Ανησυχητικές προβλέψεις για τον καρκίνο: Αύξηση 67% στα νέα περιστατικά έως το 2050

medlabnews.gr iatrikanea

Ο καρκίνος παραμένει μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για τα συστήματα δημόσιας υγείας σε παγκόσμιο επίπεδο. Σύμφωνα με νεότερα δεδομένα της Αμερικανικής Αντικαρκινικής Εταιρείας (American Cancer Society – ACS) και του Διεθνούς Οργανισμού Έρευνας για τον Καρκίνο (International Agency for Research on Cancer – IARC), το φορτίο της νόσου συνεχίζει να αυξάνεται με ιδιαίτερα ανησυχητικούς ρυθμούς (Πηγή: American Cancer Society και International Agency for Research on Cancer, «Global Cancer Statistics, 2026», με εκτιμήσεις του GLOBOCAN για το 2024).

Η Καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας – Προληπτικής Ιατρικής και Παθολόγος της Θεραπευτικής Κλινικής της Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ στο Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα», Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, η βιολόγος Αλεξάνδρα Σταυροπούλου και ο Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, Διευθυντής της Θεραπευτικής Κλινικής και πρώην Πρύτανης του ΕΚΠΑ, Θάνος Δημόπουλος, επισημαίνουν ότι, βάσει της έκθεσης «Global Cancer Statistics, 2026», περίπου 21 εκατομμύρια άνθρωποι διαγνώστηκαν με κάποια μορφή καρκίνου παγκοσμίως το 2024, ενώ οι θάνατοι από τη νόσο ανήλθαν σε 9,8 εκατομμύρια. Οι εκτιμήσεις των ερευνητών δείχνουν ότι σχεδόν ένας στους πέντε ανθρώπους θα εμφανίσει καρκίνο κάποια στιγμή στη ζωή του.

Παράλληλα, υπολογίζεται ότι ένας στους εννέα άνδρες και μία στις δεκατρείς γυναίκες θα καταλήξουν εξαιτίας της νόσου. Τα δεδομένα αυτά αναδεικνύουν τόσο το μέγεθος του προβλήματος όσο και την ανάγκη ενίσχυσης των δράσεων πρόληψης, της έγκαιρης διάγνωσης και της ισότιμης πρόσβασης σε αποτελεσματικές θεραπευτικές επιλογές.

Ιδιαίτερο προβληματισμό προκαλούν οι προβλέψεις για τα επόμενα χρόνια. Οι νέες διαγνώσεις καρκίνου εκτιμάται ότι θα ανέλθουν στα 34 εκατομμύρια έως το 2050, καταγράφοντας αύξηση της τάξης του 67% σε σύγκριση με το 2024.

Η συγκεκριμένη πρόβλεψη αποδίδεται αποκλειστικά στη γήρανση του πληθυσμού και στη δημογραφική του αύξηση. Ωστόσο, η πραγματική επιβάρυνση ενδέχεται να αποδειχθεί ακόμη μεγαλύτερη, εφόσον δεν περιοριστούν βασικοί παράγοντες κινδύνου, όπως το κάπνισμα, η κατανάλωση αλκοόλ, η παχυσαρκία, η σωματική αδράνεια και ορισμένες λοιμώξεις που σχετίζονται με την ανάπτυξη καρκίνου. Η έκθεση στηρίζεται στα στοιχεία του GLOBOCAN, της διεθνούς βάσης δεδομένων του IARC, η οποία καταγράφει τη συχνότητα εμφάνισης και τη θνησιμότητα 34 διαφορετικών μορφών καρκίνου σε 186 χώρες.

Ο καρκίνος του πνεύμονα εξακολουθεί να καταλαμβάνει την πρώτη θέση διεθνώς τόσο σε νέες διαγνώσεις όσο και σε θανάτους. Το 2024 καταγράφηκαν περίπου 2,6 εκατομμύρια νέα περιστατικά, που αντιστοιχούν στο 13% του συνόλου των καρκίνων. Την ίδια περίοδο, περίπου 1,9 εκατομμύρια άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους από τη νόσο, ποσοστό που αντιπροσωπεύει σχεδόν το 19% των θανάτων από καρκίνο. Το κάπνισμα εξακολουθεί να αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα κινδύνου, γεγονός που υπογραμμίζει την αξία των παρεμβάσεων διακοπής καπνίσματος και της προστασίας από το παθητικό κάπνισμα.

Ο καρκίνος του μαστού κατέλαβε τη δεύτερη θέση παγκοσμίως, με περίπου 2,4 εκατομμύρια νέες περιπτώσεις και 694.000 θανάτους. Παραμένει η συχνότερα διαγνωσμένη μορφή καρκίνου στις γυναίκες και η κυριότερη αιτία θανάτου από καρκίνο στον γυναικείο πληθυσμό.

Η επιβίωση των ασθενών δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τον τύπο ή το στάδιο της νόσου. Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζουν επίσης η χώρα διαμονής και η δυνατότητα πρόσβασης σε υπηρεσίες πρόληψης, διαγνωστικού ελέγχου και κατάλληλης θεραπευτικής αντιμετώπισης.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο καρκίνος του μαστού. Παρότι η συχνότητα εμφάνισής του στη Δυτική Αφρική είναι περίπου η μισή σε σχέση με την Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία, οι γυναίκες της περιοχής έχουν σχεδόν διπλάσια πιθανότητα να καταλήξουν από τη νόσο.

Η ανισότητα αυτή αποδίδεται κυρίως στην καθυστερημένη διάγνωση και στη μειωμένη πρόσβαση σε εξειδικευμένες θεραπευτικές υπηρεσίες. Αντίστοιχες διαφοροποιήσεις καταγράφονται και σε άλλες μορφές καρκίνου, ιδιαίτερα σε χώρες με χαμηλότερο επίπεδο οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης.

Ο καρκίνος του παχέος εντέρου αναδείχθηκε ως η τρίτη συχνότερη μορφή καρκίνου παγκοσμίως και η δεύτερη σημαντικότερη αιτία θανάτου από τη νόσο. Το 2024 καταγράφηκαν περισσότερα από δύο εκατομμύρια νέα περιστατικά και περίπου 918.000 θάνατοι.

Ο καρκίνος του ήπατος συνδέθηκε με περίπου 732.000 θανάτους, ενώ ο καρκίνος του στομάχου αντιστοιχούσε σε σχεδόν 980.000 νέες διαγνώσεις και 642.000 θανάτους. Τα υψηλότερα ποσοστά εμφάνισης καρκίνου του στομάχου καταγράφηκαν στην Ανατολική Ασία.

Στους άνδρες, ο καρκίνος του προστάτη ήταν ο δεύτερος συχνότερα διαγνωσμένος καρκίνος, με περίπου 1,5 εκατομμύριο νέα περιστατικά και 420.000 θανάτους. Τα υψηλότερα ποσοστά θνησιμότητας παρατηρήθηκαν στην Καραϊβική και την υποσαχάρια Αφρική.

Ανησυχία προκαλεί επίσης ο καρκίνος του παγκρέατος. Παρότι κατατάσσεται μόλις στην ενδέκατη θέση ως προς τη συχνότητα εμφάνισης, αποτελεί την έκτη συχνότερη αιτία θανάτου από καρκίνο, με περίπου 491.000 θανάτους παγκοσμίως.

Η έκθεση τονίζει ότι σχεδόν το ήμισυ των θανάτων από καρκίνο συνδέεται με παράγοντες κινδύνου που μπορούν να τροποποιηθούν. Παράλληλα, σημαντικός αριθμός θανάτων θα μπορούσε να αποφευχθεί μέσω της έγκαιρης διάγνωσης και της κατάλληλης θεραπευτικής παρέμβασης.

Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας. Η νόσος μπορεί σε μεγάλο βαθμό να προληφθεί μέσω του εμβολιασμού κατά του HPV και της συστηματικής συμμετοχής σε προγράμματα προληπτικού ελέγχου. Παρόλα αυτά, εξακολουθεί να αποτελεί την κυριότερη αιτία θανάτου από καρκίνο στις γυναίκες σε 26 χώρες, κυρίως στην υποσαχάρια Αφρική και σε περιοχές της Νότιας και Κεντρικής Αμερικής.

Κάθε χώρα καλείται να αντιμετωπίσει διαφορετικές προκλήσεις και να αναπτύξει στρατηγικές προσαρμοσμένες στις ανάγκες του πληθυσμού της. Ωστόσο, η πρόληψη οφείλει να αποτελεί τον βασικό πυλώνα κάθε εθνικού σχεδίου για τον καρκίνο. Η αποχή από το κάπνισμα, ο περιορισμός ή η αποφυγή της κατανάλωσης αλκοόλ, η διατήρηση φυσιολογικού σωματικού βάρους, η τακτική σωματική άσκηση και η προστασία από λοιμώξεις που σχετίζονται με την ανάπτυξη καρκίνου μπορούν να μειώσουν ουσιαστικά τον κίνδυνο εμφάνισης της νόσου. Παράλληλα, ιδιαίτερα σημαντική είναι η συμμετοχή στα κατάλληλα προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου, με βάση την ηλικία, το φύλο, το οικογενειακό ιστορικό και τις οδηγίες των επαγγελματιών υγείας.