ΗΠΑ: Χάος στους αιθέρες – 3.500 αεροσκάφη πετούσαν όταν «πάγωσαν» όλες οι απογειώσεις, 827 πτήσεις εκτράπηκαν

medlabnews.gr iatrikanea

Έπειτα από περίπου τέσσερις ώρες και 20 λεπτά πρωτοφανούς αναστάτωσης, η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας των ΗΠΑ (FAA) ήρε το πανεθνικό «ground stop», επιτρέποντας και πάλι στα αεροσκάφη να απογειώνονται από τα αμερικανικά αεροδρόμια.

Το μέτρο είχε επιβληθεί το απόγευμα της Παρασκευής 13 Νοεμβρίου, όταν σοβαρό πρόβλημα στις τηλεπικοινωνίες του συστήματος ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας επηρέασε τα κέντρα που διαχειρίζονται τις πτήσεις σε ολόκληρη τη χώρα.

Η FAA διέταξε τότε να σταματήσουν όλες οι απογειώσεις «λόγω έκτακτων συνθηκών και για λόγους ασφαλείας», προκαλώντας μία από τις μεγαλύτερες διαταραχές στην αμερικανική αεροπορία των τελευταίων δεκαετιών.

3.500 αεροσκάφη βρίσκονταν ήδη στον αέρα

Το πλέον εντυπωσιακό στοιχείο είναι ότι, όταν αποφασίστηκε η καθολική απαγόρευση απογειώσεων, περίπου 3.500 αεροσκάφη βρίσκονταν ήδη μέσα στον αμερικανικό εναέριο χώρο, σύμφωνα με τον υπουργό Μεταφορών των ΗΠΑ Sean Duffy.

Δεδομένα του Flightradar24 έδιναν ακόμη μεγαλύτερο αριθμό, περίπου 4.000 αεροσκάφη που βρίσκονταν στον αέρα με προορισμό αμερικανικά αεροδρόμια. Η διαφορά οφείλεται στο ότι ο δεύτερος αριθμός περιλαμβάνει και πτήσεις που πλησίαζαν τις ΗΠΑ από το εξωτερικό.

Τα αεροσκάφη που βρίσκονταν ήδη στον αέρα δεν διατάχθηκαν να παραμείνουν επ' αόριστον σε αναμονή. Συνέχισαν προς τους προορισμούς τους ή εκτράπηκαν, ενώ σταδιακά προσγειώνονταν ώστε να μειωθεί δραστικά ο αριθμός των αεροσκαφών που έπρεπε να διαχειρίζονται οι ελεγκτές.

Μέσα σε περίπου τρεις ώρες είχαν απομείνει περίπου 550 αεροσκάφη στον αέρα, ενώ λίγο πριν από τις 20:15 τοπική ώρα Ανατολικής Ακτής, όταν ήρθη το μέτρο, ο αριθμός είχε πέσει σε λιγότερα από 400.

Οι αμερικανικές αρχές ανέφεραν ότι περισσότερα από 3.000 αεροσκάφη προσγειώθηκαν με ασφάλεια στη διάρκεια της κρίσης.

Τουλάχιστον 827 πτήσεις εκτράπηκαν

Το πρόβλημα όμως είχε ήδη προκαλέσει ένα τεράστιο ντόμινο στις αερομεταφορές.

Σύμφωνα με στοιχεία της εταιρείας αεροπορικών αναλύσεων Cirium, τουλάχιστον 827 πτήσεις εκτράπηκαν. Από αυτές, 670 επέστρεψαν στο αεροδρόμιο από το οποίο είχαν απογειωθεί και 157 κατευθύνθηκαν σε διαφορετικό αεροδρόμιο.

Μεγάλος αριθμός εκτροπών κατευθύνθηκε μεταξύ άλλων στα αεροδρόμια Washington Dulles, Los Angeles International, Cincinnati/Northern Kentucky και Nashville.

Οι καθυστερήσεις και οι ακυρώσεις αυξάνονταν διαρκώς κατά τη διάρκεια της βραδιάς. Δεκάδες χιλιάδες επιβάτες βρέθηκαν εγκλωβισμένοι σε τερματικούς σταθμούς, ενώ πολλά αεροσκάφη που είχαν ήδη προσγειωθεί παρέμεναν στους τροχοδρόμους επειδή δεν υπήρχαν διαθέσιμες πύλες.

Τι προκάλεσε το πρωτοφανές μπλακάουτ

Οι πρώτες επίσημες πληροφορίες μιλούσαν απλώς για «τηλεπικοινωνιακή βλάβη». Ωστόσο, μετά την αποκατάσταση της λειτουργίας, η αμερικανική κυβέρνηση έδωσε περισσότερες λεπτομέρειες.

Ο υπουργός Μεταφορών Sean Duffy ανέφερε ότι τα συστήματα επικοινωνιών και radar παρουσίασαν αστάθεια όταν switches και routers υπερφορτώθηκαν με δεδομένα.

Ο υπουργός Εσωτερικής Ασφάλειας Markwayne Mullin δήλωσε ότι η FAA βρίσκεται σε διαδικασία εγκατάστασης νέου εξοπλισμού και νέας τεχνολογίας και ότι αυτή φαίνεται να «υπερφόρτωσε» τμήματα του παλαιότερου συστήματος.

Το αμερικανικό δίκτυο ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας εξακολουθεί να χρησιμοποιεί σε ορισμένα σημεία παλαιά αναλογικά συστήματα, παλιούς δρομολογητές και ακόμη και χάλκινες τηλεπικοινωνιακές γραμμές, γεγονός που έχει προκαλέσει επανειλημμένα προβλήματα τα τελευταία χρόνια.

Επηρεάστηκαν και τα 22 περιφερειακά κέντρα ελέγχου

Η βλάβη δεν περιορίστηκε σε ένα μόνο αεροδρόμιο. Επηρέασε τα Air Route Traffic Control Centers, το δίκτυο των 22 περιφερειακών κέντρων που διαχειρίζονται αεροσκάφη κατά τη διάρκεια της πτήσης τους από τη μία περιοχή των ΗΠΑ στην άλλη.

Προβλήματα εμφανίστηκαν επίσης σε εγκαταστάσεις TRACON, οι οποίες καθοδηγούν τα αεροσκάφη κατά την προσέγγιση και την αναχώρηση από τα μεγάλα αεροδρόμια.

Σύμφωνα με μαρτυρίες ελεγκτών εναέριας κυκλοφορίας, ορισμένες ραδιοσυχνότητες λειτουργούσαν ενώ άλλες όχι, αναγκάζοντας τα πληρώματα και τους ελεγκτές να χρησιμοποιήσουν εναλλακτικές διαδικασίες επικοινωνίας.

Ήταν κυβερνοεπίθεση;

Μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν στοιχεία που να δείχνουν κυβερνοεπίθεση ή άλλη εχθρική ενέργεια.

Ο Mullin ανέφερε ότι οι ερευνητές δεν έχουν εντοπίσει «ίχνη» επίθεσης και ότι τα δεδομένα παραπέμπουν περισσότερο σε μηχανικό ή τεχνικό πρόβλημα. Παράλληλα, διευκρίνισε ότι η έρευνα για την ακριβή αιτία συνεχίζεται.

Ερωτήματα διατυπώθηκαν επίσης για το νέο σύστημα SMART, το οποίο χρησιμοποιεί τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης για την υποστήριξη της διαχείρισης της εναέριας κυκλοφορίας.

Η εταιρεία AirSpace Intelligence, που βρίσκεται πίσω από το σύστημα, δήλωσε ότι το συγκεκριμένο πρόγραμμα δεν ήταν η αιτία του ground stop. Συνεπώς, μέχρι να ολοκληρωθεί η τεχνική έρευνα, δεν μπορεί να αποδοθεί η βλάβη στο σύστημα AI.

Σταμάτησαν ακόμη και πτήσεις από την Ευρώπη προς τις ΗΠΑ

Οι συνέπειες δεν περιορίστηκαν στο εσωτερικό των Ηνωμένων Πολιτειών.

Η EUROCONTROL ενημέρωσε ότι, κατόπιν αιτήματος της FAA, ανεστάλη προσωρινά η αναχώρηση πτήσεων από τον ευρωπαϊκό εναέριο χώρο προς τις ΗΠΑ, ώστε να μην προστεθούν νέα αεροσκάφη σε ένα ήδη εξαιρετικά επιβαρυμένο σύστημα.

Οι διεθνείς πτήσεις αντιμετωπίζονταν από την FAA κατά περίπτωση, ενώ ορισμένες πτήσεις που βρίσκονταν ήδη στον Ατλαντικό συνέχισαν προς τις ΗΠΑ ή άλλαξαν προορισμό.

Η Air Canada ακύρωσε τις υπόλοιπες πτήσεις της προς τις Ηνωμένες Πολιτείες για την ημέρα, ενώ η αναστάτωση επηρέασε και πτήσεις cargo.

Γιατί η FAA σταμάτησε τις απογειώσεις και όχι τις προσγειώσεις;

Το «ground stop» αποτελεί ένα από τα ισχυρότερα εργαλεία ασφαλείας της FAA. Δεν σημαίνει ότι τα αεροπλάνα που βρίσκονται ήδη στον αέρα σταματούν να πετούν.

Αντίθετα, σταματούν οι νέες απογειώσεις ώστε να μη διοχετεύονται συνεχώς επιπλέον αεροσκάφη σε ένα σύστημα ελέγχου που αντιμετωπίζει τεχνικό πρόβλημα.

Καθώς τα ήδη υπάρχοντα αεροσκάφη προσγειώνονται, ο φόρτος των ελεγκτών μειώνεται συνεχώς και δημιουργείται μεγαλύτερο περιθώριο ασφαλείας.

Σπάνιο μέτρο σε ολόκληρες τις ΗΠΑ

Η απόφαση για πανεθνικό ground stop είναι εξαιρετικά σπάνια.

Η προηγούμενη ανάλογη περίπτωση ήταν τον Ιανουάριο του 2023, όταν βλάβη στο σύστημα NOTAM, το οποίο παρέχει κρίσιμες πληροφορίες στους πιλότους, οδήγησε την FAA να σταματήσει προσωρινά τις απογειώσεις σε ολόκληρη τη χώρα.

Πριν από αυτό, το αμερικανικό σύστημα αερομεταφορών είχε καθηλωθεί σε πανεθνικό επίπεδο μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001.

Η ταλαιπωρία δεν τελειώνει με την άρση της απαγόρευσης

Παρότι οι απογειώσεις άρχισαν και πάλι στις 20:15 ώρα Ανατολικής Ακτής –03:15 τα ξημερώματα του Σαββάτου ώρα Ελλάδας– η επιστροφή στην κανονικότητα δεν είναι άμεση.

Χιλιάδες αεροσκάφη και πληρώματα βρίσκονται πλέον σε διαφορετικά αεροδρόμια από εκείνα στα οποία θα έπρεπε να βρίσκονται, ενώ πολλά πληρώματα μπορεί να φτάσουν στα νόμιμα όρια ωρών εργασίας.

Οι αεροπορικές εταιρείες προειδοποίησαν ότι το ντόμινο καθυστερήσεων και ακυρώσεων μπορεί να συνεχιστεί και τις επόμενες ημέρες.

Το περιστατικό επαναφέρει παράλληλα στο προσκήνιο την κατάσταση του αμερικανικού συστήματος ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας. Το Κογκρέσο έχει ήδη εγκρίνει δισεκατομμύρια δολάρια για την αντικατάσταση παλαιού εξοπλισμού, ενώ η κυβέρνηση ζητά δεκάδες δισεκατομμύρια επιπλέον για την ολοκλήρωση του εκσυγχρονισμού.

Η έρευνα για την ακριβή τεχνική αιτία της πανεθνικής βλάβης βρίσκεται σε εξέλιξη.