Υγεία-πολυτέλεια για 400.000 νοικοκυριά: Κόβουν από τα βασικά για φάρμακα και γιατρούς

 

επιμέλεια medlabnews.gr iatrikanea

Σχεδόν ένα στα δέκα ελληνικά νοικοκυριά αναγκάζεται να περιορίζει βασικές ανάγκες για να πληρώσει φάρμακα και υπηρεσίες υγείας. Τα στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας αποκαλύπτουν ότι το βάρος πέφτει δυσανάλογα στους οικονομικά ασθενέστερους, στους ηλικιωμένους, στους συνταξιούχους και στους ανέργους.

Περίπου 400.000 νοικοκυριά στην Ελλάδα, δηλαδή το 9,5% του συνόλου, αντιμετώπισαν το 2023 «καταστροφικές δαπάνες υγείας». Αυτό σημαίνει ότι οι άμεσες πληρωμές τους για περίθαλψη ξεπέρασαν το 40% των χρημάτων που απέμεναν αφού αφαιρεθεί ένα βασικό ποσό για τροφή, στέγαση και λογαριασμούς κοινής ωφέλειας.

Τα ευρήματα της μελέτης του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για την οικονομική προστασία στην Ελλάδα παρουσίασε ο καθηγητής Κοινωνιολογίας και Πολιτικής Υγείας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, Χαράλαμπος Οικονόμου, στο 15ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ασθενών, που πραγματοποιήθηκε στις 30 και 31 Οκτωβρίου 2026.

Το 63% αφορά το φτωχότερο 20% του πληθυσμού

Η οικονομική πίεση δεν κατανέμεται ισότιμα. Το 63% των νοικοκυριών που βρέθηκαν αντιμέτωπα με καταστροφικές δαπάνες υγείας ανήκε στο φτωχότερο εισοδηματικό πέμπτο.

Μέσα στην οικονομικά ασθενέστερη ομάδα, το ποσοστό των νοικοκυριών με τέτοιες δαπάνες έφτασε το 32% το 2023, από 23% το 2008. Αντίθετα, στο πλουσιότερο πέμπτο το αντίστοιχο ποσοστό ήταν περίπου 3%. Παράλληλα, το 3% των νοικοκυριών οδηγήθηκε στη φτώχεια ή σε ακόμη βαθύτερη φτώχεια μετά τις άμεσες πληρωμές για υγεία.

Ιδιαίτερα εκτεθειμένα εμφανίζονται τα νοικοκυριά με επικεφαλής άτομο άνω των 60 ετών ή συνταξιούχο, όπου το ποσοστό φτάνει το 15%, καθώς και εκείνα με επικεφαλής άνεργο, όπου ανέρχεται στο 14%.

Τι σημαίνει «καταστροφική δαπάνη υγείας»

Ο όρος δεν αφορά απλώς έναν υψηλό λογαριασμό. Στη μεθοδολογία του ΠΟΥ, μια δαπάνη χαρακτηρίζεται καταστροφική όταν οι πληρωμές από την τσέπη του νοικοκυριού ξεπερνούν το 40% της δυνατότητάς του να πληρώσει, αφού πρώτα αφαιρεθεί το αναγκαίο ποσό για βασικές ανάγκες.

Στην πράξη, αυτό μπορεί να σημαίνει περικοπές σε τρόφιμα, ενοίκιο, νερό, ηλεκτρικό ρεύμα και θέρμανση ή προσφυγή σε αποταμιεύσεις, δανεισμό και πώληση περιουσιακών στοιχείων για την κάλυψη της περίθαλψης.

Φάρμακα και εξωνοσοκομειακή φροντίδα «γονατίζουν» τους φτωχότερους

Στο σύνολο των νοικοκυριών, οι βασικοί παράγοντες πίσω από τις καταστροφικές δαπάνες ήταν η νοσοκομειακή περίθαλψη και τα φάρμακα εκτός νοσοκομείου. Στα φτωχότερα νοικοκυριά, όμως, το μεγαλύτερο βάρος προήλθε από τα φάρμακα και την εξωνοσοκομειακή φροντίδα. Στις υψηλότερες εισοδηματικές ομάδες μεγαλύτερο ρόλο είχαν η νοσοκομειακή και η οδοντιατρική περίθαλψη.

Η έκθεση του ΠΟΥ καταγράφει επίσης ότι οι ανεκπλήρωτες ανάγκες για ιατρική και οδοντιατρική φροντίδα, αλλά και για συνταγογραφούμενα φάρμακα, παραμένουν στην Ελλάδα υψηλότερες από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και συνδέονται κυρίως με το κόστος.

Από 416 σε 810 εκατ. ευρώ οι ιδιωτικές πληρωμές για φάρμακα

Στο ίδιο συνέδριο παρουσιάστηκαν στοιχεία σύμφωνα με τα οποία οι ιδιωτικές πληρωμές των ασθενών για φάρμακα αυξήθηκαν από 416 εκατ. ευρώ το 2012 σε περίπου 810 εκατ. ευρώ το 2024, καταγράφοντας σχεδόν διπλασιασμό μέσα σε δώδεκα χρόνια.

Ο γενικός διευθυντής του ΙΟΒΕ, Νίκος Βέττας, επισήμανε ότι οι ιδιωτικές δαπάνες υγείας στην Ελλάδα παραμένουν υψηλότερες από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Τόνισε ακόμη ότι η γήρανση του πληθυσμού και η ανάπτυξη νέων θεραπειών θα αυξήσουν περαιτέρω τις χρηματοδοτικές ανάγκες, υπογραμμίζοντας τη σημασία της ενίσχυσης της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας, της καλύτερης αξιοποίησης των διαθέσιμων πόρων και της μεγαλύτερης χρήσης γενοσήμων.

Οι δύο προτάσεις για τους χρονίως πάσχοντες

Για τους ασθενείς με δύο ή περισσότερα χρόνια νοσήματα παρουσιάστηκαν δύο εναλλακτικά μέτρα:

• Μείωση της συμμετοχής στο 10%, με εκτιμώμενο ετήσιο κόστος 120 εκατ. ευρώ.
• Ανώτατο ετήσιο όριο συμμετοχής 250 ευρώ, με εκτιμώμενο ετήσιο κόστος 160 εκατ. ευρώ.

Ο Χαράλαμπος Οικονόμου υπογράμμισε την ανάγκη να επανεξεταστούν οι συμμετοχές των ασθενών και να θεσπιστούν ανώτατα όρια επιβάρυνσης. Στην ίδια κατεύθυνση κινείται και ο ΠΟΥ, ο οποίος προτείνει εισοδηματικά κριτήρια στις απαλλαγές, πλαφόν στο σύνολο των συμμετοχών, χαμηλές σταθερές χρεώσεις αντί ποσοστιαίων συμμετοχών και αυτόματη εφαρμογή των μέτρων προστασίας μέσω ψηφιακών εργαλείων.

Αναθεώρηση του κανονισμού παροχών του ΕΟΠΥΥ

Ο διοικητής του ΕΟΠΥΥ, Αθανάσιος Ζαμάνης, ανέφερε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη η αναθεώρηση του Ενιαίου Κανονισμού Παροχών Υγείας, με στόχο να ολοκληρωθεί η επεξεργασία του εντός Νοεμβρίου 2026. Μεταξύ των θεμάτων που εξετάζονται είναι οι συμμετοχές, οι παροχές για ιατροτεχνολογικά προϊόντα και η κάλυψη ασθενών που χρειάζεται να μεταβούν στο εξωτερικό για θεραπεία.

Παράλληλα, προαναγγέλθηκε πρόγραμμα προληπτικής οδοντιατρικής φροντίδας για παιδιά, με εκτιμώμενη έναρξη στις αρχές του 2027.

Διαβάστε επίσης: Διπλάσιοι Έλληνες δεν έχουν να πληρώσουν για περίθαλψη

Πηγές: Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας – Financial protection in Greece, ΠΟΥ – Ορισμός των καταστροφικών δαπανών υγείας, Ευρωπαϊκή Επιτροπή και OECD – Country Health Profile 2025: Greece.

Πρώτη δημοσίευση: 9 Νοεμβρίου 2026.