Θάνατος Μαζωνάκη: «Η καρδιά του ήταν σαν μικρού παιδιού» – Δεν βρέθηκε πρόσφατο έμφραγμα, αλλά ισχαιμία και πνευμονικό οίδημα

επιμέλεια medlabnews.gr iatrikanea 

Νέα και πιο συγκεκριμένα στοιχεία από τη νεκροψία-νεκροτομή του Γιώργου Μαζωνάκη δημοσιοποίησε ο ιατροδικαστής Σωτήρης Μπουζιάνης, τεχνικός σύμβουλος της οικογένειας. Τα ευρήματα παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς η ανατομική εικόνα της καρδιάς περιγράφεται ως πολύ καλή και χωρίς μακροσκοπική εικόνα πρόσφατου εμφράγματος, αλλά παράλληλα αναφέρονται ισχαιμία του μυοκαρδίου και πνευμονικό οίδημα.

Η αντίφαση είναι μόνο φαινομενική: η ισχαιμία δεν είναι το ίδιο πράγμα με το έμφραγμα και μια καρδιά που ανατομικά φαίνεται υγιής μπορεί, υπό ορισμένες συνθήκες, να υποστεί οξεία διαταραχή της αιμάτωσης ή της λειτουργίας της.

«Η καρδιά του ήταν σαν μικρού νεαρού παιδιού»

Σύμφωνα με όσα ανέφερε ο Σωτήρης Μπουζιάνης, μακροσκοπικά δεν υπήρχε εικόνα πρόσφατου εμφράγματος, ενώ τα στεφανιαία αγγεία βρίσκονταν σε πολύ καλή κατάσταση.

Ο ιατροδικαστής χρησιμοποίησε μάλιστα τη χαρακτηριστική φράση ότι ανατομικά η καρδιά ήταν «σαν να βλέπαμε μια καρδιά μικρού νεαρού παιδιού».

Η συγκεκριμένη περιγραφή αφορά κυρίως τη μακροσκοπική και ανατομική εικόνα. Δεν σημαίνει ότι μπορεί, μόνο από αυτή, να εξαχθεί το συμπέρασμα ότι η καρδιά λειτουργούσε φυσιολογικά μέχρι τη στιγμή του θανάτου ή ότι αποκλείεται κάθε οξύ καρδιακό συμβάν.

Τι σημαίνει ότι δεν βρέθηκε πρόσφατο έμφραγμα;

Το έμφραγμα του μυοκαρδίου συμβαίνει όταν παρατεταμένη ισχαιμία προκαλέσει μη αναστρέψιμο θάνατο καρδιακών μυϊκών κυττάρων.

Επομένως, η αναφορά ότι δεν υπήρχε μακροσκοπικά εικόνα πρόσφατου εμφράγματος σημαίνει ότι κατά την άμεση εξέταση της καρδιάς δεν αναγνωρίστηκε η τυπική ανατομική εικόνα ενός πρόσφατου εμφράγματος.

Ωστόσο, αυτό δεν είναι το ίδιο με το να ειπωθεί ότι «αποκλείστηκε οποιοδήποτε καρδιακό αίτιο». Πολύ πρώιμες ή διαφορετικού μηχανισμού διαταραχές μπορεί να απαιτούν ιστολογική εξέταση των ιστών και συσχέτιση με όλα τα υπόλοιπα δεδομένα για να αξιολογηθούν.

Τι είναι η ισχαιμία του μυοκαρδίου;

Ισχαιμία σημαίνει ότι ο καρδιακός μυς δεν λαμβάνει επαρκή ποσότητα αίματος και επομένως οξυγόνου σε σχέση με τις ανάγκες του.

Η ισχαιμία μπορεί να είναι παροδική ή παρατεταμένη. Εάν είναι αρκετά έντονη και διαρκέσει αρκετά, μπορεί να οδηγήσει σε νέκρωση των καρδιακών κυττάρων και συνεπώς σε έμφραγμα. Κάθε έμφραγμα προϋποθέτει ισχαιμία, αλλά κάθε ισχαιμία δεν καταλήγει απαραίτητα σε έμφραγμα.

Αυτό εξηγεί γιατί είναι ιατρικά δυνατό να αναφέρονται ταυτόχρονα δύο φαινομενικά αντίθετα ευρήματα: «δεν διαπιστώθηκε πρόσφατο έμφραγμα» αλλά «υπήρχε ισχαιμία του μυοκαρδίου».

Μπορεί να υπάρξει ισχαιμία όταν τα στεφανιαία αγγεία είναι «πολύ καλά»;

Ναι. Η ισχαιμία δεν προκαλείται αποκλειστικά από μία μόνιμη απόφραξη στεφανιαίας αρτηρίας από αθηρωματική πλάκα ή θρόμβο.

Μπορεί επίσης να εμφανιστεί όταν δημιουργείται ανισορροπία μεταξύ της παροχής και των αναγκών του μυοκαρδίου σε οξυγόνο. Στη διεθνή καρδιολογική βιβλιογραφία περιγράφονται μεταξύ άλλων ως πιθανοί μηχανισμοί η υποξία, η υπόταση, σοβαρές μεταβολές της αιμοδυναμικής κατάστασης και οι έντονες ταχυαρρυθμίες ή άλλες καταστάσεις που αυξάνουν απότομα τις ανάγκες της καρδιάς.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάποιος από αυτούς τους μηχανισμούς έχει αποδειχθεί στην περίπτωση του Γιώργου Μαζωνάκη. Οι μέχρι σήμερα πληροφορίες δεν επιτρέπουν τέτοιο συμπέρασμα.

Τι σημαίνει το πνευμονικό οίδημα;

Το πνευμονικό οίδημα είναι η παθολογική συσσώρευση υγρού στον διάμεσο ιστό και στις κυψελίδες των πνευμόνων. Όταν είναι σημαντικό, δυσχεραίνει την ανταλλαγή οξυγόνου και μπορεί να προκαλέσει σοβαρή υποξαιμία και αναπνευστική ανεπάρκεια.

Υπάρχουν όμως διαφορετικοί μηχανισμοί πνευμονικού οιδήματος.

Το καρδιογενές πνευμονικό οίδημα μπορεί να εμφανιστεί όταν αυξηθούν απότομα οι πιέσεις στην πνευμονική κυκλοφορία εξαιτίας δυσλειτουργίας της αριστερής κοιλίας, οξείας ισχαιμίας, αρρυθμίας ή άλλου καρδιακού προβλήματος.

Υπάρχει όμως και μη καρδιογενές πνευμονικό οίδημα, το οποίο μπορεί να σχετίζεται με άλλους μηχανισμούς και σοβαρές συστηματικές καταστάσεις.

Γι' αυτό το εύρημα του πνευμονικού οιδήματος είναι σημαντικό, αλλά δεν αποδεικνύει από μόνο του ούτε την ακριβή αιτία ούτε τη χρονική αλληλουχία που οδήγησε στον θάνατο.

Μπορούν μαζί ισχαιμία και πνευμονικό οίδημα να δείξουν τι συνέβη;

Ο συνδυασμός των δύο ευρημάτων είναι προφανώς σημαντικός για τη διερεύνηση, αλλά δεν αρκεί ακόμη για ασφαλή ανακατασκευή του μηχανισμού θανάτου.

Για παράδειγμα, οξεία καρδιακή δυσλειτουργία μπορεί να οδηγήσει σε πνευμονικό οίδημα. Από την άλλη πλευρά, σοβαρή διαταραχή της οξυγόνωσης μπορεί να επιβαρύνει δευτερογενώς το μυοκάρδιο. Για να διευκρινιστεί ποιο γεγονός προηγήθηκε και τι προκάλεσε τι, χρειάζεται συνδυαστική αξιολόγηση των παθολογοανατομικών, ιστολογικών, τοξικολογικών και κλινικών δεδομένων.

Η κάκωση στο μέτωπο

Σύμφωνα με τον τεχνικό σύμβουλο της οικογένειας, κατά τη νεκροψία καταγράφηκε επίσης κάκωση στην περιοχή του μετώπου.

Η ύπαρξη μιας κάκωσης αποτελεί αντικειμενικό εύρημα. Από μόνη της όμως, χωρίς περαιτέρω ιατροδικαστική αξιολόγηση, δεν αποδεικνύει τον ακριβή μηχανισμό με τον οποίο προκλήθηκε ούτε τη συμβολή της στον θάνατο.

Τα πολλαπλά σημάδια από βελόνες στα δύο χέρια

Ο Σωτήρης Μπουζιάνης ανέφερε επίσης «διάσπαρτους βελονισμούς» και στα δύο άνω άκρα, συγκεκριμένα στις περιοχές των αγκώνων και στη ραχιαία επιφάνεια των χεριών.

Το εύρημα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον λόγω των συνθηκών της υπόθεσης, αλλά χρειάζεται μεγάλη προσοχή στην ερμηνεία του.

Ο ίδιος ο ιατροδικαστής διευκρίνισε ότι δεν μπορεί αυτή τη στιγμή να γνωρίζει από τι ακριβώς προήλθαν οι συγκεκριμένοι βελονισμοί, καθώς είχε προηγηθεί και η παρέμβαση του ΕΚΑΒ.

Επομένως, δεν μπορεί με τα σημερινά δεδομένα να θεωρηθεί ότι τα συγκεκριμένα σημάδια προέρχονται όλα από την πλασμαφαίρεση ή από οποιαδήποτε άλλη συγκεκριμένη ιατρική πράξη.

Γιατί είναι κρίσιμες οι ιστολογικές εξετάσεις;

Η ιστολογική εξέταση επιτρέπει στους ιατροδικαστές να εξετάσουν στο μικροσκόπιο δείγματα από την καρδιά, τους πνεύμονες και άλλα όργανα.

Με τον τρόπο αυτό μπορούν να αναζητηθούν αλλοιώσεις οι οποίες δεν είναι απαραίτητα εμφανείς με γυμνό μάτι κατά τη νεκροτομή και να προσδιοριστούν καλύτερα η φύση και, σε ορισμένες περιπτώσεις, η χρονική εξέλιξη μιας βλάβης.

Τι θα αναζητήσουν οι τοξικολογικές εξετάσεις;

Παράλληλα έχουν ληφθεί δείγματα για τοξικολογικό έλεγχο. Σύμφωνα με τον ιατροδικαστή, θα αναζητηθούν μεταξύ άλλων φαρμακευτικές και άλλες ουσίες που ενδεχομένως υπήρχαν στον οργανισμό.

Η ανίχνευση μιας ουσίας από μόνη της δεν αρκεί πάντοτε για να αποδειχθεί ότι προκάλεσε τον θάνατο. Η τελική αξιολόγηση απαιτεί συσχέτιση της συγκέντρωσης της ουσίας με τα υπόλοιπα εργαστηριακά και ιατροδικαστικά ευρήματα, καθώς και με το ιστορικό των γεγονότων.

Το βασικό συμπέρασμα από τα μέχρι τώρα ευρήματα

Τα δεδομένα που έχουν δημοσιοποιηθεί μέχρι στιγμής μπορούν να συνοψιστούν ως εξής:

• Δεν διαπιστώθηκε μακροσκοπική εικόνα πρόσφατου εμφράγματος.
• Τα στεφανιαία αγγεία περιγράφηκαν ως πολύ καλής ανατομικής εικόνας.
• Καταγράφηκε ισχαιμία του μυοκαρδίου.
• Καταγράφηκε πνευμονικό οίδημα.
• Υπήρχε κάκωση στο μέτωπο.
• Εντοπίστηκαν διάσπαρτοι βελονισμοί στα δύο άνω άκρα, χωρίς προς το παρόν να έχει προσδιοριστεί η προέλευσή τους.

Κανένα από αυτά τα ευρήματα, μεμονωμένα, δεν δίνει ακόμη οριστική απάντηση για την αιτία θανάτου.

Το επόμενο κρίσιμο βήμα είναι η ολοκλήρωση των ιστολογικών και τοξικολογικών εξετάσεων και η συνεκτίμησή τους με όλα τα υπόλοιπα στοιχεία της υπόθεσης.

Μέχρι τότε, οποιαδήποτε σύνδεση συγκεκριμένου ευρήματος με την πλασμαφαίρεση, με συγκεκριμένο φάρμακο ή με έναν συγκεκριμένο μηχανισμό θανάτου θα ήταν πρόωρη.