«Η Θεοτόκος»: Δεκαετίες στήριξης, εκπαίδευσης και κοινωνικής ένταξης για παιδιά και ενήλικες με αναπτυξιακές διαταραχές και αυτισμό

medlabnews.gr iatrikanea

Τις εγκαταστάσεις του Κοινωφελούς Ιδρύματος «Η Θεοτόκος» στο Ίλιον επισκέφθηκαν στις 6 Οκτωβρίου εκπρόσωποι των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης, έχοντας την ευκαιρία να γνωρίσουν από κοντά το έργο και τις υπηρεσίες που παρέχονται καθημερινά σε παιδιά, εφήβους και νέους με αναπτυξιακές διαταραχές, καθώς και στις οικογένειές τους.

Η επίσκεψη πραγματοποιήθηκε κατά τη διάρκεια της λειτουργίας των προγραμμάτων του Ιδρύματος και περιλάμβανε ξενάγηση στους χώρους και ενημέρωση για το εύρος των παρεμβάσεων, από την πρώιμη παρέμβαση και τη θεραπευτική υποστήριξη έως την εκπαίδευση, την επαγγελματική κατάρτιση και την ένταξη στην αγορά εργασίας. Τους εκπροσώπους των ΜΜΕ υποδέχθηκαν ο Πρόεδρος του Ιδρύματος Παναγής Καρέλλας, η Γενική Γραμματέας Πάουλα Φράγκου και στελέχη του «Θεοτόκος».

Από το 1954 με επίκεντρο τον άνθρωπο

Το Κοινωφελές Ίδρυμα Προστασίας Παιδιών και Νέων με Αναπτυξιακές Διαταραχές «Η Θεοτόκος» ιδρύθηκε το 1954 και δραστηριοποιείται στο Ίλιον, σε έκταση 51 στρεμμάτων. Σήμερα, περισσότεροι από 100 εξειδικευμένοι εργαζόμενοι υποστηρίζουν καθημερινά περισσότερους από 400 ωφελούμενους, με στόχο την ανάπτυξη δεξιοτήτων, την ενίσχυση της αυτονομίας, την κοινωνική συμμετοχή και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής.

Το Ίδρυμα παρέχει υπηρεσίες σε διαφορετικά στάδια της ζωής, από τον εντοπισμό και τη διάγνωση και την πρώιμη παρέμβαση έως την εκπαίδευση, τη θεραπευτική υποστήριξη, την επαγγελματική κατάρτιση και την προετοιμασία για την ένταξη στην αγορά εργασίας.

Η προσέγγιση είναι διεπιστημονική, με τη συμμετοχή εκπαιδευτικών, ψυχολόγων, λογοθεραπευτών, εργοθεραπευτών, κοινωνικών λειτουργών και ιατρικού προσωπικού. Για κάθε ωφελούμενο σχεδιάζεται εξατομικευμένο πρόγραμμα, ενώ παράλληλα παρέχεται συμβουλευτική υποστήριξη στις οικογένειες.

Στις υπηρεσίες περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, ιατρική και ψυχολογική παρακολούθηση, λογοθεραπεία, εργοθεραπεία, αισθητηριακή ολοκλήρωση και ομάδες επικοινωνίας. Ιδιαίτερη θέση έχουν επίσης η αυτοσυνηγορία, η υποστηριζόμενη λήψη αποφάσεων, η ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων και η εκπαίδευση σε θέματα σεξουαλικής και οδικής ασφάλειας, ενώ παρέχεται συμβουλευτική σε γονείς και αδέλφια.

Η πρώιμη παρέμβαση ως πρώτο βήμα

Η πρώιμη παρέμβαση αποτελεί βασικό τμήμα της δραστηριότητας του Ιδρύματος. Το σχετικό πρόγραμμα λειτουργεί στο Κέντρο Διημέρευσης Ημερήσιας Φροντίδας από το 2000, με επίκεντρο τα παιδιά προσχολικής ηλικίας, την ανάπτυξη των δεξιοτήτων τους, την προετοιμασία για το σχολείο και την ενδυνάμωση των γονέων.

Από το 2016, το πρόγραμμα έχει επεκταθεί και σε 21 βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς, παρέχοντας υπηρεσίες πρώιμης παρέμβασης μέσα στην κοινότητα.

Το Κέντρο Διημέρευσης Ημερήσιας Φροντίδας περιλαμβάνει ακόμη τμήματα για εφήβους, προγράμματα επαγγελματικής κατάρτισης και τμήματα μετάβασης στην εργασία, δημιουργώντας μια συνέχεια υποστήριξης καθώς οι ωφελούμενοι μεγαλώνουν.

Εκπαίδευση και επαγγελματική κατάρτιση

Η επαγγελματική κατάρτιση αποτελεί σημαντικό μέρος αυτής της διαδρομής. Οι εκπαιδευόμενοι έχουν τη δυνατότητα να αναπτύξουν δεξιότητες σε διαφορετικούς τομείς, όπως η μαγειρική και η ζαχαροπλαστική, η κηπουρική, η ξυλουργική, η κεραμική, η γραμματειακή υποστήριξη, τα ψηφιακά μέσα, η συντήρηση κτιρίων, η εκτύπωση και βιβλιοδεσία, η υφαντική, η μεταξοτυπία, η ραπτική, η ανακύκλωση, η διαχείριση προϊόντων και η τρισδιάστατη εκτύπωση.

Παράλληλα, τα τμήματα μετάβασης υποστηρίζουν αποφοίτους και ενήλικες από την κοινότητα για διάστημα έως τριών ετών, με έμφαση στην εργασία, την επικοινωνία και την οργάνωση της καθημερινής ζωής.

«ΕργΑξία»: Η μετάβαση στην ανοιχτή αγορά εργασίας

Ένα από τα χαρακτηριστικά παραδείγματα της προσπάθειας για ουσιαστική κοινωνική και επαγγελματική ένταξη είναι η Υπηρεσία Υποστηριζόμενης Εργασίας «ΕργΑξία», που λειτουργεί από το 1996.

Η υπηρεσία προετοιμάζει τους υποψηφίους, καταγράφει το επαγγελματικό τους προφίλ και τα δυνατά τους σημεία, αναλύει τις απαιτήσεις των διαθέσιμων θέσεων και προχωρά στην αντιστοίχιση υποψηφίου και εργασίας. Μετά την τοποθέτηση ακολουθεί εκπαίδευση στον χώρο εργασίας και συνεχής υποστήριξη του εργαζομένου, αλλά και καθοδήγηση του εργοδότη και των συναδέλφων του.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Ιδρύματος, 220 νέοι και νέες έχουν τοποθετηθεί στην ανοιχτή αγορά εργασίας, ενώ σήμερα υποστηρίζονται 97 εργαζόμενοι.

Η προσπάθεια διευρύνεται και μέσα από συνεργασίες με φορείς της αγοράς. Από τον Δεκέμβριο του 2025, το Ίδρυμα συνεργάζεται με το ΙΝΣΕΤΕ, μέσω Μνημονίου Συνεργασίας για την εκπαίδευση, την κατάρτιση και την επαγγελματική ένταξη ανθρώπων με αναπτυξιακές διαταραχές στον τουρισμό και τη φιλοξενία.

Ψηφιακές δεξιότητες για περισσότερη αυτονομία

Η έννοια της αυτονομίας αποκτά πλέον και ψηφιακή διάσταση. Στις 30 Σεπτεμβρίου 2026 πραγματοποιήθηκε στο Ίδρυμα «Η Θεοτόκος» η Εθνική Εκδήλωση Διάχυσης Αποτελεσμάτων του ευρωπαϊκού έργου InDiCo – Increase Digital Competences to Promote Inclusion. Η εκδήλωση είχε ως αντικείμενο την ενίσχυση των ψηφιακών δεξιοτήτων και τη συμβολή τους στην κοινωνική και επαγγελματική ένταξη.

Το InDiCo υλοποιήθηκε από τον Οκτώβριο του 2023 έως τον Σεπτέμβριο του 2026, με τη συνεργασία επτά οργανισμών από έξι ευρωπαϊκές χώρες, με στόχο την ενίσχυση της ψηφιακής ένταξης ατόμων με μαθησιακές δυσκολίες.

Στην εθνική εκδήλωση παρουσιάστηκαν η πορεία και τα αποτελέσματα του έργου, η ψηφιακή πλατφόρμα InDiCo, καθώς και εργαλεία και παραδοτέα που μπορούν να αξιοποιηθούν από επαγγελματίες για την καλύτερη υποστήριξη των εκπαιδευομένων στον ψηφιακό κόσμο.

Η κατεύθυνση αυτή συνδέεται και με την προσπάθεια του Ιδρύματος να ενισχύσει την ασφαλή και ισότιμη συμμετοχή των ατόμων με αναπτυξιακές διαταραχές στον ψηφιακό κόσμο. Μάλιστα, η κοινή υποψηφιότητα του «Θεοτόκος» και της Διεύθυνσης Δίωξης Κυβερνοεγκλήματος με το έργο «The Other Side of Technology: Safe Digital Inclusion – An Accessible Protection Model for Persons with Intellectual Disabilities» έχει επιλεγεί στη Shortlist των Zero Project Awards 2027. Η διαδικασία αξιολόγησης βρίσκεται σε εξέλιξη και οι νικητές αναμένεται να ανακοινωθούν στις 3 Δεκεμβρίου 2026.

Επιστήμη, συνεργασίες και ποιότητα

Το Ίδρυμα αναπτύσσει παράλληλα επιστημονικές συνεργασίες με ακαδημαϊκούς και άλλους φορείς, μεταξύ των οποίων το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και το Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής. Στο πλαίσιο αυτό εξετάζονται και εφαρμογές της τεχνητής νοημοσύνης που μπορούν να συμβάλουν στην ποιότητα ζωής και στην υποστήριξη ανθρώπων με νευροαναπτυξιακές διαταραχές.

Η δραστηριότητα του Ιδρύματος συνοδεύεται από συστήματα ποιότητας και πιστοποιήσεις, ενώ από το 2025 έχει προχωρήσει και στη δημοσίευση Απολογισμών Βιώσιμης Ανάπτυξης με βάση τα πρότυπα ESG και GRI. Ο πρώτος Απολογισμός Βιώσιμης Ανάπτυξης αφορούσε την περίοδο 2023-2024.

Παράλληλα, το «Θεοτόκος» συμμετέχει σε ελληνικά και διεθνή δίκτυα στον χώρο της αναπηρίας και της υποστηριζόμενης εργασίας και εφαρμόζει τις αρχές της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες.

Το «Θεοτόκος 2030»

Ο σχεδιασμός του Ιδρύματος για τα επόμενα χρόνια περιλαμβάνει τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου Κέντρου Νευροδιαφορετικότητας, την περαιτέρω ανάπτυξη της πρώιμης παρέμβασης, απογευματινά προγράμματα για παιδιά σχολικής ηλικίας, υπηρεσίες υποστηριζόμενης διαβίωσης και περαιτέρω ενίσχυση της «ΕργΑξία».

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται η υποστήριξη οικογενειών από απόσταση, η ψηφιακή ασφάλεια, η υπεύθυνη χρήση της τεχνολογίας και η ανάπτυξη περισσότερων συνεργασιών με κοινωνικούς και επιχειρηματικούς φορείς.

Η κατεύθυνση αυτή αποτυπώνει μια αντίληψη για την υποστήριξη που δεν περιορίζεται στην παροχή υπηρεσιών, αλλά επιδιώκει να δημιουργεί σταδιακά περισσότερες δυνατότητες επιλογής, αυτονομίας, εργασίας και συμμετοχής στην κοινωνία.

Όπως ανέφερε ο Πρόεδρος του Ιδρύματος, Παναγής Καρέλλας:

«Στο Ίδρυμα «Η Θεοτόκος» πιστεύουμε ότι κάθε άνθρωπος έχει δικαίωμα να αναπτύξει τις δυνατότητές του, να συμμετέχει, να δημιουργεί και να προχωρά στη ζωή. Αυτή η πεποίθηση βρίσκεται εδώ και δεκαετίες στον πυρήνα της αποστολής μας.»

Και πρόσθεσε:

«Οφείλουμε να δημιουργούμε τις προϋποθέσεις ώστε τα παιδιά, οι νέοι και οι ενήλικες που υποστηρίζουμε να αποκτούν εφόδια για μια ζωή με όσο το δυνατόν μεγαλύτερη αυτονομία, πραγματικές επιλογές και ουσιαστική θέση μέσα στην κοινωνία.»

Η επίσκεψη των εκπροσώπων των ΜΜΕ στις εγκαταστάσεις του «Θεοτόκος» ανέδειξε έτσι ένα μοντέλο που εκτείνεται σε διαφορετικές φάσεις της ζωής: από την πρώιμη παρέμβαση και την εκπαίδευση, στην επαγγελματική κατάρτιση και την υποστηριζόμενη εργασία, και από εκεί στις νέες προκλήσεις της ψηφιακής εποχής. Στο επίκεντρο παραμένει η δυνατότητα κάθε ανθρώπου να αναπτύξει τις δεξιότητές του, να κάνει επιλογές και να συμμετέχει με όσο το δυνατόν μεγαλύτερη αυτονομία στην κοινωνική ζωή.