6χρονος πέθανε έχοντας σκορβούτο: Η «ασθένεια των ναυτικών» που οι γιατροί σχεδόν δεν βλέπουν πια – Τι έτρωγε το παιδί

 

επιμελεια medlabnews.gr iatrikanea

Μια ασθένεια που σήμερα συνδέεται περισσότερο με τους ναυτικούς περασμένων αιώνων παρά με τη σύγχρονη παιδιατρική βρέθηκε στο επίκεντρο του πορίσματος για τον θάνατο ενός 6χρονου αγοριού στην Αυστραλία.

Ο Connor Dean, από το Μπρίσμπεϊν, πέθανε στις 10 Αυγούστου 2024 στο Queensland Children’s Hospital. Δύο χρόνια αργότερα, το πόρισμα της αναπληρώτριας πολιτειακής ιατροδικαστή Stephanie Gallagher κατέγραψε ότι το παιδί είχε σοβαρότατη ανεπάρκεια βιταμίνης C, με κλινικά και ακτινολογικά ευρήματα συμβατά με σκορβούτο.

Η σημαντική επιστημονική λεπτομέρεια είναι ότι ο Connor δεν καταγράφηκε απλώς ως παιδί που «πέθανε από σκορβούτο».

Η επίσημη αιτία θανάτου περιγράφηκε ως υποξική-ισχαιμική εγκεφαλοπάθεια λόγω καρδιακής ανακοπής μετά από γενική αναισθησία, στο πλαίσιο ανεπάρκειας βιταμίνης C. Το σύνδρομο Down καταγράφηκε ως συμβάλλουσα κατάσταση.

Η ιατροδικαστής σημείωσε ότι ο ακριβής μηχανισμός που οδήγησε στην καρδιακή ανακοπή δεν κατέστη δυνατό να προσδιοριστεί οριστικά. Ωστόσο, οι θεράποντες γιατροί και ο ιατροδικαστής παθολογοανατόμος θεώρησαν τη σοβαρή ανεπάρκεια βιταμίνης C τον πιθανότερο υποκείμενο παράγοντα.

Η διατροφή του 6χρονου: χωρίς φρούτα και λαχανικά

Η ιστορία της διατροφής του παιδιού είναι ίσως το πιο εντυπωσιακό στοιχείο της υπόθεσης.

Ο Connor είχε γίνει ιδιαίτερα επιλεκτικός στο φαγητό. Ο παιδίατρός του είχε εκφράσει επί μακρόν ανησυχία τόσο για την ανάπτυξή του όσο και για πιθανές διατροφικές ελλείψεις.

Σε κάποια φάση αναφερόταν ότι η διατροφή του δεν περιείχε καθόλου φρούτα ή λαχανικά, ενώ μέσα σε 11 μήνες είχε πάρει μόλις περίπου 300 γραμμάρια βάρους.

Σε επόμενη ιατρική εκτίμηση η διατροφή του περιγράφηκε ως ιδιαίτερα περιορισμένη και περιλάμβανε κυρίως:

• πολύ λευκό ψωμί,
• κάποια μοσχαρίσια λουκάνικα,
• κρέμα/custard,
• σοκολάτα.

Στον παιδικό σταθμό τού προσφέρονταν λαχανικά, αλλά ο παιδίατρος ανέφερε ότι δεν πίστευε πως τα κατανάλωνε. Αναφέρεται επίσης ότι έπινε συσκευασμένους χυμούς μήλου και φραγκοστάφυλου, οι οποίοι κανονικά θα μπορούσαν να αποτελούν πηγή βιταμίνης C.

Παρά τα παραπάνω, όταν εξετάστηκε στο νοσοκομείο, τα επίπεδα βιταμίνης C ήταν εξαιρετικά χαμηλά.

Βιταμίνη C κάτω από 1 μmol/L

Οι εξετάσεις έδειξαν συγκέντρωση βιταμίνης C κάτω από 1 μmol/L, ενώ το αναφερόμενο εύρος αναφοράς ήταν περίπου 20–120 μmol/L.

Οι απεικονιστικές εξετάσεις των οστών έδειξαν επίσης αλλοιώσεις συμβατές με σκορβούτο.

Και δεν επρόκειτο μόνο για τη βιταμίνη C. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, το παιδί είχε επίσης χαμηλές τιμές βιταμινών Α και Ε, οριακά χαμηλή βιταμίνη D και διαταραχές της πήξης που θεωρήθηκαν ενδεικτικές πιθανής ανεπάρκειας βιταμίνης Κ.

Το στοιχείο αυτό είναι σημαντικό, καθώς δείχνει ότι η περίπτωση αφορούσε ένα παιδί με σύνθετο ιατρικό και διατροφικό ιστορικό και όχι απλώς έναν κατά τα άλλα υγιή 6χρονο που παρουσίασε μεμονωμένη έλλειψη βιταμίνης C.

Ξεκίνησε να κουτσαίνει και τελικά δεν ήθελε να πατήσει στα πόδια του

Περίπου έναν μήνα πριν από τον θάνατό του, οι γονείς του παρατήρησαν αλλαγές στο περπάτημά του.

Αρχικά εμφάνισε ένα είδος συρτού βηματισμού, στη συνέχεια άρχισε να κουτσαίνει και τελικά αρνούνταν να στηριχθεί στα πόδια του.

Εισήχθη στο Queensland Children’s Hospital στις 18 Ιουλίου 2024 για διερεύνηση. Οι αρχικές ακτινογραφίες και μαγνητικές εξετάσεις δεν έδιναν σαφή εξήγηση.

Παράλληλα εμφάνισε έντονο βήχα και βρέθηκε θετικός σε παραϊνφλουέντζα, ενώ επιδεινώθηκαν η οξυγόνωση και η νεφρική λειτουργία του.

Μετά τη χορήγηση γενικής αναισθησίας για απεικονιστική εξέταση υπέστη καρδιακή ανακοπή. Έγινε ανάνηψη και η κυκλοφορία του αποκαταστάθηκε έπειτα από περίπου 8–10 λεπτά ΚΑΡΠΑ, όμως είχε υποστεί σοβαρή υποξική-ισχαιμική εγκεφαλική βλάβη.

Καθώς οι γιατροί προσπαθούσαν να εξηγήσουν το σύνολο των συμπτωμάτων του, η οικογένεια ενημερώθηκε ότι το σοβαρό, απειλητικό για τη ζωή σκορβούτο αποτελούσε πιθανή ενιαία εξήγηση για πολλά από τα ευρήματα.

Ο Connor πέθανε στις 10 Αυγούστου 2024.

Το παράδοξο με την πολυβιταμίνη

Υπάρχει και μία ακόμη ασυνήθιστη πλευρά της υπόθεσης.

Λόγω της περιορισμένης διατροφής του, είχε συστηθεί στον Connor η λήψη πολυβιταμίνης. Ο παιδίατρός του θεωρούσε ότι έτσι καλύπτονταν τουλάχιστον ορισμένες από τις διατροφικές του ανάγκες.

Στη διάρκεια της τελικής νοσηλείας διαπιστώθηκε όμως ότι το προϊόν που λάμβανε η οικογένεια και το οποίο στο πόρισμα δεν κατονομάζεται, δεν ανέγραφε βιταμίνη C στη σύνθεσή του. Το ίδιο το Queensland Coroners Court αναφέρει το συγκεκριμένο θέμα στην επίσημη περίληψη της υπόθεσης.

Ο παιδίατρος χαρακτήρισε προβληματικό το γεγονός ότι ένα προϊόν μπορούσε να περιγράφεται ως «multivitamin» χωρίς να περιέχει βασικές βιταμίνες όπως η C και εξέφρασε την άποψη ότι διαφορετικό συμπλήρωμα που περιείχε βιταμίνη C θα μπορούσε να είχε αποτρέψει τη συγκεκριμένη ανεπάρκεια.

Η κατασκευάστρια εταιρεία απέρριψε όμως οποιαδήποτε σύνδεση του προϊόντος με τον θάνατο, επισημαίνοντας ότι τα πολυβιταμινούχα σκευάσματα δεν περιέχουν υποχρεωτικά όλες τις απαραίτητες βιταμίνες και δεν προορίζονται για τη θεραπεία σοβαρών διατροφικών ελλείψεων.

Και το πόρισμα δεν απέδωσε αιτιώδη ρόλο στο συγκεκριμένο προϊόν, κρίνοντας ότι δεν υπήρχαν επαρκή στοιχεία για να θεωρηθεί ότι προκάλεσε ή συνέβαλε στον θάνατο.

Τι είναι το σκορβούτο

Το σκορβούτο προκαλείται από παρατεταμένη, σοβαρή έλλειψη βιταμίνης C.

Η βιταμίνη C είναι απαραίτητη, μεταξύ άλλων, για τη φυσιολογική σύνθεση κολλαγόνου. Όταν η έλλειψή της γίνει σοβαρή, μπορεί να επηρεαστούν τα αγγεία, τα ούλα, το δέρμα, τα οστά και οι αρθρώσεις.

Σύμφωνα με το Office of Dietary Supplements των αμερικανικών National Institutes of Health, συμπτώματα μπορούν να εμφανιστούν ακόμη και μέσα σε περίπου έναν μήνα όταν η πρόσληψη βιταμίνης C είναι εξαιρετικά χαμηλή. Με την εξέλιξη της ανεπάρκειας μπορεί να εμφανιστούν κόπωση, πόνος στις αρθρώσεις, πετέχειες και εκχυμώσεις, προβλήματα επούλωσης, αιμορραγία από τα ούλα και, στα παιδιά, οστικές εκδηλώσεις.

Χωρίς αντιμετώπιση, η σοβαρή μορφή της νόσου μπορεί να γίνει απειλητική για τη ζωή.

Γιατί οι γιατροί μπορεί να μην το σκεφτούν αμέσως

Σήμερα το σκορβούτο θεωρείται σπάνιο στις αναπτυγμένες χώρες και ακριβώς γι' αυτό μπορεί να καθυστερήσει η διάγνωση.

Πρόσφατη επιστημονική ανασκόπηση περιγράφει ότι σε παιδιά με αναπτυξιακές διαταραχές και εξαιρετικά περιοριστική διατροφή, συχνές εκδηλώσεις είναι ο πόνος στα άκρα, η χωλότητα και ακόμη και η άρνηση βάδισης.

Τα συμπτώματα μπορούν να παραπέμψουν αρχικά σε ορθοπεδικά, ρευματολογικά, αιματολογικά ή άλλα νοσήματα.

Η υπόθεση του Connor δεν σημαίνει ότι ένα παιδί που είναι απλώς «δύσκολο στο φαγητό» κινδυνεύει να εμφανίσει σκορβούτο.

Αναδεικνύει όμως ένα διαφορετικό και σαφώς πιο σοβαρό πρόβλημα: η επίμονη και εξαιρετικά περιορισμένη διατροφή, ιδιαίτερα όταν αποκλείει ολόκληρες κατηγορίες τροφών, μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικές ελλείψεις μικροθρεπτικών συστατικών ακόμη και στη σύγχρονη εποχή.

Η δημοσίευση του πορίσματος, όπως ανέφερε η ίδια η ιατροδικαστής, κρίθηκε ότι μπορεί να συμβάλει στην ευαισθητοποίηση και στην αποτροπή παρόμοιων περιστατικών στο μέλλον.

Διαβάστε επίσης

• ΠΗΓΕΣ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ. ΠΙΝΑΚΑΣ με περιεκτικοτητα τροφών σε ασβέστιο
• Ποιές τροφές περιέχουν μαγνήσιο;

• Ποιες είναι οι βιταμίνες, που χρησιμεύουν και σε ποιες τροφές υπάρχουν; Τι πρέπει να γνωρίζετε για τα συμπληρώματα;