Πρώτη φορά στον κόσμο: AI «έβλεπε» live μέσα στον εγκέφαλο – Πώς βοήθησε να σωθεί η όραση 48χρονου

medlabnews.gr iatrikanea

Μια παγκόσμια πρώτη στη νευροχειρουργική καταγράφηκε στο Λονδίνο, όπου σύστημα Τεχνητής Νοημοσύνης χρησιμοποιήθηκε σε πραγματικό χρόνο μέσα στο χειρουργείο, αναλύοντας το live βίντεο της επέμβασης και βοηθώντας τους γιατρούς να αναγνωρίζουν κρίσιμα νεύρα και αιμοφόρα αγγεία. Ο ασθενής ήταν ο 48χρονος Rhys Hibbert, ο οποίος κινδύνευε να χάσει την όρασή του εξαιτίας όγκου στην υπόφυση.

Η επέμβαση πραγματοποιήθηκε στο National Hospital for Neurology and Neurosurgery (NHNN) του University College London Hospitals (UCLH), στο πλαίσιο κλινικής μελέτης για ένα σύστημα AI που αναπτύχθηκε από ερευνητές του University College London.

Σύμφωνα με το UCLH, πρόκειται για την πρώτη φορά που Τεχνητή Νοημοσύνη χρησιμοποιήθηκε ζωντανά κατά τη διάρκεια επέμβασης για να υποστηρίξει έναν νευροχειρουργό σε πραγματικό χρόνο. Η επέμβαση ολοκληρώθηκε επιτυχώς, ο όγκος αφαιρέθηκε και η όραση του ασθενούς προστατεύθηκε.

Η AI δεν χειρούργησε – «έβλεπε» όμως μαζί με τους χειρουργούς

Αυτή είναι ίσως η σημαντικότερη λεπτομέρεια της είδησης.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν χειριζόταν τα χειρουργικά εργαλεία και δεν λάμβανε αποφάσεις αντί των γιατρών.

Ο νευροχειρουργός παρέμενε πλήρως υπεύθυνος για την επέμβαση.

Το σύστημα AI ανέλυε όμως σε πραγματικό χρόνο το βίντεο που ερχόταν από την κάμερα του χειρουργείου και βοηθούσε την ομάδα να αναγνωρίζει κρίσιμες ανατομικές δομές στη βάση του εγκεφάλου.

Με άλλα λόγια, αντί να εξετάζει μόνο τις απεικονίσεις που είχαν γίνει πριν από το χειρουργείο, η AI επεξεργαζόταν αυτό ακριβώς που έβλεπε εκείνη τη στιγμή ο χειρουργός.

Το σύστημα μπορεί να επισημαίνει περιοχές υψηλού κινδύνου, όπως νεύρα και αιμοφόρα αγγεία, ώστε ο χειρουργός να αποφεύγει κρίσιμες δομές καθώς αφαιρεί όσο περισσότερο από τον όγκο μπορεί με ασφάλεια.

Σύμφωνα με τον Guardian, η τεχνολογία χρησιμοποιεί και χρωματική επισήμανση της ανατομίας πάνω στη ζωντανή εικόνα, λειτουργώντας ουσιαστικά σαν ένα πρόσθετο «ζευγάρι μάτια» για τη χειρουργική ομάδα.

Ένα χιλιοστό μπορεί να κάνει τη διαφορά

Η περιοχή στην οποία έγινε η επέμβαση είναι από τις πιο απαιτητικές ανατομικά.

Η υπόφυση, οι καρωτίδες, άλλα μεγάλα αγγεία και τα νεύρα που σχετίζονται με την όραση βρίσκονται εξαιρετικά κοντά το ένα στο άλλο στη βάση του εγκεφάλου.

Το ίδιο το UCLH επισημαίνει ότι σε αυτή την περιοχή ακόμη και μια απόκλιση της τάξης του ενός χιλιοστού μπορεί να έχει εξαιρετικά σοβαρές συνέπειες, όπως απώλεια όρασης, εγκεφαλικό επεισόδιο ή ακόμη και θάνατο.

Αυτό ακριβώς είναι το πρόβλημα που επιχειρεί να αντιμετωπίσει η νέα τεχνολογία: να προσθέσει ένα επιπλέον επίπεδο πληροφορίας την ώρα που ο χειρουργός εργάζεται σε μια περιοχή όπου οι αποστάσεις μεταξύ φυσιολογικού ιστού, νεύρων, αγγείων και όγκου είναι ελάχιστες.

Ο όγκος των 11 χιλιοστών που βρέθηκε μετά από μια ξαφνική κατάρρευση

Πίσω από την τεχνολογική πρωτιά υπάρχει και μια ιδιαίτερη ανθρώπινη ιστορία.

Ο Rhys Hibbert, 48 ετών, από το Bedfordshire, εργάζεται στην εξυπηρέτηση πελατών και συμμετέχει εθελοντικά σε υπηρεσία ασθενοφόρων.

Ο όγκος του ανακαλύφθηκε εντελώς απροσδόκητα τον Δεκέμβριο του 2024.

Κατά τη διάρκεια της καθημερινής του βόλτας ένιωσε ξαφνικά αδιαθεσία, έχασε τις αισθήσεις του και παρουσίασε κρίση. Οι εξετάσεις που ακολούθησαν αποκάλυψαν έναν όγκο περίπου 11 χιλιοστών στην υπόφυση.

Αρχικά οι γιατροί επέλεξαν παρακολούθηση χωρίς χειρουργική επέμβαση.

Σταδιακά όμως η κατάσταση επιδεινώθηκε.

Ο Hibbert εμφάνισε σοβαρές ορμονικές διαταραχές και, κυρίως, προβλήματα στην όραση.

Άρχισε να χάνει τμήματα του περιφερικού οπτικού του πεδίου, με αποτέλεσμα να σκοντάφτει επανειλημμένα επειδή δεν μπορούσε να βλέπει καλά χαμηλά και γύρω του. Έφτασε στο σημείο να χρησιμοποιεί μπαστούνια για να περπατά.

Χωρίς χειρουργική αντιμετώπιση, σύμφωνα με το νοσοκομείο, ο όγκος θα συνέχιζε να απειλεί την όρασή του και θα μπορούσε τελικά να οδηγήσει ακόμη και σε τύφλωση.

Δέχθηκε να γίνει ο πρώτος ασθενής στον κόσμο

Ο 48χρονος αποφάσισε να προχωρήσει σε χειρουργική επέμβαση και παράλληλα να συμμετάσχει στην ερευνητική διαδικασία.

Λίγες ημέρες πριν από το χειρουργείο, οι γιατροί τού πρότειναν κάτι που μέχρι τότε δεν είχε γίνει σε πραγματικό ασθενή: να χρησιμοποιηθεί live το νέο σύστημα AI κατά τη διάρκεια της επέμβασής του.

Ο Hibbert δέχθηκε.

Έτσι έγινε ο πρώτος ασθενής στον κόσμο στον οποίο η συγκεκριμένη τεχνολογία χρησιμοποιήθηκε σε πραγματικό χρόνο για να υποστηρίξει τον νευροχειρουργό κατά τη διάρκεια αφαίρεσης όγκου.

Όταν ξύπνησε μπορούσε ξανά να βλέπει καθαρά

Το αποτέλεσμα ήταν εντυπωσιακό.

Ο όγκος αφαιρέθηκε και, όταν ο Hibbert συνήλθε από την επέμβαση, διαπίστωσε σχεδόν αμέσως σημαντική βελτίωση στην όρασή του.

Μέσα σε περίπου μία εβδομάδα μπορούσε και πάλι να περπατά μόνος του, χωρίς γυαλιά και χωρίς τα μπαστούνια που χρησιμοποιούσε προηγουμένως.

Ο ίδιος περιέγραψε την αλλαγή σαν να είχε αποκτήσει ξανά μια πολύ ευρύτερη, σχεδόν «πανοραμική» εικόνα του χώρου γύρω του, κάτι που δεν είχε βιώσει για περισσότερο από έναν χρόνο.

Πώς «εκπαιδεύτηκε» η Τεχνητή Νοημοσύνη

Το σύστημα δημιουργήθηκε από το UCL Hawkes Institute, όπου συνεργάζονται ειδικοί από διαφορετικά επιστημονικά πεδία για την ανάπτυξη νέων τεχνολογιών Υγείας.

Οι ερευνητές το εκπαίδευσαν και το αξιολόγησαν χρησιμοποιώντας μεγάλο αριθμό επισημασμένων βίντεο από προηγούμενες ενδοσκοπικές επεμβάσεις στην υπόφυση.

Έτσι η AI έχει «δει» εκατοντάδες διαφορετικά χειρουργικά παραδείγματα και έχει μάθει να αναγνωρίζει:

• κρίσιμες ανατομικές δομές,

• χειρουργικά εργαλεία,

• ιστούς,

• και τις αλληλεπιδράσεις ανάμεσα στα εργαλεία και τους ιστούς.

Η τεχνική επικεφαλής του συστήματος, Dr Sophia Bano, αναπληρώτρια καθηγήτρια Ρομποτικής και Τεχνητής Νοημοσύνης στο UCL, εξήγησε ότι μέσα από εκατοντάδες χειρουργικά βίντεο το σύστημα έχει εκτεθεί σε εύρος περιπτώσεων που ένας χειρουργός θα χρειαζόταν πολλά χρόνια για να συναντήσει στην κλινική πράξη.

Η τεχνολογία λειτουργεί σε πλατφόρμα NVIDIA Clara IGX, σχεδιασμένη για εφαρμογές AI πραγματικού χρόνου σε ιατροτεχνολογικά συστήματα.

Ποιοι πραγματοποίησαν την επέμβαση

Την επέμβαση πραγματοποίησε ο καθηγητής Hani Marcus, consultant neurosurgeon στο National Hospital for Neurology and Neurosurgery και καθηγητής Νευροχειρουργικής στο UCL Queen Square Institute of Neurology, μαζί με τον Danyal Khan, ειδικευόμενο χειρουργό που ηγείται της σχετικής ερευνητικής εργασίας.

Ο Marcus χαρακτήρισε τη χρήση της βρετανικής τεχνολογίας AI ένα σημαντικό πρώτο βήμα διεθνώς στην προσπάθεια μείωσης του κινδύνου σε τόσο λεπτές νευροχειρουργικές επεμβάσεις.

Δεν σημαίνει ότι η AI αντικαθιστά τον χειρουργό

Η περίπτωση έχει ιδιαίτερη σημασία και για τη συζήτηση σχετικά με τον ρόλο της Τεχνητής Νοημοσύνης στην Ιατρική.

Η συγκεκριμένη εφαρμογή δεν σχεδιάστηκε για να αντικαταστήσει τον γιατρό ούτε για να πραγματοποιεί αυτόνομα τη χειρουργική επέμβαση.

Η λογική της είναι διαφορετική:

ο χειρουργός αποφασίζει και χειρουργεί, ενώ η AI επεξεργάζεται τεράστιο όγκο οπτικών πληροφοριών και του επισημαίνει σε πραγματικό χρόνο ανατομικές δομές που πρέπει να προσέξει.

Είναι δηλαδή ένα παράδειγμα AI ως συστήματος υποστήριξης της ανθρώπινης ιατρικής απόφασης, και όχι ως αυτόνομου χειρουργού.

Η μελέτη συνεχίζεται και η συγκεκριμένη περίπτωση αφορά τον πρώτο ασθενή. Επομένως, όσο εντυπωσιακό και αν είναι το αποτέλεσμα, δεν αποτελεί ακόμη απόδειξη ότι η τεχνολογία βελτιώνει συνολικά τα αποτελέσματα όλων των νευροχειρουργικών επεμβάσεων. Αυτό θα πρέπει να αξιολογηθεί από τα πλήρη δεδομένα της κλινικής μελέτης.

Η δοκιμή χρηματοδοτείται από το National Institute for Health and Care Research (NIHR) και την Google, ενώ υποστηρίζεται επίσης από φορείς όπως το NIHR Biomedical Research Centre του UCLH, το Royal College of Surgeons, το EPSRC και το Wellcome.

Πρώτη δημοσίευση: 27 Αυγούστου 2026 | Τελευταία ενημέρωση: 27 Αυγούστου 2026