαν από αυτόν λειτουργικά μιτοχόνδρια και στη συνέχεια τα χορήγησαν απευθείας στο υαλοειδές σώμα των δύο ματιών της.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, πρόκειται για την πρώτη γνωστή χορήγηση απομονωμένων μιτοχονδρίων σε ανθρώπινο μάτι.

Το αποτέλεσμα δεν ήταν η αποκατάσταση της όρασης. Ωστόσο, συνέβη κάτι που προσέλκυσε το ενδιαφέρον των επιστημόνων: τα μάτια της 26χρονης, τα οποία προηγουμένως δεν παρουσίαζαν αντίδραση της κόρης στο φως, άρχισαν και πάλι να εμφανίζουν μετρήσιμη αντίδραση.

Η βελτίωση, όμως, ήταν παροδική.

Η εγκεφαλική αιμορραγία που της στέρησε σχεδόν ολοκληρωτικά την όραση

Η 26χρονη είχε υποστεί σοβαρή εγκεφαλική αιμορραγία, η οποία προκάλεσε εκτεταμένη βλάβη στα οπτικά νεύρα και στον αμφιβληστροειδή.

Για περίπου τρεις μήνες η οπτική νευροπάθεια παρέμενε σταθερή, χωρίς ουσιαστική αποκατάσταση.

Χαρακτηριστικό είναι ότι σε 45 μετρήσεις που πραγματοποιήθηκαν κατά τις 71 ημέρες πριν από την πειραματική παρέμβαση δεν καταγραφόταν φυσιολογική αντίδραση της κόρης στο φως.

Οι ερευνητές αποφάσισαν τότε να επιχειρήσουν μια εντελώς διαφορετική προσέγγιση.

Πήραν τις «μπαταρίες» των κυττάρων από το πόδι της

Τα μιτοχόνδρια συχνά περιγράφονται ως οι «ενεργειακές μονάδες» των κυττάρων, καθώς συμμετέχουν καθοριστικά στην παραγωγή της ενέργειας που χρειάζονται για να λειτουργήσουν.

Η ιδέα της λεγόμενης μιτοχονδριακής μεταμόσχευσης είναι να μεταφερθούν υγιή και λειτουργικά μιτοχόνδρια σε ιστούς των οποίων τα μιτοχόνδρια έχουν υποστεί βλάβη.

Στην περίπτωση της 26χρονης χρησιμοποιήθηκαν δικά της μιτοχόνδρια, ώστε να περιοριστεί μεταξύ άλλων ο κίνδυνος ανοσολογικής αντίδρασης.

Οι επιστήμονες έλαβαν μυϊκό ιστό από τον μηρό της, απομόνωσαν φρέσκα, λειτουργικά μιτοχόνδρια και τα χορήγησαν ενδοϋαλοειδικά.

Τα δύο μάτια υποβλήθηκαν στη διαδικασία με διαφορά 24 ωρών.

Τι συνέβη μετά τη μεταμόσχευση

Το πρώτο σημαντικό εύρημα ήταν η ασφάλεια της διαδικασίας.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, δεν παρατηρήθηκε ενδοφθάλμια φλεγμονή ούτε οφθαλμική ή συστηματική τοξικότητα.

Ακόμη πιο ενδιαφέρον ήταν ότι μέσα στις επόμενες ημέρες επανεμφανίστηκε η αντίδραση της κόρης στο φως.

Η αντίδραση αυτή, όμως, δεν διατηρήθηκε. Η Nature αναφέρει ότι το αποτέλεσμα υποχώρησε περίπου τέσσερις εβδομάδες αργότερα.

Παράλληλα καταγράφηκαν φυσιολογικές μεταβολές που έδειχναν ότι τμήματα της οπτικής οδού εξακολουθούσαν να ανταποκρίνονται σε οπτικά ερεθίσματα.

Οι ερευνητές ανέφεραν επίσης ότι σε μεταγενέστερη αξιολόγηση χαμηλής όρασης η ασθενής φαινόταν να αντιλαμβάνεται σχήματα και σκιές από το αριστερό μάτι.

Δεν αποκαταστάθηκε η οπτική οξύτητα

Εδώ βρίσκεται και η σημαντικότερη διευκρίνιση.

Η διαδικασία δεν μπορεί να παρουσιαστεί ως θεραπεία που «επανέφερε την όραση».

Δεν καταγράφηκε μετρήσιμη βελτίωση της οπτικής οξύτητας και η εντυπωσιακότερη φυσιολογική μεταβολή —η επανεμφάνιση της αντίδρασης της κόρης στο φως— ήταν προσωρινή.

Ο David Putrino, νευροεπιστήμονας στο Icahn School of Medicine at Mount Sinai και ένας από τους συγγραφείς, τόνισε στη Nature ότι η συγκεκριμένη περίπτωση δεν μπορεί να αποδείξει αποτελεσματικότητα.

Βασικός στόχος ήταν να διαπιστωθεί εάν η χορήγηση αυτόλογων μιτοχονδρίων στο ανθρώπινο μάτι μπορούσε να πραγματοποιηθεί με ασφάλεια.

Γιατί οι επιστήμονες θεωρούν σημαντική την περίπτωση

Η μιτοχονδριακή μεταμόσχευση έχει ήδη διερευνηθεί πειραματικά σε άλλα όργανα, μεταξύ των οποίων η καρδιά και ο εγκέφαλος.

Το μάτι αποτελεί ιδιαίτερα ενδιαφέρον στόχο, επειδή τα κύτταρα του αμφιβληστροειδούς και ιδιαίτερα τα γαγγλιακά κύτταρα έχουν μεγάλες ενεργειακές απαιτήσεις.

Προκλινικές έρευνες σε ζώα είχαν ήδη δείξει ότι η χορήγηση λειτουργικών μιτοχονδρίων θα μπορούσε υπό ορισμένες συνθήκες να ενισχύσει την επιβίωση νευρικών κυττάρων μετά από βλάβη του οπτικού νεύρου.

Η περίπτωση της 26χρονης αποτελεί επομένως ένα πρώτο βήμα μετάβασης αυτής της ιδέας στον άνθρωπο.

Μία ασθενής – και ακόμη χωρίς peer review

Τα αποτελέσματα χρειάζονται ιδιαίτερα προσεκτική ερμηνεία.

Πρόκειται για αναφορά μίας μόνο ασθενούς, χωρίς ομάδα ελέγχου.

Η εργασία αναρτήθηκε ως preprint στο Research Square στις 10 Αυγούστου 2026 και δεν έχει ακόμη αξιολογηθεί από ανεξάρτητους επιστήμονες μέσω της διαδικασίας peer review.

Επομένως δεν αποδεικνύεται ότι η μεταμόσχευση μιτοχονδρίων μπορεί να αποκαταστήσει την όραση.

Αυτό που δείχνει η συγκεκριμένη περίπτωση είναι κάτι πολύ πιο περιορισμένο αλλά επιστημονικά ενδιαφέρον: ότι φρέσκα μιτοχόνδρια από τον ίδιο τον ασθενή μπορούν να απομονωθούν, να χορηγηθούν στο ανθρώπινο μάτι και —τουλάχιστον στη συγκεκριμένη περίπτωση— να συνδεθούν χρονικά με προσωρινές φυσιολογικές μεταβολές χωρίς να προκαλέσουν εμφανή οφθαλμική φλεγμονή ή συστηματική τοξικότητα.

Το επόμενο ερώτημα είναι πολύ δυσκολότερο: εάν η τεχνική μπορεί κάποτε να προκαλέσει ουσιαστική και, κυρίως, μόνιμη βελτίωση της όρασης.