Σήμα κινδύνου από τη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης: Πτωχεύσεις-ρεκόρ και δεκάδες χιλιάδες απολύσεις

 επιμέλεια medlabnews.gr iatrikanea

Χωρίς πυξίδα η γερμανική οικονομία

Ισχυρό προειδοποιητικό σήμα εκπέμπει η οικονομία της Γερμανίας, καθώς η χώρα αντιμετωπίζει ταυτόχρονα αύξηση των εταιρικών πτωχεύσεων, εκτεταμένες περικοπές θέσεων εργασίας και εξαιρετικά χαμηλούς ρυθμούς ανάπτυξης.

Τα προβλήματα δεν περιορίζονται πλέον σε έναν προσωρινό οικονομικό κύκλο. Αγγίζουν τον πυρήνα του γερμανικού παραγωγικού μοντέλου: την αυτοκινητοβιομηχανία, τη μηχανολογία, τη χημική βιομηχανία και τις εξαγωγές προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας.

Η Γερμανία εξακολουθεί να αποτελεί τη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης, αλλά η εικόνα της «ατμομηχανής» που παρασύρει προς τα πάνω την υπόλοιπη Ευρωπαϊκή Ένωση έχει πλέον υποχωρήσει.

Σχεδόν 5.000 πτωχεύσεις σε τρεις μήνες

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Ινστιτούτου Οικονομικών Ερευνών Halle – IWH, 4.996 προσωπικές και κεφαλαιουχικές εταιρείες οδηγήθηκαν σε διαδικασία αφερεγγυότητας κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2026.

Ο αριθμός αυτός ήταν:

• αυξημένος κατά 9% σε σύγκριση με το πρώτο τρίμηνο,
• ο υψηλότερος για δεύτερο τρίμηνο από το 2005,
• και ο μεγαλύτερος που έχει καταγραφεί εδώ και περίπου 21 χρόνια.

Μόνο τον Ιούνιο καταγράφηκαν 1.702 πτωχεύσεις, αριθμός αυξημένος κατά 20% σε σχέση με τον αντίστοιχο μήνα του 2025 και κατά 80% σε σύγκριση με τον μέσο όρο των μηνών Ιουνίου της περιόδου 2016–2019.

Τα στοιχεία του IWH δεν περιλαμβάνουν ελεύθερους επαγγελματίες, ατομικές και ορισμένες πολύ μικρές επιχειρήσεις. Ωστόσο, οι εταιρείες που εξετάζει το Ινστιτούτο αντιστοιχούν περίπου στο 90% των θέσεων εργασίας που επηρεάζονται από επιχειρηματικές πτωχεύσεις.

Τα οριστικά στοιχεία της γερμανικής στατιστικής υπηρεσίας δημοσιεύονται με χρονική καθυστέρηση. Τον Μάρτιο του 2026, η Destatis είχε καταγράψει 2.308 εταιρικές πτωχεύσεις, αυξημένες κατά 15,8% σε ετήσια βάση.

Επομένως, ο ακριβέστερος χαρακτηρισμός δεν είναι «ιστορικό ρεκόρ», αλλά υψηλό 21 ετών για το συγκεκριμένο τρίμηνο.

Οι απολύσεις χτυπούν την καρδιά της βιομηχανίας

Η αύξηση των πτωχεύσεων συνοδεύεται από ένα ευρύτερο κύμα αναδιαρθρώσεων και περικοπών προσωπικού.

Το Ινστιτούτο ifo ανακοίνωσε ότι ο δείκτης απασχόλησης υποχώρησε τον Ιούνιο στις 92,3 μονάδες, από 93,9 τον Μάιο. Σύμφωνα με το Ινστιτούτο, περισσότερες επιχειρήσεις σχεδιάζουν να μειώσουν το προσωπικό τους παρά να πραγματοποιήσουν νέες προσλήψεις. Ιδιαίτερα πιεσμένη παραμένει η μεταποίηση, ενώ περικοπές σχεδιάζονται επίσης στο εμπόριο, στις υπηρεσίες, στον τουρισμό και στις εταιρείες προσωρινής απασχόλησης.

Μελέτη της εταιρείας συμβούλων Horváth εκτιμά ότι, μετά την απώλεια περισσότερων από 100.000 βιομηχανικών θέσεων εργασίας το 2025, άλλες περίπου 100.000 θέσεις ενδέχεται να χαθούν μέσα στο 2026. Η εκτίμηση αφορά κυρίως την αυτοκινητοβιομηχανία, τη μηχανολογία και τις κατασκευές και δεν αποτελεί επίσημη πρόβλεψη της γερμανικής κυβέρνησης.

Η Volkswagen εξετάζει τη μεγαλύτερη αναδιάρθρωση στην ιστορία της

Το εντονότερο πρόβλημα εντοπίζεται στον όμιλο Volkswagen.

Ήδη βρίσκονται σε εξέλιξη περικοπές περίπου 50.000 θέσεων σε Volkswagen, Audi και Porsche. Παράλληλα, εξετάζονται έως και 50.000 πρόσθετες περικοπές, ενώ η πιθανή διακοπή λειτουργίας τεσσάρων εργοστασίων μετά το 2030 θα μπορούσε, σύμφωνα με το συμβούλιο εργαζομένων, να θέσει σε κίνδυνο άλλες 40.000 θέσεις.

Έτσι, ο συνολικός αριθμός των θέσεων που θεωρούνται δυνητικά απειλούμενες φθάνει τις 140.000. Η Volkswagen διευκρινίζει, πάντως, ότι δεν έχουν ληφθεί οριστικές αποφάσεις ούτε έχουν συναφθεί σχετικές συμφωνίες.

Ο όμιλος εξετάζει επίσης:

• σημαντική μείωση της παραγωγικής δυναμικότητας,
• περιορισμό της γκάμας των μοντέλων,
• περαιτέρω μείωση του λειτουργικού κόστους,
• και πιθανές λύσεις για εργοστάσια με χαμηλή παραγωγική αξιοποίηση.

Από μηχανή κερδών, προβληματική περίπτωση η Porsche

Ακόμη και η Porsche, η οποία επί χρόνια αποτελούσε μία από τις πιο κερδοφόρες εταιρείες του ομίλου Volkswagen, βρίσκεται πλέον σε διαδικασία σκληρής αναδιάρθρωσης.

Έχουν ήδη συμφωνηθεί περίπου 3.900 περικοπές θέσεων, ενώ άλλες 500 θέσεις χάνονται από το κλείσιμο τριών θυγατρικών. Σύμφωνα με δημοσιεύματα που επικαλείται το Reuters, η εταιρεία εξετάζει την κατάργηση επιπλέον 5.000 έως 6.000 θέσεων έως το 2035, ανεβάζοντας το συνολικό μέγεθος των περικοπών ακόμη και στις 9.000.

Η Porsche έχει πληγεί από:

• τη μεγάλη πτώση των πωλήσεων στην Κίνα,
• τους αμερικανικούς δασμούς,
• τα υψηλά κόστη,
• και τις δαπανηρές στρατηγικές αστοχίες στη μετάβαση προς την ηλεκτροκίνηση.

Το περιθώριο κέρδους της υποχώρησε στο 1,1% το 2025, από διψήφια ποσοστά τα προηγούμενα χρόνια.

Γιατί το γερμανικό μοντέλο βρίσκεται σε κρίση

Η γερμανική οικονομία δεν πάσχει μόνο από χαμηλή ανάπτυξη. Αντιμετωπίζει μια σειρά από αλληλοτροφοδοτούμενα διαρθρωτικά προβλήματα:

Υψηλό ενεργειακό κόστος: Η ενεργειακή κρίση αύξησε το κόστος παραγωγής και περιόρισε τα περιθώρια κέρδους των ενεργοβόρων επιχειρήσεων.

Εξάρτηση από τις εξαγωγές: Η επιβράδυνση της διεθνούς ζήτησης, οι εμπορικοί δασμοί και η γεωπολιτική αβεβαιότητα πλήττουν ένα μοντέλο που στηρίζεται στις εξαγωγές βιομηχανικών προϊόντων.

Κινεζικός ανταγωνισμός: Οι κινεζικές επιχειρήσεις δεν αποτελούν πλέον μόνο πελάτες των γερμανικών ομίλων, αλλά ισχυρούς ανταγωνιστές στα ηλεκτρικά οχήματα, στις μπαταρίες, στον βιομηχανικό εξοπλισμό και στην τεχνολογία.

Καθυστέρηση στην ηλεκτροκίνηση και στο λογισμικό: Οι γερμανικές αυτοκινητοβιομηχανίες δυσκολεύονται να ανταγωνιστούν ταχύτερους και οικονομικότερους κατασκευαστές.

Γραφειοκρατία και χαμηλές επενδύσεις: Οι καθυστερήσεις στις άδειες, στις υποδομές, στην ψηφιοποίηση και στα ενεργειακά δίκτυα περιορίζουν την παραγωγικότητα.

Δημογραφικό πρόβλημα: Η γήρανση του πληθυσμού αναμένεται να συρρικνώσει το διαθέσιμο εργατικό δυναμικό, δημιουργώντας παράλληλα ελλείψεις ειδικευμένων εργαζομένων.

Ανάπτυξη μόλις 0,6% για το 2026

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει ότι, μετά από δύο χρόνια ύφεσης και οριακή ανάπτυξη 0,2% το 2025, το γερμανικό ΑΕΠ θα αυξηθεί μόλις:

• κατά 0,6% το 2026,
• και κατά 0,9% το 2027.

Οι εξαγωγές προβλέπεται ουσιαστικά να παραμείνουν στάσιμες, έπειτα από τρία συνεχόμενα χρόνια υποχώρησης, ενώ η ανεργία με την εναρμονισμένη ευρωπαϊκή μέθοδο υπολογίζεται ότι θα ανέλθει στο 4% το 2026.

Με τη γερμανική εθνική μέθοδο, η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Απασχόλησης κατέγραψε τον Ιούνιο:

• 2,936 εκατομμύρια ανέργους,
• ποσοστό ανεργίας 6,2%,
• και 22.000 περισσότερους ανέργους σε σχέση με έναν χρόνο νωρίτερα.

Ο αριθμός των απασχολουμένων διαμορφώθηκε στα 45,83 εκατομμύρια, μειωμένος κατά 177.000 σε ετήσια βάση.

Υπάρχουν και ορισμένες θετικές ενδείξεις

Η εικόνα δεν είναι αποκλειστικά αρνητική.

Τον Μάιο του 2026:

η βιομηχανική παραγωγή αυξήθηκε κατά 0,9% σε μηνιαία βάση,

οι νέες βιομηχανικές παραγγελίες ενισχύθηκαν κατά 1,9%,

και το ανεκτέλεστο υπόλοιπο παραγγελιών αυξήθηκε κατά 1,7%.

Παράλληλα, ο δείκτης οικονομικών προσδοκιών του ZEW εκτινάχθηκε τον Ιούλιο στις 26,3 μονάδες, από 10,5 τον Ιούνιο, καθώς οι επενδυτές αντέδρασαν θετικά στις εξαγγελίες για φορολογικές, εργασιακές και συνταξιοδοτικές μεταρρυθμίσεις.

Ωστόσο, η αξιολόγηση της παρούσας οικονομικής κατάστασης παρέμεινε βαθιά αρνητική, στις –77,6 μονάδες. Αυτό δείχνει ότι οι προσδοκίες βελτιώνονται ταχύτερα από την πραγματική οικονομία.

Το κρίσιμο στοίχημα

Οι αυξημένες πτωχεύσεις δεν σημαίνουν αυτομάτως ότι η Γερμανία οδηγείται σε ανεξέλεγκτη οικονομική κατάρρευση. Ένα μέρος τους αποτελεί καθυστερημένη εκκαθάριση επιχειρήσεων που διατηρήθηκαν στη ζωή κατά την πανδημία μέσω κρατικής στήριξης και φθηνού δανεισμού.

Το πραγματικό πρόβλημα θα κριθεί από το κατά πόσο οι εργαζόμενοι, τα κεφάλαια και η τεχνογνωσία των επιχειρήσεων που κλείνουν θα μεταφερθούν σε νέους, παραγωγικότερους κλάδους.

Η αύξηση κατά περισσότερο από 10% των νέων επιχειρήσεων στο πρώτο τρίμηνο του 2026 και η ανάπτυξη νεοφυών εταιρειών στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης αποτελούν θετικά σημεία. Δεν αρκούν, όμως, ακόμη για να αντισταθμίσουν τις απώλειες στη βαριά βιομηχανία.

Η Γερμανία διαθέτει ακόμη ισχυρή βιομηχανική βάση, υψηλή τεχνογνωσία και σημαντική δημοσιονομική δυνατότητα. Αυτό που δεν διαθέτει πλέον είναι απεριόριστο χρόνο για να προσαρμόσει το οικονομικό της μοντέλο.