Απάτη στον ΕΟΠΥΥ: 5.429 εικονικές συνταγές, ζημιά 405.000€ – Πώς κλείνει η πληγή

του Αλέξανδρου Γιατζιδη, διευθυντή σύνταξης  medlabnews.gr iatrikanea

Νέα υπόθεση εικονικής συνταγογράφησης σε βάρος του ΕΟΠΥΥ φέρνει ξανά στο προσκήνιο μια χρόνια «πληγή» του συστήματος υγείας: την παράνομη έκδοση και εκτέλεση συνταγών, με οικονομικό κόστος για το Δημόσιο, αλλά και έμμεση επιβάρυνση για τους παρόχους υγείας και τους ασφαλισμένους.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιοποιήθηκαν, εξαρθρώθηκε εγκληματική οργάνωση που φέρεται να εξαπατούσε συστηματικά τον ΕΟΠΥΥ μέσω ψευδούς συνταγογράφησης και εικονικής εκτέλεσης συνταγών φαρμακευτικών σκευασμάτων. Η ζημιά για τον Οργανισμό υπερβαίνει τις 405.000 ευρώ, ενώ μέχρι στιγμής έχουν εξακριβωθεί 5.429 ψευδώς εκδοθείσες συνταγές.

Για την υπόθεση συνελήφθη ο φερόμενος ως αρχηγός της οργάνωσης, ο οποίος, σύμφωνα με δημοσιεύματα, ήταν πρώην υποψήφιος βουλευτής, ενώ στη δικογραφία περιλαμβάνονται ακόμη εννέα άτομα, μεταξύ των οποίων γιατροί δημόσιου νοσοκομείου, ιδιοκτήτες και διαχειριστές φαρμακείων.

Πώς φέρεται να λειτουργούσε το κύκλωμα

Σύμφωνα με την έρευνα, η δράση φέρεται να ξεκίνησε τουλάχιστον από τον Μάρτιο του 2020 και να συνεχίστηκε έως τον Απρίλιο του 2026. Τα μέλη της οργάνωσης φέρονται να εντόπιζαν ΑΜΚΑ ασφαλισμένων, να εξέδιδαν ψευδείς συνταγές στο όνομά τους και στη συνέχεια να τις εκτελούσαν εικονικά, με σκοπό την αποζημίωση από τον ΕΟΠΥΥ ή τη διάθεση των φαρμάκων στην αγορά.

Ιδιαίτερα κρίσιμο στοιχείο είναι ότι στο στόχαστρο φέρονται να μπήκαν ασφαλισμένοι που δεν είχαν ενεργοποιήσει την άυλη συνταγογράφηση. Αυτό σημαίνει ότι δεν λάμβαναν SMS ή email για τις συνταγές που εκδίδονταν στο όνομά τους, άρα δεν μπορούσαν να αντιληφθούν έγκαιρα την παράνομη χρήση των στοιχείων τους. Η άυλη συνταγογράφηση, όπως περιγράφεται στο gov.gr, επιτρέπει στον πολίτη να λαμβάνει τα στοιχεία της συνταγής μέσω SMS ή email μετά από ταυτοποίηση και επιλογή τρόπου λήψης.

Κατά τις έρευνες φέρονται να κατασχέθηκαν παρανόμως συνταγογραφημένα φάρμακα, έγγραφα, συνταγές, γνωματεύσεις, βιβλιάρια υγείας, αποκομμένες ταινίες γνησιότητας και barcodes φαρμάκων, καθώς και ηλεκτρονικά μέσα. Σε βάρος των εμπλεκομένων σχηματίστηκε δικογραφία, κατά περίπτωση, για εγκληματική οργάνωση, απάτη, πλαστογραφία, ψευδή βεβαίωση, παράνομη επεξεργασία προσωπικών δεδομένων, νομιμοποίηση εσόδων και παραβάσεις της νομοθεσίας περί ναρκωτικών.

Δεν είναι μόνο τα 405.000 ευρώ – Είναι το κόστος εμπιστοσύνης

Η άμεση ζημιά των 405.000 ευρώ είναι μόνο η ορατή πλευρά. Κάθε εικονική συνταγή αλλοιώνει την πραγματική εικόνα της φαρμακευτικής δαπάνης, δημιουργεί ψευδή κατανάλωση και επιβαρύνει έναν ήδη πιεσμένο προϋπολογισμό.

Το κόστος δεν μένει θεωρητικό. Όταν η δαπάνη αυξάνεται τεχνητά, το βάρος μεταφέρεται τελικά στο σύστημα: στον ΕΟΠΥΥ, στους συμβεβλημένους παρόχους, στις φαρμακευτικές εταιρείες μέσω μηχανισμών επιστροφών, αλλά και στους ασφαλισμένους, όταν δημιουργούνται καθυστερήσεις, αυστηρότεροι έλεγχοι, περιορισμοί ή δυσκολότερη πρόσβαση σε υπηρεσίες και φάρμακα.

Ο ΕΟΠΥΥ διαθέτει ήδη μηχανισμούς ορίων και clawback για δαπάνες υγείας, ενώ το 2026 κατατέθηκε τροπολογία για τη ρύθμιση είσπραξης της αυτόματης επιστροφής των παρόχων υγείας του Οργανισμού. Όμως τέτοια περιστατικά δείχνουν ότι το πρόβλημα δεν λύνεται μόνο με μεταγενέστερες επιστροφές χρημάτων. Χρειάζεται πρόληψη της απάτης πριν αποζημιωθεί η ψευδής δαπάνη.

Τι πρέπει να γίνει για να κλείσει η πληγή

Η αντιμετώπιση της εικονικής συνταγογράφησης δεν μπορεί να βασίζεται μόνο σε καταγγελίες και αστυνομικές επιχειρήσεις εκ των υστέρων. Χρειάζεται μόνιμο, ψηφιακό, διαφανές σύστημα πρόληψης.

1. Υποχρεωτική ειδοποίηση του ασφαλισμένου για κάθε συνταγή

Κάθε συνταγή που εκδίδεται σε ΑΜΚΑ ασφαλισμένου πρέπει να συνοδεύεται από ειδοποίηση μέσω SMS, email, myHealth app ή gov.gr θυρίδας. Ακόμη και αν ο πολίτης δεν έχει ενεργοποιήσει πλήρως την άυλη συνταγογράφηση, πρέπει να υπάρχει βασική ειδοποίηση ασφαλείας: «Εκδόθηκε συνταγή στο όνομά σας». Έτσι ο ασφαλισμένος γίνεται ο πρώτος ελεγκτής της δικής του φαρμακευτικής δαπάνης.

2. Κλείδωμα συνταγών υψηλού κινδύνου με δεύτερη επιβεβαίωση

Για φάρμακα υψηλού κόστους, ψυχιατρικά σκευάσματα, φάρμακα με ναρκωτικές ουσίες ή ασυνήθιστες επαναλαμβανόμενες συνταγές, η εκτέλεση θα πρέπει να απαιτεί δεύτερο επίπεδο ελέγχου: OTP στον ασφαλισμένο, ταυτοποίηση με gov.gr wallet ή ειδική ηλεκτρονική επιβεβαίωση από τον θεράποντα ιατρό.

3. Αυτόματος εντοπισμός ύποπτων μοτίβων με αλγορίθμους

Ο ΕΟΠΥΥ και η ΗΔΙΚΑ μπορούν να χρησιμοποιούν καθημερινό risk scoring για γιατρούς, φαρμακεία και συνδυασμούς ΑΜΚΑ-φαρμάκων. Παραδείγματα ύποπτων μοτίβων: μεγάλος αριθμός συνταγών σε ασφαλισμένους χωρίς άυλη συνταγογράφηση, ασυνήθιστα υψηλή χρήση συγκεκριμένων φαρμάκων, επαναλαμβανόμενη εκτέλεση σε συγκεκριμένα φαρμακεία, συνταγές λίγο πριν ή μετά από θάνατο ασφαλισμένου, ή δυσανάλογη συνταγογράφηση σε σχέση με την ειδικότητα του γιατρού.

4. Διασταύρωση με ληξιαρχεία και μητρώα σε πραγματικό χρόνο

Δεν πρέπει να μπορεί να εκτελεστεί συνταγή σε ΑΜΚΑ θανόντος ή σε ΑΜΚΑ με ασυμβίβαστα στοιχεία. Η διασύνδεση ηλεκτρονικής συνταγογράφησης, ΑΜΚΑ, ληξιαρχικών πράξεων και ασφαλιστικής ικανότητας πρέπει να λειτουργεί σε πραγματικό χρόνο.

5. Προσωρινό «πάγωμα» ύποπτων συνταγών πριν την αποζημίωση

Όταν ένα μοτίβο χτυπά κόκκινο, η συνταγή δεν πρέπει να αποζημιώνεται αυτόματα. Πρέπει να μπαίνει σε ταχεία ηλεκτρονική επαλήθευση, χωρίς να ταλαιπωρείται ο πραγματικός ασθενής. Η αρχή πρέπει να είναι: καμία ψευδής δαπάνη να μην πληρώνεται πρώτα και να αναζητείται μετά.

6. Ηλεκτρονικό αποτύπωμα ευθύνης

Κάθε βήμα πρέπει να αφήνει πλήρες ψηφιακό ίχνος: ποιος γιατρός συνταγογράφησε, από ποιο IP ή σύστημα, ποιο φαρμακείο εκτέλεσε, ποιος παρέλαβε, ποια ταινία γνησιότητας χρησιμοποιήθηκε, αν ειδοποιήθηκε ο ασφαλισμένος και αν υπήρξε επιβεβαίωση.

7. Αυτόματη ειδοποίηση των ελεγκτικών μηχανισμών

Σε υποθέσεις με επαναλαμβανόμενα ύποπτα μοτίβα πρέπει να ενημερώνονται άμεσα ο ΕΟΠΥΥ, ο ΕΟΦ, οι Ιατρικοί και Φαρμακευτικοί Σύλλογοι και, όταν υπάρχουν ενδείξεις ποινικών αδικημάτων, οι εισαγγελικές αρχές.

8. Κυρώσεις που να ξεπερνούν το οικονομικό όφελος

Αν η ποινή είναι μικρότερη από το παράνομο κέρδος, η απάτη παραμένει «επιχειρηματικό ρίσκο». Χρειάζονται καταλογισμοί, επιστροφή ποσών, προσωρινή αναστολή δυνατότητας συνταγογράφησης ή εκτέλεσης συνταγών, πειθαρχικός έλεγχος και αποκλεισμός από συμβάσεις με τον ΕΟΠΥΥ όπου αποδεικνύεται δόλος.

9. Προστασία των πραγματικών ασθενών από υπερβολική γραφειοκρατία

Οι έλεγχοι πρέπει να στοχεύουν τους ύποπτους κόμβους και όχι να μετατρέπουν κάθε ασφαλισμένο σε ύποπτο. Η λύση δεν είναι να δυσκολέψει η πρόσβαση των χρονίως πασχόντων στα φάρμακά τους, αλλά να εντοπίζονται έγκαιρα οι ασυνήθιστες συμπεριφορές.

10. Δημόσια ετήσια έκθεση διαφάνειας

Ο ΕΟΠΥΥ πρέπει να δημοσιεύει ετήσια έκθεση για απάτες, καταλογισμούς, ποσά που ανακτήθηκαν, αριθμό ελέγχων, κατηγορίες ευρημάτων και διορθωτικές παρεμβάσεις. Η διαφάνεια λειτουργεί αποτρεπτικά και αποκαθιστά την εμπιστοσύνη των πολιτών.

Το συμπέρασμα

Η νέα υπόθεση δείχνει ότι η ηλεκτρονική συνταγογράφηση από μόνη της δεν αρκεί. Όταν δεν υπάρχει ενεργή ειδοποίηση του ασφαλισμένου, όταν οι έλεγχοι γίνονται εκ των υστέρων και όταν η αποζημίωση προηγείται της επαλήθευσης, δημιουργούνται κενά που μπορούν να εκμεταλλευτούν οργανωμένα κυκλώματα.

Η πληγή για τον ΕΟΠΥΥ δεν θα κλείσει μόνο με συλλήψεις. Θα κλείσει όταν κάθε συνταγή γίνει πλήρως ανιχνεύσιμη, κάθε ασφαλισμένος ενημερώνεται αυτόματα, κάθε ύποπτο μοτίβο μπλοκάρεται πριν πληρωθεί και κάθε ευρώ που φεύγει από τον Οργανισμό συνδέεται με πραγματική ιατρική ανάγκη.

Διότι στο τέλος, η απάτη στον ΕΟΠΥΥ δεν κλέβει μόνο το Δημόσιο. Κλέβει πόρους από τους πραγματικούς ασθενείς, φορτώνει βάρη στους έντιμους παρόχους και διαβρώνει την εμπιστοσύνη στο σύστημα υγείας.